ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.110.1
क्रुद्धमाज्ञाय रामं तं वसिष्ठः प्रत्युवाच ह ।
जाबालिरपि जानीते लोकस्यास्य गतागतिम् ॥ २.११०.१ ॥
ରାମଙ୍କୁ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଜାଣି ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଜାବାଲି ମଧ୍ୟ ଏ ଲୋକର ଆସିବା-ଯିବାକୁ ଜାଣନ୍ତି।
2.110.2
निवर्त्तयितुकामस्तु त्वामेतद्वाक्यमुक्तवान् ।
इमां लोकसमुत्पत्तिं लोकनाथ निबोध मे ॥ २.११०.२ ॥
ତୁମକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ହେ ଲୋକନାଥ, ଏ ଲୋକର ଉତ୍ପତ୍ତି ମୋ ଠାରୁ ବୁଝ।
2.110.3
सर्वं सलिलमेवासीत् पृथिवी यत्र निर्मिता ।
ततः समभवद्ब्रह्मा स्वयम्भूर्दैवतैः सह ।
स वराहस्ततो भूत्वा प्रोज्जहार वसुन्धराम् ॥ २.११०.३ ॥
ପ୍ରଥମେ ସବୁ ଜଳ ଥିଲା; ସେଠାରେ ପୃଥିବୀ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ତା'ପରେ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ବରାହ ହୋଇ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ ଆଣିଲେ।
2.110.4
असृजच्च जगत् सर्वं सह पुत्रैः कृतात्मभिः ।
आकाशप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः ॥ २.११०.४ ॥
ସେ ସଂଯମୀ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ସମଗ୍ର ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଆକାଶରୁ ଜାତ ବ୍ରହ୍ମା ଶାଶ୍ୱତ, ନିତ୍ୟ ଓ ଅବ୍ୟୟ।
2.110.5
तस्मान्मरीचिः संजज्ञे मरीचेः काश्यपः सुतः ॥ २.११०.५ ॥
ସେ ଠାରୁ ମରୀଚି ଜନ୍ମିଲେ। ମରୀଚିଙ୍କ ପୁତ୍ର କଶ୍ୟପ।
2.110.6
विवस्वान् काश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वतस्सुतः ।
स तु प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोः सुतः ॥ २.११०.६ ॥
କଶ୍ୟପଙ୍କ ଠାରୁ ବିବସ୍ୱାନ ଜନ୍ମିଲେ। ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୈବସ୍ୱତ ମନୁ। ସେ ପୂର୍ବେ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ; ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ।
2.110.7
यस्येयं प्रथमं दत्ता समृद्धा मनुना मही ।
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् ॥ २.११०.७ ॥
ମନୁ ପ୍ରଥମେ ଏହି ସମୃଦ୍ଧ ପୃଥିବୀ ଯାହାକୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ ଅଯୋଧ୍ୟାର ପୂର୍ବତନ ରାଜା ବୋଲି ଜାଣ।
2.110.8
इक्ष्वाकोस्तु सुतः श्रीमान् कुक्षिरेवेति विश्रुतः ।
कुक्षेरथात्मजो ऺवीरो विकुक्षिरुदपद्यत ॥ २.११०.८ ॥
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ କୁକ୍ଷି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; କୁକ୍ଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୀର ବିକୁକ୍ଷି ଜନ୍ମ ନେଲେ।
2.110.9
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान् ।
बाणस्य तु महाबाहुरनरण्यो महायशाः ॥ २.११०.९ ॥
ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାତେଜା ପ୍ରତାପୀ ବାଣ; ଏବଂ ବାଣଙ୍କ ମହାବାହୁ, ମହାଯଶା ପୁତ୍ର ଅନରଣ୍ୟ।
2.110.10
नानावृष्टिर्बभूवास्मिन्न दुर्भिक्षं सतां वरे ।
अनरण्ये महाराजे तस्करो नापि कश्चन ॥ २.११०.१० ॥
ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହାଙ୍କ ସମୟରେ ନାନା ପ୍ରକାର ବର୍ଷା ହେଲା, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ; ମହାରାଜ ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଜଣେ ଚୋରି ମଧ୍ୟ ନଥିଲା।
2.110.11
अनरण्यान्महाबाहुः पृथू राजा बभूव ह ।
तस्मात् पृथोर्महाराजस्त्रिशङ्कुरुदपद्यत ।
स सत्यवचनाद्वीरः सशरीरो दिवङ्गतः ॥ २.११०.११ ॥
ଅନରଣ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ମହାବାହୁ ରାଜା ପୃଥୁ ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ମହାରାଜ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେହି ବୀର ସତ୍ୟବାକ୍ୟ ବଳରେ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
2.110.12
त्रिशङ्कोरभवत्सूनुर्धुन्धुमारो महायशाः ।
धुन्धुमारो महातेजा युवनाश्वो व्यजायत ॥ २.११०.१२ ॥
ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାଯଶା ଧୁନ୍ଧୁମାର ଥିଲେ; ମହାତେଜା ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କଠାରୁ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ।
