ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.108.1
आश्वासयन्तं भरतं जाबालिर्ब्राह्मणोत्तमः ।
उवाच रामं धर्मज्ञं धर्मापेतमिदं वचः ॥ २.१०८.१ ॥
ଭରତଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାବାଳି ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମଙ୍କୁ ଧର୍ମରହିତ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.108.2
साधु राघव माभूत्ते बुद्धिरेवं निरर्थिका ।
प्राकृतस्य नरस्येव ह्यार्यबुद्धेर्मनस्विनः ॥ २.१०८.२ ॥
ହେ ରାଘବ, ଠିକ୍; ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ଏପରି ନିରର୍ଥକ ନ ହେଉ। ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ପରି, ଆର୍ଯ୍ୟବୁଦ୍ଧି ଓ ମନସ୍ୱୀଙ୍କ ଏ ଚିନ୍ତାଓ ନିରର୍ଥକ।
2.108.3
कः कस्य पुरुषो बन्धुः किमाप्यं कस्य केनचित् ।
यदेको जायते जन्तुरेक एव विनश्यति ॥ २.१०८.३ ॥
କିଏ କାହାର ବନ୍ଧୁ? କାହା ଦ୍ୱାରା କାହାକୁ କ'ଣ ମିଳେ? କାରଣ ଜୀବ ଏକାକୀ ଜନ୍ମେ ଓ ଏକାକୀ ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ।
2.108.4
तस्मान्माता पिता चेति राम सज्जेतयो नरः ।
उन्मत्त इव स ज्ञेयो नास्ति कश्चिद्धि कस्यचित् ॥ २.१०८.४ ॥
ତେଣୁ, ହେ ରାମ, 'ଏ ମାତା, ଏ ପିତା' ବୋଲି ଯିଏ ଆସକ୍ତ ହୁଏ, ତାକୁ ପାଗଳ ପରି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ପ୍ରକୃତରେ କାହାର କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
2.108.5
यथा ग्रामान्तरं गच्छन् नरः कश्चित् क्वचिद्वसेत् ।
उत्सृज्य च तमावासं प्रतिष्ठेतापरे ऽहनि ॥ २.१०८.५ ॥
ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରାମକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ କେଉଁଠି ରହେ; ସେ ବାସସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ପରଦିନ ଆଗକୁ ଚାଲିଯାଏ।
2.108.6
एवमेव मनुष्याणां पिता माता गृहं वसु ।
आवासमात्रं काकुत्स्थ सज्जन्ते नात्र सज्जनाः ॥ २.१०८.६ ॥
ସେହିପରି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପିତା, ମାତା, ଗୃହ ଓ ଧନ କେବଳ ବାସସ୍ଥାନ ମାତ୍ର; ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏଥିରେ ସଜ୍ଜନମାନେ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
2.108.7
पित्र्यं राज्यं परित्यज्य स नार्हसि नरोत्तम ।
आस्थातुं कापथं दुःखं विषमं बहुकण्टकम् ॥ २.१०८.७ ॥
ହେ ନରୋତ୍ତମ, ପୈତୃକ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ଦୁଃଖଦାୟକ, ବିଷମ, ବହୁ କଣ୍ଟକପୂର୍ଣ୍ଣ କୁପଥରେ ଚାଲିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ ।
2.108.8
समृद्धायामयोध्यायामात्मानमभिषेचय ।
एकवेणी धरा हि त्वां नगरी सम्प्रतीक्षते ॥ २.१०८.८ ॥
ସମୃଦ୍ଧ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ନିଜକୁ ଅଭିଷେକ କର; ଏକବେଣୀ ଧାରଣ କରି ଏହି ଧରା ଓ ନଗରୀ ତୁମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି ।
2.108.9
राजभोगाननुभवन् महार्हान् पार्थिवात्मज ।
विहर त्वमयोध्यायां यथा शक्रस्त्रिविष्टपे ॥ २.१०८.९ ॥
ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ରାଜଭୋଗ ଭୋଗ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିହାର କରନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ବିହାର କର ।
2.108.10
