વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.77.1
गते रामे प्रशान्तात्मा रामो दाशरथिर्धनुः।
वरुणायाप्रमेयाय ददौ हस्ते महायशाः ॥ १.७७.१ ॥
રામ ગયા પછી, શાંતચિત્ત, મહાયશસ્વી દાશરથિ રામે અપ્રમેય વરુણના હાથમાં તે ધનુષ્ય આપ્યું.
1.77.2
अभिवाद्य ततो रामो वसिष्ठप्रमुखानृषीन्।
पितरं विकलं दृष्ट्वा प्रोवाच रघुनन्दनः ॥ १.७७.२ ॥
પછી વસિષ્ઠ વગેરે મુખ્ય ઋષિઓને વંદન કરીને, વ્યાકુળ પિતાને જોઈને રઘુનંદન રામ બોલ્યા.
1.77.3
जामदग्न्यो गतो रामः प्रयातु चतुरंगिणी।
अयोध्याभिमुखी सेना त्वया नाथेन पालिता ॥ १.७७.३ ॥
જમદગ્નિનો પુત્ર રામ ગયો છે; તમે નાથ તરીકે રક્ષેલી ચતુરંગિણી સેના હવે અયોધ્યા તરફ આગળ વધો.
1.77.4
रामस्य वचनं श्रुत्वा राजा दशरथः सुतम्।
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य मूर्ध्न्युपाघ्राय राघवम् ॥ १.७७.४ ॥
રામનાં વચનો સાંભળીને રાજા દશરથે પુત્ર રાઘવને બંને બાહુઓથી આલિંગન આપ્યું અને માથે સૂંઘીને ચુંબન કર્યું.
1.77.5
गतो राम इति श्रुत्वा हृष्टः प्रमुदितो नृपः।
पुनर्जातं तदा मेने पुत्रमात्मानमेव च ॥ १.७७.५ ॥
રામ ગયો એમ સાંભળીને રાજા હર્ષિત અને અતિ પ્રસન્ન થયો; ત્યારે તેણે પોતાને અને પુત્રને જાણે પુનર્જન્મ મળ્યો હોય એમ માન્યું.
1.77.6
चोदयामास तां सेनां जगामाशु ततः पुरीम्।
पताकाध्वजिनीं रम्यां तूर्योद्घुष्टनिनादिताम् ॥ १.७७.६ ॥
તેણે એ સેનાને આગળ વધવાની આજ્ઞા આપી; પછી તે પતાકાઓ અને ધ્વજોથી શણગારેલી, વાદ્યોના ઘોષથી ગુંજતી રમણીય નગરી તરફ ઝડપથી ચાલી.
1.77.7
सिक्तराजपथारम्यां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम्।
राजप्रवेशसुमुखैः पौरैर्मङ्गलपाणिभिः ॥ १.७७.७ ॥
રાજમાર્ગો પાણીથી છાંટેલા અને સુંદર હતા, વેરાયેલા ફૂલોના ઢગલાથી ભરેલા હતા; રાજાના પ્રવેશથી પ્રસન્નમુખ નગરજનો હાથમાં મંગલ સામગ્રી લઈને હતા.
1.77.8
सम्पूर्णां प्राविशद् राजा जनौघैः समलंकृताम्।
पौरैः प्रत्युद्गतो दूरं द्विजैश्च पुरवासिभिः ॥ १.७७.८ ॥
રાજા લોકસમૂહથી ભરેલી અને શણગારેલી નગરીમાં પ્રવેશ્યા; નગરજનો અને બ્રાહ્મણો દૂર સુધી સામે જઈને તેમનું સ્વાગત કર્યું.
1.77.9
पुत्रैरनुगतः श्रीमान् श्रीमद्भिश्च महायशाः।
प्रविवेश गृहं राजा हिमवत्सदृशं प्रियम् ॥ १.७७.९ ॥
પુત્રો સાથે અનુસરાયેલા, વૈભવશાળી અને મહાયશસ્વી રાજાએ હિમાલય જેવા પ્રિય ગૃહમાં પ્રવેશ કર્યો.
1.77.10
ननन्द स्वजनै राजा गृहे कामैः सुपूजितः।
कौसल्या च सुमित्रा च कैकेयी च सुमध्यमा ॥ १.७७.१० ॥
રાજા સ્વજનો સાથે આનંદિત થયા; ઘરમાં ઇચ્છિત વસ્તુઓથી સારી રીતે સત્કારાયા. કૌસલ્યા, સુમિત્રા અને સુંદર કટિવાળી કૈકેયી પણ.
