వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.10
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.10.1
विदर्शिता यदा देवी कुब्जया पापया भृशम्।
तदा शेते स्म सा भूमौ दिग्धविद्धेव किंनरी ॥ २.१०.१ ॥
పాపిష్ఠి కుబ్జ దేవిని బాగా రెచ్చగొట్టినప్పుడు, విషపు బాణంతో గాయపడిన కిన్నరిలా ఆమె నేలపై పడి ఉండిపోయింది.
2.10.2
निश्चित्य मनसा कृत्यं सा सम्यगिति भामिनी।
मन्थरायै शनैः सर्वमाचचक्षे विचक्षणा ॥ २.१०.२ ॥
మనసులో కర్తవ్యాన్ని నిశ్చయించుకొని, 'ఇది సరైనదే' అని భావించిన ఆ తెలివైన స్త్రీ, మంథరకు అంతా నెమ్మదిగా చెప్పింది.
2.10.3
सा दीना निश्चयं कृत्वा मन्थरावाक्यमोहिता।
नागकन्येव निःश्वस्य दीर्घमुष्णं च भामिनी ॥ २.१०.३ ॥
బాధపడి, మంథర మాటలతో మోహితురాలైన ఆమె, నాగకన్యలా దీర్ఘంగా వేడిగా నిట్టూర్చింది.
2.10.4
मुहूर्तं चिन्तयामास मार्गमात्मसुखावहम्।
सा सुहृच्चार्थकामा च तं निशम्य विनिश्चयम् ॥ २.१०.४ ॥
కొద్దిసేపు ఆమె తనకు సుఖం కలిగించే మార్గం గురించి ఆలోచించింది; హితైషిణి, ధనాపేక్షగల మంథర నిర్ణయాన్ని విని...
2.10.5
बभूव परमप्रीता सिद्धिं प्राप्येव मन्थरा।
अथ सा रुषिता देवी सम्यक् कृत्वा विनिश्चयम् ॥ २.१०.५ ॥
మంథర ఎంతో సంతోషించింది, సిద్ధి పొందినట్లుగా. అప్పుడు కోపించిన దేవి తన నిర్ణయాన్ని పూర్తిగా స్థిరపరచుకుంది.
2.10.6
संविवेशाबला भूमौ निवेश्य भ्रुकुटिं मुखे।
ततश्चित्राणि माल्यानि दिव्यान्याभरणानि च ॥ २.१०.६ ॥
ఆ బలహీన స్త్రీ నేలపై పడుకొని, ముఖంలో కనుబొమలు ముడిచింది. తరువాత విచిత్రమైన మాలలను, దివ్యమైన ఆభరణాలను [పక్కన పెట్టింది].
2.10.7
अपविद्धानि कैकेय्या तानि भूमिं प्रपेदिरे।
तया तान्य् अपविद्धानि माल्यान्य् आभरणानि च ॥ २.१०.७ ॥
కైకేయి విసిరివేసిన ఆ (మాలలు) నేలపై పడ్డాయి. ఆమె విసిరివేసిన మాలలు, ఆభరణాలు (కూడా నేలపై పడ్డాయి).
2.10.8
अशोभयन्त वसुधां नक्षत्राणि यथा नभः।
क्रोधागारे च पतिता सा बभौ मलिनाम्बरा ॥ २.१०.८ ॥
నక్షత్రాలు ఆకాశాన్ని అలంకరించినట్లు అవి భూమిని అలంకరించాయి. కోపగృహంలో పడిన, మాసిన వస్త్రాలు ధరించిన ఆమె ప్రకాశించింది.
2.10.9
एकवेणीं दृढां बद्ध्वा गतसत्त्वेव किंनरी।
आज्ञाप्य तु महाराजो राघवस्याभिषेचनम् ॥ २.१०.९ ॥
ఒకే జడను గట్టిగా కట్టుకుని, ప్రాణం లేనట్లుగా కిన్నరిలా (ఆమె ఉంది). మహారాజు రాఘవుని (రాముని) అభిషేకానికి ఆజ్ఞాపించాడు.
2.10.10
उपस्थानमनुज्ञाप्य प्रविवेश निवेशनम्।
अद्य रामाभिषेको वै प्रसिद्ध इति जज्ञिवान् ॥ २.१०.१० ॥
సభను వీడ్కోలు చెప్పి పంపి (రాజు) తన నివాసంలో ప్రవేశించాడు. ఈరోజు రాముని అభిషేకం నిశ్చయంగా ప్రకటితమైంది అని తెలుసుకున్నవాడై.