न ते कश्चिद्दशरथस्त्वं च तस्य न कश्चन ।
अन्यो राजा त्वमन्यः स तस्मात् कुरु यदुच्यते ॥ २.१०८.१० ॥
ଦଶରଥ ତୁମର କେହି ନୁହଁନ୍ତି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କେହି ନୁହଁ; ସେ ଅନ୍ୟ ରାଜା ଏବଂ ତୁମେ ଅନ୍ୟ । ତେଣୁ ଯାହା କୁହାଯାଉଛି ତାହା କର ।
2.108.11
बीजमात्रं पिता जन्तोः शुक्लं रुधिरमेव च ।
संयुक्तमृतुमन्मात्रा पुरुषस्येह जन्म तत् ॥ २.१०८.११ ॥
ପିତା ଜୀବର କେବଳ ବୀଜ; ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତ ହିଁ ତାହା । ଋତୁମତୀ ମାତା ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟର ଜନ୍ମ ହୁଏ ।
2.108.12
गतः स नृपतिस्तत्र गन्तव्यं यत्र तेन वै ।
प्रवृत्तिरेषा मर्त्त्यानां त्वं तु मिथ्या विहन्यसे ॥ २.१०८.१२ ॥
ସେହି ରାଜା ସେଠାକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠାକୁ ସମସ୍ତେ ଯିବେ; ମର୍ତ୍ୟଙ୍କର ଗତି ଏହି । ଏବେ ତୁମେ ବୃଥା ନିଜକୁ ହିଁ ନଷ୍ଟ କରୁଛ ।
2.108.13
अर्थधर्मपरा ये ये तांस्तान् शोचामि नेतरान् ।
ते हि दुःखमिह प्राप्य विनाशं प्रेत्य भेजिरे ॥ २.१०८.१३ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଅର୍ଥ ଓ ଧର୍ମରେ ନିରତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହିଁ ମୁଁ ଶୋକ କରେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ପାଇ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବିନାଶ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
2.108.14
अष्टका पितृदैवत्यमित्ययं प्रसृतो जनः ।
अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किमशिष्यति ॥ २.१०८.१४ ॥
'ଅଷ୍ଟକା ପିତୃଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ' ଏହିପରି ଭାବି ଏହି ଲୋକମାନେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଅନ୍ନର ଏହି ନଷ୍ଟ ଦେଖ। ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି କ'ଣ ଖାଇବ?
2.108.15
यदि भुक्तमिहान्येन देहमन्यस्य गच्छति ।
दद्यात् प्रवसतः श्राद्धं न तत् पथ्यशनं भवेत् ॥ २.१०८.१५ ॥
ଏଠାରେ ଅନ୍ୟେ ଖାଇଲେ, ଯଦି ତାହା ଅନ୍ୟର ଦେହକୁ ଯାଏ, ତେବେ ପ୍ରବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ — କିନ୍ତୁ ସେହି ଭୋଜନ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
2.108.16
दानसंवनना ह्येते ग्रन्था मेधाविभिः कृताः ।
यजस्व देहि दीक्षस्व तपस्तप्यस्व सन्त्यज ॥ २.१०८.१६ ॥
ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଦାନକୁ ଆଧାର କରି ରଚିଛନ୍ତି। ଯଜ୍ଞ କର, ଦାନ ଦିଅ, ଦୀକ୍ଷା ନିଅ, ତପସ୍ୟା କର — ପରେ ତ୍ୟାଗ କର।
2.108.17
स नास्ति परमित्येव कुरु बुद्धिं महामते ।
प्रत्यक्षं यत्तदातिष्ठ परोक्षं पृष्ठतः कुरु ॥ २.१०८.१७ ॥
'ସେ ପରଲୋକ ନାହିଁ' ଏହିପରି ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କର, ହେ ମହାମତି। ଯାହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ତାହାକୁ ଧର; ଯାହା ପରୋକ୍ଷ ତାହାକୁ ପଛରେ ରଖ।
2.108.18
स तां बुद्धिं पुरस्कृत्य सर्वलोकनिदर्शिनीम् ।
राज्यं त्वं प्रतिगृह्णीष्व भरतेन प्रसादितः ॥ २.१०८.१८ ॥
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ପଥ ଦେଖାଉଥିବା ସେହି ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆଗରେ ରଖି, ଭରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର।