వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.73
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.73.1
यस्मिंस्तु दिवसे राजा चक्रे गोदानमुत्तमम्।
तस्मिंस्तु दिवसे वीरो युधाजित् समुपेयिवान् ॥ १.७३.१ ॥
రాజు ఉత్తమ గోదానం చేసిన ఆ రోజునే వీరుడు యుధాజిత్ వచ్చి చేరాడు.
1.73.2
पुत्रः केकयराजस्य साक्षाद्भरतमातुलः।
दृष्ट्वा पृष्ट्वा च कुशलं राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.७३.२ ॥
కేకయ రాజు కుమారుడు, భరతునికి నేరుగా మేనమామ అయినవాడు, రాజును చూసి క్షేమం అడిగి ఇలా అన్నాడు.
1.73.3
केकयाधिपती राजा स्नेहात् कुशलमब्रवीत्।
येषां कुशलकामोऽसि तेषां सम्प्रत्यनामयम् ॥ १.७३.३ ॥
కేకయ అధిపతి రాజు ప్రేమతో క్షేమం అడిగాడు — మీరు ఎవరి క్షేమాన్ని కోరుకుంటారో వారు ఇప్పుడు క్షేమంగా ఉన్నారు.
1.73.4
स्वस्रीयं मम राजेन्द्र द्रष्टुकामो महीपतिः।
तदर्थमुपयातोऽहमयोध्यां रघुनन्दन ॥ १.७३.४ ॥
రాజేంద్రా! నా మేనల్లుడిని చూడాలని కోరుకునే రాజు కోసమే నేను అయోధ్యకు వచ్చాను, రఘునందనా.
1.73.5
श्रुत्वा त्वहमयोध्यायां विवाहार्थं तवात्मजान्।
मिथिलामुपयातांस्तु त्वया सह महीपते ॥ १.७३.५ ॥
మహీపతీ! అయోధ్యలో నేను విన్నాను — మీ కుమారులు వివాహం కోసం మీతో కలిసి మిథిలకు వెళ్లారని.
1.73.6
त्वरयाभ्युपयातोऽहं द्रष्टुकामः स्वसुः सुतम्।
अथ राजा दशरथः प्रियातिथिमुपस्थितम् ॥ १.७३.६ ॥
నా సోదరి కుమారుడిని చూడాలనే కోరికతో నేను త్వరగా వచ్చాను. అప్పుడు రాజు దశరథుడు తనకు ప్రియమైన అతిథి వచ్చి నిలబడటం చూశాడు.
1.73.7
दृष्ट्वा परमसत्कारैः पूजनार्हमपूजयत्।
ततस्तामुषितो रात्रिं सह पुत्रैर्महात्मभिः ॥ १.७३.७ ॥
ఆమెను చూసి ఆయన అత్యంత గౌరవంతో పూజార్హుడైన అతిథిని సత్కరించాడు. తరువాత ఆమె మహాత్ముల కుమారులతో కలిసి ఆ రాత్రి అక్కడ ఉండింది.
1.73.8
प्रभाते पुनरुत्थाय कृत्वा कर्माणि तत्त्ववित् ।
ऋषींस्तदा पुरस्कृत्य यज्ञवाटमुपागमत् ॥ १.७३.८ ॥
ప్రభాతంలో మళ్ళీ లేచి, తత్త్వజ్ఞుడు తన కర్మలను నెరవేర్చి, అప్పుడు ఋషులను ముందుంచుకొని యజ్ఞవాటికకు వచ్చాడు.
1.73.9
युक्ते मुहूर्ते विजये सर्वाभरणभूषितैः।
भ्रातृभिः सहितो रामः कृतकौतुकमंगलः ॥ १.७३.९ ॥
శుభ ముహూర్తంలో, విజయ కాలంలో, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించుకున్న సోదరులతో రాముడు, మంగళ కౌతుక విధులను పూర్తి చేసి (వచ్చాడు).
1.73.10
वसिष्ठं पुरतः कृत्वा महर्षीनपरानपि।
वसिष्ठो भगवानेत्य वैदेहमिदमब्रवीत् ॥ १.७३.१० ॥
వసిష్ఠుడిని ముందుంచి, ఇతర మహర్షులను కూడా తీసుకొని, భగవంతుడైన వసిష్ఠుడు విదేహ రాజు వద్దకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు.
1.73.11
राजा दशरथो राजन् कृतकौतुकमंगलैः।
पुत्रैर्नरवरश्रेष्ठो दातारमभिकाङ्क्षते ॥ १.७३.११ ॥
ఓ రాజా! మంగళ కౌతుక విధులు పూర్తయిన కుమారులతో రాజు దశరథుడు, నరశ్రేష్ఠుడు, దాతను కోరుతున్నాడు.
