వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.108.1
आश्वासयन्तं भरतं जाबालिर्ब्राह्मणोत्तमः ।
उवाच रामं धर्मज्ञं धर्मापेतमिदं वचः ॥ २.१०८.१ ॥
భరతుడిని ఓదారుస్తున్న శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు జాబాలి, ధర్మజ్ఞుడైన రామునితో ధర్మానికి విరుద్ధమైన ఈ మాటను పలికాడు.
2.108.2
साधु राघव माभूत्ते बुद्धिरेवं निरर्थिका ।
प्राकृतस्य नरस्येव ह्यार्यबुद्धेर्मनस्विनः ॥ २.१०८.२ ॥
రాఘవా, సరే; నీ బుద్ధి ఇలా వ్యర్థమై పోకూడదు. సాధారణ మనిషిలాగా, ఆర్యబుద్ధి గల మనస్వి నీ ఈ ఆలోచన కూడా నిరర్థకమే.
2.108.3
कः कस्य पुरुषो बन्धुः किमाप्यं कस्य केनचित् ।
यदेको जायते जन्तुरेक एव विनश्यति ॥ २.१०८.३ ॥
ఎవరు ఎవరికి బంధువు? ఎవరి ద్వారా ఎవరికి ఏమి లభిస్తుంది? ప్రాణి ఒంటరిగానే పుడతాడు, ఒంటరిగానే నశిస్తాడు.
2.108.4
तस्मान्माता पिता चेति राम सज्जेतयो नरः ।
उन्मत्त इव स ज्ञेयो नास्ति कश्चिद्धि कस्यचित् ॥ २.१०८.४ ॥
కాబట్టి, రామా, 'ఈమె తల్లి, ఇతడు తండ్రి' అని అనుబంధం పెంచుకునే మనిషిని పిచ్చివాడిలా గుర్తించాలి; నిజానికి ఎవరికీ ఎవరూ లేరు.
2.108.5
यथा ग्रामान्तरं गच्छन् नरः कश्चित् क्वचिद्वसेत् ।
उत्सृज्य च तमावासं प्रतिष्ठेतापरे ऽहनि ॥ २.१०८.५ ॥
ఒక మనిషి మరొక గ్రామానికి వెళ్తూ ఎక్కడో కొంతసేపు ఉంటాడు; ఆ నివాసాన్ని వదిలి, మరుసటి రోజు ముందుకు సాగిపోతాడు.
2.108.6
एवमेव मनुष्याणां पिता माता गृहं वसु ।
आवासमात्रं काकुत्स्थ सज्जन्ते नात्र सज्जनाः ॥ २.१०८.६ ॥
అలాగే మనుషులకు తండ్రి, తల్లి, ఇల్లు, సంపద కేవలం నివాసమాత్రమే; కాకుత్స్థా, వీటిలో సజ్జనులు ఆసక్తి చూపరు.
2.108.7
पित्र्यं राज्यं परित्यज्य स नार्हसि नरोत्तम ।
आस्थातुं कापथं दुःखं विषमं बहुकण्टकम् ॥ २.१०८.७ ॥
ఓ నరోత్తమా, పితృసంబంధమైన రాజ్యాన్ని విడిచి, దుఃఖకరమైన, విషమమైన, ముళ్లతో నిండిన కుమార్గంలో నడవడం నీకు తగదు.
2.108.8
समृद्धायामयोध्यायामात्मानमभिषेचय ।
एकवेणी धरा हि त्वां नगरी सम्प्रतीक्षते ॥ २.१०८.८ ॥
సమృద్ధమైన అయోధ్యలో నిన్ను నీవే అభిషేకించుకో; ఏకవేణిగా ఈ భూమి, ఈ నగరం నీ కోసం ఎదురుచూస్తున్నాయి.
2.108.9
राजभोगाननुभवन् महार्हान् पार्थिवात्मज ।
विहर त्वमयोध्यायां यथा शक्रस्त्रिविष्टपे ॥ २.१०८.९ ॥
రాజకుమారా, అత్యంత విలువైన రాజభోగాలను అనుభవిస్తూ, ఇంద్రుడు స్వర్గంలో ఉన్నట్లు అయోధ్యలో విహరించు.