2.10.11
प्रियार्हां प्रियमाख्यातुं विवेशान्तःपुरं वशी।
स कैकेय्या गृहं श्रेष्ठं प्रविवेश महायशाः ॥ २.१०.११ ॥
ప్రియురాలికి (కైకేయికి) ప్రియ వార్తను చెప్పడానికి, నిగ్రహం గల అతడు అంతఃపురంలో ప్రవేశించాడు. ఆ మహాయశస్వి కైకేయి యొక్క శ్రేష్ఠమైన గృహంలో ప్రవేశించాడు.
2.10.12
पाण्डुराभ्रम् इवाकाशं राहुयुक्तं निशाकरः।
शुक-बर्हिसमायुक्तं क्रौञ्चहंसरुतायुतम् ॥ २.१०.१२ ॥
రాహువుతో కూడిన చంద్రుడు తెల్లని మేఘాలతో నిండిన ఆకాశంలో ప్రకాశించినట్లు, ఆ గృహం చిలుకలు, నెమళ్ళతో కూడి, క్రౌంచ, హంసల ధ్వనులతో నిండి ప్రకాశించింది.
2.10.13
वादित्ररवसङ्घुष्टं कुब्जावामनिकायुतम्।
लतागृहैश्चित्रगृहैश्चम्पकाशोकशोभितैः ॥ २.१०.१३ ॥
వాద్యధ్వనులతో మారుమోగుతూ, కుబ్జలు వామనులైన స్త్రీలతో నిండి, లతాగృహాలతో, చిత్రగృహాలతో, చంపక అశోక వృక్షాలతో శోభిల్లుతూ.
2.10.14
दान्तराजतसौवर्णवेदिकाभिः समायुतम्।
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैर्वापीभिरुपशोभितम् ॥ २.१०.१४ ॥
దంతం, వెండి, బంగారంతో చేసిన వేదికలతో కూడి, ఎప్పుడూ పూలు ఫలాలు ఇచ్చే వృక్షాలతో, వావులతో శోభిల్లుతూ.
2.10.15
दान्तराजतसौवर्णैः संवृतं परमासनैः।
विविधैरन्नपानैश्च भक्ष्यैश्च विविधैरपि ॥ २.१०.१५ ॥
దంతం, వెండి, బంగారంతో చేసిన ఉత్తమాసనాలతో కూడినది, వివిధ అన్నపానాలతో, వివిధ భక్ష్యాలతో కూడినది.
2.10.16
उपपन्नं महार्हैश्च भूषणैस्त्रिदिवोपमम्।
स प्रविश्य महाराजः स्वमन्तःपुरमृद्धिमत् ॥ २.१०.१६ ॥
అత్యంత విలువైన ఆభరణాలతో అలంకృతమై, స్వర్గంతో సమానమైనది. ఆ మహారాజు తన సమృద్ధమైన అంతఃపురంలో ప్రవేశించాడు.
2.10.17
न ददर्श स्त्रियं राजा कैकेयीं शयनोत्तमे।
स कामबलसंयुक्तो रत्यर्थी मनुजाधिपः ॥ २.१०.१७ ॥
రాజు ఉత్తమ శయ్యపై కైకేయిని చూడలేదు. కామవేగంతో కూడిన ఆ మానవాధిపతి సుఖాన్ని కోరుతున్నవాడు.
2.10.18
अपश्यन् दयितां भार्यां पप्रच्छ विषसाद च।
नहि तस्य पुरा देवी तां वेलामत्यवर्तत ॥ २.१०.१८ ॥
ప్రియమైన భార్యను చూడక అతడు అడిగాడు, విషాదంలో మునిగిపోయాడు. పూర్వం ఆ దేవి ఆ సమయాన్ని ఎన్నడూ మీరలేదు.
2.10.19
न च राजा गृहं शून्यं प्रविवेश कदाचन।
ततो गृहगतो राजा कैकेयीं पर्यपृच्छत ॥ २.१०.१९ ॥
రాజు ఎప్పుడూ ఖాళీగా ఉన్న భవనంలో ప్రవేశించేవాడు కాదు. అప్పుడు భవనానికి వెళ్ళిన రాజు కైకేయిని అడిగాడు.
2.10.20
यथापुरम् अविज्ञाय स्वार्थलिप्सुम् अपण्डिताम्।
प्रतिहारी त्वथोवाच संत्रस्ता तु कृताञ्जलिः ॥ २.१०.२० ॥
పూర్వంలాగే ఆమెను గ్రహించక, స్వార్థంపై ఆశగల, అవివేకియైన కైకేయి గురించి, భయపడిన ద్వారపాలిక చేతులు జోడించి పలికింది.
