വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.108
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.108.1
आश्वासयन्तं भरतं जाबालिर्ब्राह्मणोत्तमः ।
उवाच रामं धर्मज्ञं धर्मापेतमिदं वचः ॥ २.१०८.१ ॥
ഭരതനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ശ്രേഷ്ഠബ്രാഹ്മണനായ ജാബാലി, ധർമ്മജ്ഞനായ രാമനോട് ധർമ്മരഹിതമായ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
2.108.2
साधु राघव माभूत्ते बुद्धिरेवं निरर्थिका ।
प्राकृतस्य नरस्येव ह्यार्यबुद्धेर्मनस्विनः ॥ २.१०८.२ ॥
രാഘവാ, ശരി; നിന്റെ ബുദ്ധി ഇങ്ങനെ നിരർത്ഥകമാകരുത്. സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ, ആര്യബുദ്ധിയും മനസ്വിയുമായവന്റെ ഈ ചിന്തയും വ്യർത്ഥമാണ്.
2.108.3
कः कस्य पुरुषो बन्धुः किमाप्यं कस्य केनचित् ।
यदेको जायते जन्तुरेक एव विनश्यति ॥ २.१०८.३ ॥
ആര് ആരുടെ ബന്ധു? ആരാൽ ആർക്ക് എന്ത് ലഭിക്കും? ജീവി ഒറ്റയ്ക്കാണ് ജനിക്കുന്നത്, ഒറ്റയ്ക്കാണ് നശിക്കുന്നത്.
2.108.4
तस्मान्माता पिता चेति राम सज्जेतयो नरः ।
उन्मत्त इव स ज्ञेयो नास्ति कश्चिद्धि कस्यचित् ॥ २.१०८.४ ॥
അതിനാൽ, രാമാ, 'ഇവൾ അമ്മ, ഇവൻ അച്ഛൻ' എന്ന് ആസക്തിയോടെ പറ്റിനിൽക്കുന്ന മനുഷ്യനെ ഭ്രാന്തനെപ്പോലെ അറിയണം; യഥാർത്ഥത്തിൽ ആർക്കും ആരുമില്ല.
2.108.5
यथा ग्रामान्तरं गच्छन् नरः कश्चित् क्वचिद्वसेत् ।
उत्सृज्य च तमावासं प्रतिष्ठेतापरे ऽहनि ॥ २.१०८.५ ॥
ഒരാൾ മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ എവിടെയോ താമസിക്കുന്നു; ആ വാസസ്ഥലം വിട്ട് പിറ്റേന്ന് മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
2.108.6
एवमेव मनुष्याणां पिता माता गृहं वसु ।
आवासमात्रं काकुत्स्थ सज्जन्ते नात्र सज्जनाः ॥ २.१०८.६ ॥
അതുപോലെ മനുഷ്യർക്ക് അച്ഛനും അമ്മയും വീടും സമ്പത്തും വെറും താമസസ്ഥലം മാത്രമാണ്; കാകുത്സ്ഥാ, ഇവയിൽ സജ്ജനങ്ങൾ പറ്റിനിൽക്കുന്നില്ല.
2.108.7
पित्र्यं राज्यं परित्यज्य स नार्हसि नरोत्तम ।
आस्थातुं कापथं दुःखं विषमं बहुकण्टकम् ॥ २.१०८.७ ॥
നരോത്തമാ, പിതൃസമ്പന്നമായ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ദുഃഖകരവും വിഷമവും മുള്ളുകൾ നിറഞ്ഞതുമായ തെറ്റായ വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
2.108.8
समृद्धायामयोध्यायामात्मानमभिषेचय ।
एकवेणी धरा हि त्वां नगरी सम्प्रतीक्षते ॥ २.१०८.८ ॥
സമൃദ്ധമായ അയോധ്യയിൽ സ്വയം അഭിഷേകം ചെയ്യുക; ഏകവേണിയായ ഈ ഭൂമിയും നഗരിയും നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
2.108.9
राजभोगाननुभवन् महार्हान् पार्थिवात्मज ।
विहर त्वमयोध्यायां यथा शक्रस्त्रिविष्टपे ॥ २.१०८.९ ॥
രാജപുത്രാ, അത്യന്തം വിലപ്പെട്ട രാജഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, ഇന്ദ്രൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എന്നപോലെ അയോധ്യയിൽ വിഹരിക്കുക.
2.108.10
न ते कश्चिद्दशरथस्त्वं च तस्य न कश्चन ।
अन्यो राजा त्वमन्यः स तस्मात् कुरु यदुच्यते ॥ २.१०८.१० ॥
ദശരഥൻ നിനക്ക് ആരുമല്ല, നീയും അദ്ദേഹത്തിന് ആരുമല്ല; അദ്ദേഹം വേറെ രാജാവാണ്, നീ വേറെയാണ്. അതിനാൽ പറയുന്നത് ചെയ്യുക.
2.108.11
बीजमात्रं पिता जन्तोः शुक्लं रुधिरमेव च ।
संयुक्तमृतुमन्मात्रा पुरुषस्येह जन्म तत् ॥ २.१०८.११ ॥
അച്ഛൻ ജീവിയുടെ വെറും ബീജമാണ്; ശുക്ലവും രക്തവുമാണത്. ഋതുമതിയായ അമ്മയോടു ചേർന്ന്, ഇവിടെ മനുഷ്യന്റെ ജനനം സംഭവിക്കുന്നു.
2.108.12
गतः स नृपतिस्तत्र गन्तव्यं यत्र तेन वै ।
प्रवृत्तिरेषा मर्त्त्यानां त्वं तु मिथ्या विहन्यसे ॥ २.१०८.१२ ॥
ആ രാജാവ് എല്ലാവരും പോകേണ്ട ഇടത്തേക്കു പോയി; മർത്യരുടെ വഴി ഇതാണ്. നീയോ വ്യർത്ഥമായി സ്വയം നശിപ്പിക്കുന്നു.
2.108.13
अर्थधर्मपरा ये ये तांस्तान् शोचामि नेतरान् ।
ते हि दुःखमिह प्राप्य विनाशं प्रेत्य भेजिरे ॥ २.१०८.१३ ॥
അർത്ഥധർമ്മങ്ങളിൽ നിരതരായവരെക്കുറിച്ചു മാത്രമാണ് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നത്, മറ്റുള്ളവരെക്കുറിച്ചല്ല. അവർ ഇവിടെ ദുഃഖം അനുഭവിച്ച്, മരണശേഷം നാശം പ്രാപിച്ചു.
2.108.14
अष्टका पितृदैवत्यमित्ययं प्रसृतो जनः ।
अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किमशिष्यति ॥ २.१०८.१४ ॥
'അഷ്ടക പിതൃദേവതകൾക്കുള്ളതാണ്' എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ ഈ ജനം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അന്നത്തിന്റെ ഈ നാശം നോക്കൂ. മരിച്ചവൻ എന്തു തിന്നും?
2.108.15
यदि भुक्तमिहान्येन देहमन्यस्य गच्छति ।
दद्यात् प्रवसतः श्राद्धं न तत् पथ्यशनं भवेत् ॥ २.१०८.१५ ॥
ഇവിടെ മറ്റൊരാൾ ഭക്ഷിച്ചാൽ, അത് മറ്റൊരാളുടെ ശരീരത്തിൽ എത്തുമെങ്കിൽ, പ്രവാസത്തിലുള്ളവന് ശ്രാദ്ധം നൽകണമെങ്കിൽ — ആ ഭക്ഷണം അവനു പഥ്യമാകില്ല.
2.108.16
दानसंवनना ह्येते ग्रन्था मेधाविभिः कृताः ।
यजस्व देहि दीक्षस्व तपस्तप्यस्व सन्त्यज ॥ २.१०८.१६ ॥
ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ബുദ്ധിമാന്മാർ ദാനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി രചിച്ചവയാണ്. യജ്ഞം ചെയ്യൂ, ദാനം നൽകൂ, ദീക്ഷ സ്വീകരിക്കൂ, തപസ്സു ചെയ്യൂ — പിന്നെ ത്യജിക്കൂ.
2.108.17
स नास्ति परमित्येव कुरु बुद्धिं महामते ।
प्रत्यक्षं यत्तदातिष्ठ परोक्षं पृष्ठतः कुरु ॥ २.१०८.१७ ॥
'ആ പരലോകം ഇല്ല' എന്നുതന്നെ മനസ്സ് ഉറപ്പിക്കൂ, മഹാമതേ. പ്രത്യക്ഷമായതിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കൂ; പരോക്ഷമായതിനെ പിന്നിൽ വയ്ക്കൂ.
2.108.18
स तां बुद्धिं पुरस्कृत्य सर्वलोकनिदर्शिनीम् ।
राज्यं त्वं प्रतिगृह्णीष्व भरतेन प्रसादितः ॥ २.१०८.१८ ॥
എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും വഴികാട്ടുന്ന ആ ബുദ്ധിയെ മുന്നിൽ വച്ച്, ഭരതനാൽ പ്രസാദിപ്പിക്കപ്പെട്ട് നീ രാജ്യം സ്വീകരിക്കൂ.