1.77.11
वधूप्रतिग्रहे युक्ता याश्चान्या राजयोषितः।
ततः सीतां महाभागामूर्मिलां च यशस्विनीम् ॥ १.७७.११ ॥
વહુઓના સ્વાગતમાં લાગેલી અન્ય રાજસ્ત્રીઓએ ત્યારે મહાભાગ્યવતી સીતા અને યશસ્વિની ઊર્મિલાને સ્વીકારી.
1.77.12
कुशध्वजसुते चोभे जगृहुर्नृपयोषितः।
मंगलालापनैर्होमैः शोभिताः क्षौमवाससः ॥ १.७७.१२ ॥
કુશધ્વજની બે પુત્રીઓને રાજસ્ત્રીઓએ સ્વીકારી; તેઓ મંગલ ગાન અને હોમથી શોભિત, ક્ષૌમ વસ્ત્ર પહેરેલી હતી.
1.77.13
देवतायतनान्याशु सर्वास्ताः प्रत्यपूजयन्।
अभिवाद्याभिवाद्यांश्च सर्वा राजसुतास्तदा ॥ १.७७.१३ ॥
તે સૌએ તરત જ દેવમંદિરોની પૂજા કરી; ત્યારે રાજવધૂઓ સૌએ આદરણીયોને પ્રણામ કર્યા.
1.77.14
रेमिरे मुदिताः सर्वा भर्तृभिर्मुदिता रहः।
कृतदाराः कृतास्त्राश्च सधनाः ससुहृज्जनाः ॥ १.७७.१४ ॥
બધી પત્નીઓ પતિઓ સાથે આનંદપૂર્વક એકાંતમાં રમી; તેઓ પરણેલી, શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ, ધન અને મિત્રોથી સંપન્ન હતી.
1.77.15
शुश्रूषमाणाः पितरं वर्तयन्ति नरर्षभाः।
कस्यचित्त्वथ कालस्य राजा दशरथः सुतम् ॥ १.७७.१५ ॥
નરશ્રેષ્ઠો પિતાની સેવા કરતા જીવતા હતા; થોડા સમય પછી રાજા દશરથે પોતાના પુત્રને...
1.77.16
भरतं कैकयीपुत्रमब्रवीद् रघुनन्दनः।
अयं केकयराजस्य पुत्रो वसति पुत्रक ॥ १.७७.१६ ॥
રઘુનંદને કૈકેયીપુત્ર ભરતને કહ્યું: 'વત્સ, આ કેકયરાજનો પુત્ર અહીં રહે છે.'
1.77.17
त्वां नेतुमागतो वीरो युधाजिन्मातुलस्तव।
श्रुत्वा दशरथस्यैतद् भरतः कैकयीसुतः ॥ १.७७.१७ ॥
તને લઈ જવા વીર યુધાજિત, તારા મામા આવ્યા છે.' દશરથનું આ વચન સાંભળીને કૈકેયીપુત્ર ભરત...
1.77.18
गमनायाभिचक्राम शत्रुघ्नसहितस्तदा।
आपृच्छ्य पितरं शूरो रामं चाक्लिष्टकारिणम् ॥ १.७७.१८ ॥
ત્યારે શૂર ભરત શત્રુઘ્ન સાથે જવા નીકળ્યા; પિતા અને નિર્દોષ આચરણ કરનાર રામની રજા લઈને.
1.77.19
मातॄश्चापि नरश्रेष्ठः शत्रुघ्नसहितो ययौ।
युधाजित् प्राप्य भरतं सशत्रुघ्नं प्रहर्षितः ॥ १.७७.१९ ॥
નરશ્રેષ્ઠ ભરત શત્રુઘ્ન સાથે માતાઓ પાસે પણ ગયો. યુધાજિત ભરત અને શત્રુઘ્નને મળીને પ્રસન્ન થયો.
1.77.20
स्वपुरं प्राविशद् वीरः पिता तस्य तुतोष ह।
गते च भरते रामो लक्ष्मणश्च महाबलः ॥ १.७७.२० ॥
વીરે પોતાના નગરમાં પ્રવેશ કર્યો; તેના પિતા પ્રસન્ન થયા. ભરત ગયા પછી રામ અને મહાબલ લક્ષ્મણ પણ.