1.73.12
दातृप्रतिग्रहीतृभ्यां सर्वार्थाः सम्भवन्ति हि।
स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व कृत्वा वैवाह्यमुत्तमम् ॥ १.७३.१२ ॥
దాత, గ్రహీత ఇద్దరివల్లనే అన్ని ప్రయోజనాలు సిద్ధిస్తాయి. నీ ధర్మాన్ని స్వీకరించి ఉత్తమమైన వివాహాన్ని జరిపించు.
1.73.13
इत्युक्तः परमोदारो वसिष्ठेन महात्मना।
प्रत्युवाच महातेजा वाक्यं परमधर्मवित् ॥ १.७३.१३ ॥
మహాత్ముడైన వసిష్ఠుడు ఇలా చెప్పగా, పరమోదారుడు, మహాతేజస్వి, పరమధర్మజ్ఞుడు అయిన (జనకుడు) ఇలా బదులిచ్చాడు.
1.73.14
कः स्थितः प्रतिहारो मे कस्याज्ञां सम्प्रतीक्षते।
स्वगृहे को विचारोऽस्ति यथा राज्यमिदं तव ॥ १.७३.१४ ॥
నా ద్వారపాలకుడు ఎక్కడ నిలిచి ఉన్నాడు? అతడు ఎవరి ఆజ్ఞ కోసం వేచి ఉన్నాడు? సొంత ఇంట్లో ఏ విచారణ? ఈ రాజ్యం మీదే అయినట్లు.
1.73.15
कृतकौतुकसर्वस्वा वेदिमूलमुपागताः।
मम कन्या मुनिश्रेष्ठ दीप्ता बह्नेरिवार्चिषः ॥ १.७३.१५ ॥
మునిశ్రేష్ఠా, కౌతుక కార్యాలన్నీ పూర్తయి, అగ్నిజ్వాలల్లా ప్రకాశిస్తూ నా కుమార్తెలు వేదిక మూలానికి వచ్చారు.
1.73.16
सद्योऽहं त्वत्प्रतीक्षोऽस्मि वेद्यामस्यां प्रतिष्ठितः।
अविघ्नं क्रियतां सर्वं किमर्थं हि विलम्ब्यते ॥ १.७३.१६ ॥
నేను మీ కోసం ఈ వేదికపై ఇప్పటికే వేచి కూర్చున్నాను. అన్నీ ఆటంకం లేకుండా జరగనివ్వండి; ఎందుకు ఆలస్యం?
1.73.17
तद् वाक्यं जनकेनोक्तं श्रुत्वा दशरथस्तदा।
प्रवेशयामास सुतान् सर्वानृषिगणानपि ॥ १.७३.१७ ॥
జనకుడు చెప్పిన ఆ మాటలు విని, దశరథుడు అప్పుడు తన కుమారులందరినీ, ఋషిగణాలనూ కూడా లోపలికి ప్రవేశింపజేశాడు.
1.73.18
ततो राजा विदेहानां वसिष्ठमिदमब्रवीत्।
कारयस्व ऋषे सर्वामृषिभिः सह धार्मिक ॥ १.७३.१८ ॥
అప్పుడు విదేహరాజు వసిష్ఠునితో ఇలా అన్నాడు: ఋషీ, ధార్మికుడా, ఋషులతో కలిసి అంతా జరిపించు.
1.73.19
रामस्य लोकरामस्य क्रियां वैवाहिकीं प्रभो।
तथेत्युक्त्वा तु जनकं वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ १.७३.१९ ॥
లోకానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చే రాముని వివాహ క్రియను, ఓ ప్రభూ! 'అలాగే కానివ్వండి' అని పలికి, భగవానుడైన ఋషి వసిష్ఠుడు జనకునితో (ఇలా అన్నాడు).
1.73.20
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य शतानन्दं च धार्मिकम्।
प्रपामध्ये तु विधिवद् वेदिं कृत्वा महातपाः ॥ १.७३.२० ॥
విశ్వామిత్రుని, ధార్మికుడైన శతానందుని ముందుంచి, ప్రపా మధ్యలో విధిప్రకారం వేదికను నిర్మించిన మహాతపస్వి (వసిష్ఠుడు).
