ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.108.1
आश्वासयन्तं भरतं जाबालिर्ब्राह्मणोत्तमः ।
उवाच रामं धर्मज्ञं धर्मापेतमिदं वचः ॥ २.१०८.१ ॥
ਭਰਤ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਬਾਲਿ ਨੇ ਧਰਮਜ੍ਞ ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਹ ਵਚਨ ਕਿਹਾ।
2.108.2
साधु राघव माभूत्ते बुद्धिरेवं निरर्थिका ।
प्राकृतस्य नरस्येव ह्यार्यबुद्धेर्मनस्विनः ॥ २.१०८.२ ॥
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਠੀਕ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਆਰਿਆ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਮਨਸਵੀ ਦਾ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਨਿਰਾਰਥਕ ਹੈ।
2.108.3
कः कस्य पुरुषो बन्धुः किमाप्यं कस्य केनचित् ।
यदेको जायते जन्तुरेक एव विनश्यति ॥ २.१०८.३ ॥
ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਬੰਧੂ ਹੈ? ਕਿਸ ਤੋਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵ ਇਕੱਲਾ ਜਨਮਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2.108.4
तस्मान्माता पिता चेति राम सज्जेतयो नरः ।
उन्मत्त इव स ज्ञेयो नास्ति कश्चिद्धि कस्यचित् ॥ २.१०८.४ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ 'ਇਹ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਿਤਾ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੋਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਵਾਂਗ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
2.108.5
यथा ग्रामान्तरं गच्छन् नरः कश्चित् क्वचिद्वसेत् ।
उत्सृज्य च तमावासं प्रतिष्ठेतापरे ऽहनि ॥ २.१०८.५ ॥
ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਤੇ ਠਹਿਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਠਿਕਾਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
2.108.6
एवमेव मनुष्याणां पिता माता गृहं वसु ।
आवासमात्रं काकुत्स्थ सज्जन्ते नात्र सज्जनाः ॥ २.१०८.६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਘਰ ਅਤੇ ਧਨ ਕੇਵਲ ਨਿਵਾਸ-ਮਾਤਰ ਹਨ; ਹੇ ਕਾਕੁਤਸ੍ਥ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਜਨ ਆਸਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
2.108.7
पित्र्यं राज्यं परित्यज्य स नार्हसि नरोत्तम ।
आस्थातुं कापथं दुःखं विषमं बहुकण्टकम् ॥ २.१०८.७ ॥
ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਪੈਤ੍ਰਿਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਦੁੱਖਦਾਈ, ਔਖੇ, ਬਹੁਤ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕੁਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
2.108.8
समृद्धायामयोध्यायामात्मानमभिषेचय ।
एकवेणी धरा हि त्वां नगरी सम्प्रतीक्षते ॥ २.१०८.८ ॥
ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਕਰੋ; ਇੱਕ ਵੇਣੀ ਧਾਰੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਨਗਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
2.108.9
राजभोगाननुभवन् महार्हान् पार्थिवात्मज ।
विहर त्वमयोध्यायां यथा शक्रस्त्रिविष्टपे ॥ २.१०८.९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਰਾਜ-ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰੋ।
2.108.10
न ते कश्चिद्दशरथस्त्वं च तस्य न कश्चन ।
अन्यो राजा त्वमन्यः स तस्मात् कुरु यदुच्यते ॥ २.१०८.१० ॥
ਦਸ਼ਰਥ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹੀ ਕਰੋ।
2.108.11
बीजमात्रं पिता जन्तोः शुक्लं रुधिरमेव च ।
संयुक्तमृतुमन्मात्रा पुरुषस्येह जन्म तत् ॥ २.१०८.११ ॥
ਪਿਤਾ ਜੀਵ ਦਾ ਕੇਵਲ ਬੀਜ ਹੈ; ਸ਼ੁਕਰ ਅਤੇ ਲਹੂ ਹੀ ਉਹ ਹੈ। ਰਿਤੂ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
2.108.12
गतः स नृपतिस्तत्र गन्तव्यं यत्र तेन वै ।
प्रवृत्तिरेषा मर्त्त्यानां त्वं तु मिथ्या विहन्यसे ॥ २.१०८.१२ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਨੇ ਜਾਣਾ ਹੈ; ਮਰਨਹਾਰਾਂ ਦੀ ਇਹੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਵਿਅਰਥ ਆਪਣਾ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।
2.108.13
अर्थधर्मपरा ये ये तांस्तान् शोचामि नेतरान् ।
ते हि दुःखमिह प्राप्य विनाशं प्रेत्य भेजिरे ॥ २.१०८.१३ ॥
ਜੋ ਅਰਥ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਦੁੱਖ ਪਾ ਕੇ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
2.108.14
अष्टका पितृदैवत्यमित्ययं प्रसृतो जनः ।
अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किमशिष्यति ॥ २.१०८.१४ ॥
'ਅਸ਼ਟਕਾ ਪਿਤਰ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹੈ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅੰਨ ਦੀ ਇਹ ਬਰਬਾਦੀ ਵੇਖ। ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਕੀ ਖਾਵੇਗਾ?
2.108.15
यदि भुक्तमिहान्येन देहमन्यस्य गच्छति ।
दद्यात् प्रवसतः श्राद्धं न तत् पथ्यशनं भवेत् ॥ २.१०८.१५ ॥
ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਖਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਭੋਜਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਪਰਦੇਸ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ — ਪਰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਉਸ ਲਈ ਪਥ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
2.108.16
दानसंवनना ह्येते ग्रन्था मेधाविभिः कृताः ।
यजस्व देहि दीक्षस्व तपस्तप्यस्व सन्त्यज ॥ २.१०८.१६ ॥
ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਨੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਰਚੇ ਹਨ। ਯੱਗ ਕਰ, ਦਾਨ ਦੇ, ਦੀਖਿਆ ਲੈ, ਤਪ ਕਰ — ਫਿਰ ਤਿਆਗ ਦੇ।
2.108.17
स नास्ति परमित्येव कुरु बुद्धिं महामते ।
प्रत्यक्षं यत्तदातिष्ठ परोक्षं पृष्ठतः कुरु ॥ २.१०८.१७ ॥
'ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਨਹੀਂ ਹੈ' ਇਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਕਰ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ। ਜੋ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੈ ਉਸੇ ਨੂੰ ਫੜ; ਜੋ ਪਰੋਖ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ।
2.108.18
स तां बुद्धिं पुरस्कृत्य सर्वलोकनिदर्शिनीम् ।
राज्यं त्वं प्रतिगृह्णीष्व भरतेन प्रसादितः ॥ २.१०८.१८ ॥
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੂੰ ਰਾਜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।