1.77.21
पितरं देवसंकाशं पूजयामासतुस्तदा।
पितुराज्ञां पुरस्कृत्य पौरकार्याणि सर्वशः ॥ १.७७.२१ ॥
તેમણે દેવસમાન પિતાનું ત્યારે સન્માન કર્યું. પિતાની આજ્ઞાને આગળ રાખીને નગરના સર્વ કાર્યો.
1.77.22
चकार रामः सर्वाणि प्रियाणि च हितानि च।
मातृभ्यो मातृकार्याणि कृत्वा परमयन्त्रितः ॥ १.७७.२२ ॥
રામે સર્વ પ્રિય અને હિતકારી કાર્યો કર્યા. માતાઓ માટેના કર્તવ્યો પૂરા કરીને તે અત્યંત સંયમી રહ્યો.
1.77.23
गुरूणां गुरुकार्याणि काले कालेऽन्ववैक्षत।
एवं दशरथः प्रीतो ब्राह्मणा नैगमास्तथा ॥ १.७७.२३ ॥
ગુરુજનોનાં કાર્યો તે યોગ્ય સમયે જોતો. આ રીતે દશરથ પ્રસન્ન થયા; બ્રાહ્મણો અને નગરજનો પણ તેમ જ.
1.77.24
रामस्य शीलवृत्तेन सर्वे विषयवासिनः।
तेषामतियशा लोके रामः सत्यपराक्रमः ॥ १.७७.२४ ॥
રામના શીલ અને આચરણથી રાજ્યના સર્વ નિવાસીઓ પ્રસન્ન થયા. તેમનામાં લોકમાં અત્યંત યશસ્વી સત્યપરાક્રમી રામ હતો.
1.77.25
स्वयंभूरिव भूतानां बभूव गुणवत्तरः।
रामश्च सीतया सार्धं विजहार बहूनृतून् ॥ १.७७.२५ ॥
પ્રાણીઓમાં સ્વયંભૂ બ્રહ્મા જેવા, રામ અત્યંત ગુણવાન બન્યા; તેઓ સીતા સાથે ઘણી ઋતુઓ સુધી આનંદપૂર્વક વિહર્યા.
1.77.26
मनस्वी तद्गतमनास्तस्या हृदि समर्पितः।
प्रिया तु सीता रामस्य दाराः पितृकृता इति ॥ १.७७.२६ ॥
ઉદારમનવાળા રામનું મન સીતામાં જ લાગેલું રહેતું; તેમનું હૃદય તેને જ સમર્પિત હતું. સીતા રામને પ્રિય હતી; પિતાએ આપેલી પત્ની તરીકે તેઓ તેને જોતા.
1.77.27
गुणाद्रूपगुणाच्चापि प्रीतिर्भूयोऽभिवर्धते।
तस्याश्च भर्ता द्विगुणं हृदये परिवर्तते ॥ १.७७.२७ ॥
તેના ગુણો અને રૂપ-ગુણોથી પ્રેમ વધુ ને વધુ વધતો ગયો; તેના પતિના હૃદયમાં એ પ્રેમ બમણો થઈને વસ્યો.
1.77.28
अन्तर्गतमपि व्यक्तमाख्याति हृदयं हृदा।
तस्य भूयो विशेषेण मैथिली जनकात्मजा।
देवताभिः समा रूपे सीता श्रीरिव रूपिणी ॥ १.७७.२८ ॥
હૃદયમાં છુપાયેલો ભાવ પણ હૃદય દ્વારા સ્પષ્ટ પ્રગટ થાય છે. તેમને વિશેષ કરીને મૈથિલી, જનકની પુત્રી સીતા પ્રિય હતી; રૂપમાં તે દેવતાઓ સમાન હતી, જાણે મૂર્તિમાન શ્રી હોય.
1.77.29
तया स राजर्षिसुतोऽभिकामया।
समेयिवानुत्तमराजकन्यया।
अतीव रामः शुशुभे मुदान्वितो
विभुः श्रिया विष्णुरिवामरेश्वरः ॥ १.७७.२९ ॥
તે પ્રેમાળ, ઉત્તમ રાજકન્યા સાથે મળીને રાજર્ષિપુત્ર રામ અત્યંત આનંદથી શોભી ઊઠ્યા; શ્રી સાથેના સર્વસમર્થ વિષ્ણુ કે દેવેન્દ્રની જેમ તેઓ ઝળહળ્યા.