2.108.10
न ते कश्चिद्दशरथस्त्वं च तस्य न कश्चन ।
अन्यो राजा त्वमन्यः स तस्मात् कुरु यदुच्यते ॥ २.१०८.१० ॥
దశరథుడు నీకు ఎవరూ కాదు, నువ్వు కూడా అతనికి ఎవరూ కాదు; అతడు వేరే రాజు, నువ్వు వేరే. కాబట్టి చెప్పినట్లు చెయ్యి.
2.108.11
बीजमात्रं पिता जन्तोः शुक्लं रुधिरमेव च ।
संयुक्तमृतुमन्मात्रा पुरुषस्येह जन्म तत् ॥ २.१०८.११ ॥
తండ్రి జీవికి కేవలం బీజమే; శుక్లం, రక్తమే అది. ఋతుమతియైన తల్లితో కలిసి మనిషి జన్మ ఇక్కడ కలుగుతుంది.
2.108.12
गतः स नृपतिस्तत्र गन्तव्यं यत्र तेन वै ।
प्रवृत्तिरेषा मर्त्त्यानां त्वं तु मिथ्या विहन्यसे ॥ २.१०८.१२ ॥
ఆ రాజు అక్కడికి వెళ్ళిపోయాడు, అందరూ వెళ్ళవలసిన చోటికే; మర్త్యుల గతి ఇదే. నువ్వు మాత్రం వ్యర్థంగా నిన్ను నాశనం చేసుకుంటున్నావు.
2.108.13
अर्थधर्मपरा ये ये तांस्तान् शोचामि नेतरान् ।
ते हि दुःखमिह प्राप्य विनाशं प्रेत्य भेजिरे ॥ २.१०८.१३ ॥
అర్థధర్మములలో నిమగ్నులైన వారి కొరకే నేను శోకిస్తాను, ఇతరుల కొరకు కాదు. వారు ఇక్కడ దుఃఖాన్ని పొంది, మరణానంతరం వినాశాన్ని పొందారు.
2.108.14
अष्टका पितृदैवत्यमित्ययं प्रसृतो जनः ।
अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किमशिष्यति ॥ २.१०८.१४ ॥
'అష్టకలు పితృదేవతలకు చెందినవి' అని ఈ జనులు విస్తరించి ఉన్నారు. అన్నం యొక్క ఈ వృథాను చూడు. చనిపోయినవాడు ఏమి తింటాడు?
2.108.15
यदि भुक्तमिहान्येन देहमन्यस्य गच्छति ।
दद्यात् प्रवसतः श्राद्धं न तत् पथ्यशनं भवेत् ॥ २.१०८.१५ ॥
ఇక్కడ మరొకడు తింటే, అది మరొకని దేహానికి చేరితే, ప్రవాసంలో ఉన్నవాడికి శ్రాద్ధం పెట్టాలి — కానీ ఆ భోజనం అతనికి హితకరం కాదు.
2.108.16
दानसंवनना ह्येते ग्रन्था मेधाविभिः कृताः ।
यजस्व देहि दीक्षस्व तपस्तप्यस्व सन्त्यज ॥ २.१०८.१६ ॥
ఈ గ్రంథాలు మేధావులచే దానాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని రచించబడ్డాయి. యజ్ఞం చేయి, దానం ఇవ్వు, దీక్ష తీసుకో, తపస్సు చేయి — ఆ తర్వాత త్యజించు.
2.108.17
स नास्ति परमित्येव कुरु बुद्धिं महामते ।
प्रत्यक्षं यत्तदातिष्ठ परोक्षं पृष्ठतः कुरु ॥ २.१०८.१७ ॥
'ఆ పరలోకం లేదు' అని నీ బుద్ధిని నిశ్చయించుకో, ఓ మహామతీ. ప్రత్యక్షమైనదానిని పట్టుకో; పరోక్షమైనదానిని వెనుక ఉంచు.
2.108.18
स तां बुद्धिं पुरस्कृत्य सर्वलोकनिदर्शिनीम् ।
राज्यं त्वं प्रतिगृह्णीष्व भरतेन प्रसादितः ॥ २.१०८.१८ ॥
అన్ని లోకాలకు మార్గం చూపే ఆ బుద్ధిని ముందుంచుకొని, భరతునిచే ప్రసన్నుడవై, నీవు రాజ్యాన్ని స్వీకరించు.