2.10.21
देव देवी भृशं क्रुद्धा क्रोधागारमभिद्रुता।
प्रतीहार्या वचः श्रुत्वा राजा परमदुर्मनाः ॥ २.१०.२१ ॥
ప్రభూ, దేవి అత్యంత కోపంతో కోపగృహంలోకి వెళ్ళిపోయింది. ద్వారపాలిక మాటలు విని రాజు మిక్కిలి దుఃఖితుడయ్యాడు.
2.10.22
विषसाद पुनर्भूयो लुलितव्याकुलेन्द्रियः।
तत्र तां पतितां भूमौ शयानामतथोचिताम् ॥ २.१०.२२ ॥
రాజు మళ్ళీ మరింత కలతచెందిన ఇంద్రియాలతో దుఃఖించాడు. అక్కడ ఆమె నేలపై పడి, ఆమెకు తగని స్థితిలో పడి ఉండటం చూశాడు.
2.10.23
प्रतप्त इव दुःखेन सोऽपश्यज्जगतीपतिः।
स वृद्धस्तरुणीं भार्यां प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम् ॥ २.१०.२३ ॥
దుఃఖంతో తపించినవానివలె ఆ భూపతి చూశాడు. వృద్ధుడైన అతడు, ప్రాణాలకంటే ప్రియమైన తన యువ భార్యను చూశాడు.
2.10.24
अपापः पापसंकल्पां ददर्श धरणीतले।
लतामिव विनिष्कृत्तां पतितां देवतामिव ॥ २.१०.२४ ॥
నిష్పాపుడైన రాజు, పాపసంకల్పం కలిగిన ఆమెను నేలపై చూశాడు. నరికివేయబడిన లతలా, పడిపోయిన దేవతలా ఆమె పడి ఉంది.
2.10.25
किन्नरीमिव निर्धूतां च्युताम् अप्सरसं यथा।
मायाम् इव परिभ्रष्टां हरिणीम् इव संयताम् ॥ २.१०.२५ ॥
ఆమె కిన్నెరిలా కూలిపోయినదిగా, అప్సరసలా జారిపడినదిగా, మాయ నుండి భ్రష్టురాలైనట్లుగా, బంధించబడిన లేడిలా ఉంది.
2.10.26
करेणुम् इव दिग्धेन विद्धां मृगयुना वने।
महागज इवारण्ये स्नेहात् परमदुःखिताम् ॥ २.१०.२६ ॥
ఆమె అడవిలో విషం పూసిన బాణంతో గాయపడిన ఆడ ఏనుగులా, అడవిలో ప్రేమతో అత్యంత దుఃఖించిన మహాగజంలా ఉంది.
2.10.27
परिमृज्य च पाणिभ्यामभिसंत्रस्तचेतनः।
कामी कमलपत्राक्षीमुवाच वनितामिदम् ॥ २.१०.२७ ॥
భయంతో కలత చెందిన మనసుతో రెండు చేతులతో ఆమెను తుడిచి, కామంతో ఉన్నవాడు కమలపత్రాక్షి అయిన ఆ స్త్రీతో ఇలా పలికాడు.
2.10.28
न तेऽहमभिजानामि क्रोधमात्मनि संश्रितम्।
देवि केनाभियुक्तासि केन वासि विमानिता ॥ २.१०.२८ ॥
దేవీ, నీలో కోపం నెలకొని ఉందని నాకు తెలియదు. ఎవరు నిన్ను బాధించారు, లేదా ఎవరు నిన్ను అవమానించారు?
2.10.29
यदिदं मम दुःखाय शेषे कल्याणि पांसुषु।
भूमौ शेषे किमर्थं त्वं मयि कल्याणचेतसि ॥ २.१०.२९ ॥
కల్యాణీ, నాకు దుఃఖం కలిగించేలా నీవు ధూళిలో ఎందుకు పడి ఉన్నావు? మంచి మనసున్న నాపై నీవు నేలపై ఎందుకు పడుకున్నావు?
2.10.30
भूतोपहतचित्तेव मम चित्तप्रमाथिनि।
सन्ति मे कुशला वैद्यास्त्वभितुष्टाश्च सर्वशः ॥ २.१०.३० ॥
నా మనసును కలచివేసే దానా, భూతాలచే పట్టబడిన మనసులా నీవున్నావు. నాకు నైపుణ్యం గల వైద్యులు ఉన్నారు; వారు అన్ని విధాలుగా సంతోషంగా నిన్ను స్వస్థపరుస్తారు.
2.10.31
सुखितां त्वां करिष्यन्ति व्याधिमाचक्ष्व भामिनि।
कस्य वापि प्रियं कार्यं केन वा विप्रियं कृतम् ॥ २.१०.३१ ॥
వారు నిన్ను సుఖంగా చేస్తారు; ఓ భామినీ, రోగాన్ని చెప్పు. ఎవరికి ప్రియమైన పని చేయాలి, లేదా ఎవరు అప్రియమైనది చేసారు?
2.10.32
कः प्रियं लभतामद्य को वा सुमहदप्रियम्।
मा रौत्सीर्मा च कार्षीस्त्वं देवि सम्परिशोषणम् ॥ २.१०.३२ ॥
ఈ రోజు ఎవరు ప్రియాన్ని పొందాలి, లేదా ఎవరికి గొప్ప అప్రియం కలగాలి? ఓ దేవీ, నువ్వు ఏడవకు, శరీరాన్ని క్షీణింపజేయకు.
2.10.33
अवध्यो वध्यतां को वा वध्यः को वा विमुच्यताम्।
दरिद्रः को भवेदाढ्यो द्रव्यवान् वाप्यकिंचनः ॥ २.१०.३३ ॥
చంపరానివాడు ఎవరు చంపబడాలి, లేదా చంపదగినవాడు ఎవరు విడువబడాలి? దరిద్రుడు ఎవరు ధనవంతుడు కావాలి, లేదా ధనవంతుడు నిరుపేద కావాలి?
2.10.34
अहं च हि मदीयाश्च सर्वे तव वशानुगाः।
न ते कंचिदभिप्रायं व्याहन्तुमहमुत्सहे ॥ २.१०.३४ ॥
నేనూ నా వారందరూ నీ వశంలో ఉన్నవారము. నీ ఏ అభిప్రాయాన్నీ భంగపరచడానికి నేను సాహసించను.
2.10.35
आत्मनो जीवितेनापि ब्रूहि यन्मनसि स्थितम्।
बलमात्मनि जानन्ती न मां शङ्कितुमर्हसि ॥ २.१०.३५ ॥
నా జీవితం సాక్షిగా కూడా చెప్పు, మనసులో ఉన్నదేమిటో. నీ శక్తిని తెలిసిన నువ్వు నన్ను సందేహించకూడదు.
2.10.36
करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे।
यावदावर्तते चक्रं तावती मे वसुंधरा ॥ २.१०.३६ ॥
నీ ఆనందాన్ని నేను తప్పక నెరవేరుస్తాను; నా పుణ్యకర్మల మీద ఒట్టు పెట్టుకుంటున్నాను. చక్రం తిరిగే వరకు ఎంతో భూమి నాదో అంతా నాదే.
2.10.37
द्राविडाः सिन्धुसौवीराः सौराष्ट्रा दक्षिणापथाः।
वङ्गाङ्गमगधा मत्स्याः समृद्धाः काशिकोसलाः ॥ २.१०.३७ ॥
ద్రావిడులు, సింధువులు, సౌవీరులు, సౌరాష్ట్రులు, దక్షిణాపథవాసులు, వంగులు, అంగులు, మగధులు, మత్స్యులు, కాశీ మరియు కోసలులు — వీరంతా సమృద్ధిగలవారు.
2.10.38
तत्र जातं बहु द्रव्यं धनधान्यमजाविकम्।
ततो वृणीष्व कैकेयि यद् यत् त्वं मनसेच्छसि ॥ २.१०.३८ ॥
అక్కడ ఎంతో సంపద, ధనధాన్యాలు, మేకలు గొర్రెలు పుడతాయి. కాబట్టి ఓ కైకేయి, నీ మనసు కోరినది ఏదైనా కోరుకో.
2.10.39
किमायासेन ते भीरु उत्तिष्ठोत्तिष्ठ शोभने।
तत्त्वं मे ब्रूहि कैकेयि यतस्ते भयमागतम्।
तत् ते व्यपनयिष्यामि नीहारमिव रश्मिवान् ॥ २.१०.३९ ॥
ఓ భీరూ, ఈ బాధ నీకు ఎందుకు? లే, లే, ఓ సుందరీ! కాబట్టి కైకేయి, నీకు ఏ భయం వచ్చిందో నాకు చెప్పు. సూర్యుడు మంచును తొలగించినట్లు నేను దాన్ని తొలగిస్తాను.
2.10.40
तथोक्ता सा समाश्वस्ता वक्तुकामा तदप्रियम्।
परिपीडयितुं भूयो भर्तारमुपचक्रमे ॥ २.१०.४० ॥
ఈ విధంగా చెప్పబడగా ఆమె ఊరట పొంది, ఆ అప్రియమైన మాటను చెప్పగోరి, మళ్లీ తన భర్తను బాధించడం ప్రారంభించింది.