1.73.21
अलंचकार तां वेदिं गन्धपुष्पैः समन्ततः।
सुवर्णपालिकाभिश्च चित्रकुम्भैश्च साङ्कुरैः ॥ १.७३.२१ ॥
ఆ వేదికను అన్ని వైపులా సుగంధ పుష్పాలతో అలంకరించి, బంగారు స్తంభాలతో, మొలకలతో కూడిన చిత్రమైన కుంభాలతో (అలంకరించాడు).
1.73.22
अङ्कुराढ्यैः शरावैश्च धूपपात्रैः सधूपकैः।
शङ्खपात्रैः स्रुवैः स्रग्भिः पात्रैरर्घ्यादिपूजितैः ॥ १.७३.२२ ॥
మొలకలతో నిండిన మట్టి పాత్రలు, ధూప పాత్రలు, ధూపంతో, శంఖపాత్రలు, స్రువాలు, మాలలు, అర్ఘ్యాది పూజాపాత్రలతో (అలంకరించారు).
1.73.23
लाजपूर्णैश्च पात्रीभिरक्षतैरपि संस्कृतैः।
दर्भैः समैः समास्तीर्य विधिवन्मन्त्रपूर्वकम् ॥ १.७३.२३ ॥
లాజలతో నిండిన పాత్రలు, విధిప్రకారం సిద్ధం చేసిన అక్షతలు, సమంగా పరచిన దర్భలతో, మంత్రపూర్వకంగా విధిప్రకారం (సిద్ధం చేశారు).
1.73.24
अग्निमाधाय तं वेद्यां विधिमन्त्रपुरस्कृतम्।
जुहावाग्नौ महातेजा वसिष्ठो मुनिपुंगवः ॥ १.७३.२४ ॥
వేదికపై విధి మంత్రాలతో అగ్నిని స్థాపించి, మహాతేజస్వి మునిశ్రేష్ఠుడైన వసిష్ఠుడు అగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాడు.
1.73.25
ततः सीतां समानीय सर्वाभरणभूषिताम्।
समक्षमग्नेः संस्थाप्य राघवाभिमुखे तदा ॥ १.७३.२५ ॥
అప్పుడు సర్వాభరణాలతో అలంకరించబడిన సీతను తీసుకువచ్చి, అగ్ని సమక్షంలో రాఘవునికి అభిముఖంగా అప్పుడు నిలిపారు.
1.73.26
अब्रवीज्जनको राजा कौसल्यानन्दवर्धनम्।
इयं सीता मम सुता सहधर्मचरी तव ॥ १.७३.२६ ॥
కౌసల్య ఆనందాన్ని పెంచువాడైన (రాముడితో) జనక రాజు ఇలా అన్నాడు: "ఈమె నా కుమార్తె సీత; నీ ధర్మసహచరి.
1.73.27
प्रतीच्छ चैनां भद्रं ते पाणिं गृह्णीष्व पाणिना।
पतिव्रता महाभागा छायेवानुगता सदा ॥ १.७३.२७ ॥
ఈమెను స్వీకరించు, నీకు శుభం కలుగుగాక; నీ చేతితో ఈమె చేయిని పట్టుకో. పతివ్రత, మహాభాగ్యవతియైన ఈమె నీడవలె ఎల్లప్పుడూ నిన్ను అనుసరిస్తుంది.
1.73.28
इत्युक्त्वा प्राक्षिपद् राजा मन्त्रपूतं जलं तदा।
साधुसाध्विति देवानामृषीणां वदतां तदा ॥ १.७३.२८ ॥
ఇలా చెప్పి రాజు మంత్రపూతమైన జలాన్ని అప్పుడు చల్లాడు. దేవతలు, ఋషులు "సాధు, సాధు" అని అప్పుడు పలుకుతుండగా.
1.73.29
देवदुन्दुभिनिर्घोषः पुष्पवर्षो महानभूत्।
एवं दत्त्वा सुतां सीतां मन्त्रोदकपुरस्कृताम् ॥ १.७३.२९ ॥
దేవదుందుభుల ధ్వనితో, గొప్ప పుష్పవర్షం కురిసింది. ఈ విధంగా మంత్రజలంతో గౌరవించబడిన కుమార్తె సీతను దానమిచ్చాడు.
1.73.30
अब्रवीज्जनको राजा हर्षेणाभिपरिप्लुतः।
लक्ष्मणागच्छ भद्रं ते ऊर्मिलामुद्यतां मया ॥ १.७३.३० ॥
ఆనందంతో నిండిన జనక రాజు ఇలా అన్నాడు: "లక్ష్మణా, రా, నీకు శుభం కలుగుగాక. నేను అర్పిస్తున్న ఊర్మిళను (స్వీకరించు).
1.73.31
प्रतीच्छ पाणिं गृह्णीष्व मा भूत् कालस्य पर्ययः।
तमेवमुक्त्वा जनको भरतं चाभ्यभाषत ॥ १.७३.३१ ॥
ఆలస్యం చేయవద్దు, చేయి అంగీకరించి పట్టుకో. ఇలా అతనితో చెప్పి జనకుడు భరతునితోనూ మాట్లాడాడు.
1.73.32
गृहाण पाणिं माण्डव्याः पाणिना रघुनन्दन।
शत्रुघ्नं चापि धर्मात्मा अब्रवीन्मिथिलेश्वरः ॥ १.७३.३२ ॥
రఘునందనా, మాండవి చేతిని నీ చేతితో పట్టుకో. తరువాత ధర్మాత్ముడైన మిథిలేశ్వరుడు శత్రుఘ్నునితో కూడా అన్నాడు.
1.73.33
श्रुतकीर्तेर्महाबाहो पाणिं गृह्णीष्व पाणिना।
सर्वे भवन्तः सौम्याश्च सर्वे सुचरितव्रताः ॥ १.७३.३३ ॥
మహాబాహూ, శ్రుతకీర్తి చేతిని నీ చేతితో పట్టుకో. మీరందరూ సౌమ్యులు, మంచి వ్రతాలు పాటించేవారు.
1.73.34
पत्नीभिः सन्तु काकुत्स्था मा भूत् कालस्य पर्ययः।
जनकस्य वचः श्रुत्वा पाणीन् पाणिभिरस्पृशन् ॥ १.७३.३४ ॥
కాకుత్స్య వంశీయులు తమ భార్యలతో ఉండనివ్వండి, ఆలస్యం కావద్దు. జనకుని మాటలు విని వారు చేతితో చేతిని తాకారు.
1.73.35
चत्वारस्ते चतसॄणां वसिष्ठस्य मते स्थिताः।
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा वेदिं राजानमेव च ॥ १.७३.३५ ॥
ఆ నలుగురు వశిష్ఠుని అభిప్రాయం ప్రకారం నలుగురు స్త్రీలతో నిలిచారు; అగ్ని, వేదిక, రాజు ఎడమ నుండి... ప్రదక్షిణ చేసి.
1.73.36
ऋषींश्चापि महात्मानः सहभार्या रघूद्वहाः।
यथोक्तेन ततश्चक्रुर्विवाहं विधिपूर्वकम् ॥ १.७३.३६ ॥
మహాత్ములైన రఘువంశ వీరులు తమ భార్యలతో, ఋషులతో కలిసి చెప్పినట్లుగా విధిప్రకారం వివాహం జరిపారు.
1.73.37
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीदन्तरिक्षात् सुभास्वरा।
दिव्यदुन्दुभिनिर्घोषैर्गीतवादित्रनिःस्वनैः ॥ १.७३.३७ ॥
ఆకాశం నుండి అత్యంత ప్రకాశవంతమైన గొప్ప పుష్పవర్షం కురిసింది; దివ్య దుందుభుల ధ్వనులతో, గీతవాద్యాల నాదంతో.
1.73.38
ननृतुश्चाप्सरःसङ्घा गन्धर्वाश्च जगुः कलम्।
विवाहे रघुमुख्यानां तदद्भुतमदृश्यत ॥ १.७३.३८ ॥
అప్సరస సమూహాలు నాట్యమాడాయి, గంధర్వులు మధురంగా పాడారు; రఘువంశ ముఖ్యుల వివాహంలో ఆ అద్భుత దృశ్యం కనిపించింది.
1.73.39
ईदृशे वर्तमाने तु तूर्योद्घुष्टनिनादिते।
त्रिरग्निं ते परिक्रम्य ऊहुर्भार्या महौजसः ॥ १.७३.३९ ॥
ఇలా జరుగుతుండగా, వాద్యాల ఘోషతో మార్మోగుతుండగా, ఆ మహా తేజస్వులు అగ్నిని మూడుసార్లు ప్రదక్షిణ చేసి తమ భార్యలను తీసుకెళ్లారు.
1.73.40
अथोपकार्यं जग्मुस्ते सभार्या रघुनन्दनाः।
राजाप्यनुययौ पश्यन् सर्षिसङ्घः सबान्धवः ॥ १.७३.४० ॥
తరువాత రఘునందనులు తమ భార్యలతో కలిసి నివాసానికి వెళ్లారు; రాజు కూడా ఋషిసమూహంతో, బంధువులతో చూస్తూ వారి వెంట వెళ్లాడు.