2.110.13
युवनाश्वसुतः श्रीमान् मान्धाता समपद्यत ।
मान्धातुस्तु महातेजाः सुसन्धिरुदपद्यत ॥ २.११०.१३ ॥
ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ ମାନ୍ଧାତା ଜନ୍ମିଲେ। ମାନ୍ଧାତାଙ୍କ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ର ସୁସନ୍ଧି ଜନ୍ମିଲେ।
2.110.14
सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित् ।
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो रिपुसूदनः ॥ २.११०.१४ ॥
ସୁସନ୍ଧିଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ଓ ପ୍ରସେନଜିତ। ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କର ଯଶସ୍ୱୀ ପୁତ୍ର ଶତ୍ରୁସୂଦନ ଭରତ।
2.110.15
भरतात्तु महाबाहोरसितो नाम जायत ।
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रवः ।
हैहयास्तालजङ्घाश्च शूराश्च शशिबिन्दवः ॥ २.११०.१५ ॥
ମହାବାହୁ ଭରତଙ୍କଠାରୁ ଅସିତ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁରୂପେ ଏହି ପ୍ରତିରାଜାମାନେ ଉଠିଲେ—ହୈହୟ, ତାଳଜଙ୍ଘ ଓ ଶୂର ଶଶିବିନ୍ଦୁଗଣ।
2.110.16
तांस्तु सर्वान् प्रतिव्यूह्य युद्धे राजा प्रवासितः ।
स च शैलवरे रम्ये बभूवाभिरतो मुनिः ॥ २.११०.१६ ॥
ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ପରେ ରାଜା ନିର୍ବାସିତ ହେଲେ। ସେ ରମଣୀୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ମୁନି ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ରହିଲେ।
2.110.17
द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतिः ।
एका गर्भविनाशाय सपत्न्यै सगरं ददौ ॥ २.११०.१७ ॥
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପତ୍ନୀ ଗର୍ଭବତୀ ଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ। ଜଣେ ସପତ୍ନୀର ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ସଗର (ବିଷ) ଦେଲେ।
2.110.18
भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रितः ।
तमृषिं समुपागम्य कालिन्दी त्वभ्यवादयत् ॥ २.११०.१८ ॥
ହିମାଳୟର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଭୃଗୁବଂଶୀ ଚ୍ୟବନ ନାମକ ଋଷି ଥିଲେ। କାଳିନ୍ଦୀ ସେହି ଋଷିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସମ୍ମାନରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
2.110.19
स तामभ्यवदद्विप्रो वरेप्सुं पुत्रजन्मनि ।
पुत्रस्ते भविता देवि महात्मा लोकविश्रुतः ।
धार्मिकश्च सुशीलश्च वंशकर्त्ता ऽरिसूदनः ॥ २.११०.१९ ॥
ପୁତ୍ରଜନ୍ମର ବର ଇଚ୍ଛୁକ ତାଙ୍କୁ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି କହିଲେ, "ହେ ଦେବୀ, ତୁମର ଏକ ପୁତ୍ର ହେବ, ଯେ ମହାତ୍ମା, ଲୋକବିଖ୍ୟାତ, ଧାର୍ମିକ, ସୁଶୀଳ, ବଂଶକର୍ତ୍ତା ଓ ଶତ୍ରୁନାଶକ ହେବ।"
2.110.20
कृत्वा प्रदक्षिणं हृष्टा मुनिं तमनुमान्य च ।
पद्मपत्रसमानाक्षं पद्मगर्भसमप्रभम् ।
ततः सा गृहमागम्य देवी पुत्रं व्यजायत ॥ २.११०.२० ॥
ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଲେ। ତା'ପରେ ଘରକୁ ଫେରି ସେହି ଦେବୀ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଆଖି ଓ ପଦ୍ମଗର୍ଭ ପରି ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
2.110.21
सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया ।
गरेण सह तेनैव जातः स सगरो ऽभवत् ॥ २.११०.२१ ॥
କିନ୍ତୁ ସପତ୍ନୀ ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କୁ ବିଷ ଦେଲା। ସେହି ବିଷ ସହିତ ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ସଗର ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ।
2.110.22
स राजा सगरो नाम यः समुद्रमखानयत् ।
इष्ट्वा पर्वणि वेगेन त्रासयन्तमिमाः प्रजाः ॥ २.११०.२२ ॥
ସେହି ରାଜା ସଗର, ଯିଏ ସମୁଦ୍ର ଖୋଳାଇଥିଲେ। ପର୍ବ ଦିନରେ ଯଜ୍ଞ କରି, ଏହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ସେ ବେଗରେ ସମୁଦ୍ର ଖୋଳାଇଥିଲେ।
2.110.23
असमञ्जस्तु पुत्रोभूत् सगरस्येति नः श्रुतम् ।
जीवन्नेव स पित्रा तु निरस्तः पापकर्मकृत् ॥ २.११०.२३ ॥
ସଗରଙ୍କର ଅସମଞ୍ଜ ନାମକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ପାପକର୍ମ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ପିତା ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ହିଁ ବାହାର କରି ଦେଲେ।
2.110.24
अंशुमानपि पुत्रो ऽभूदसमञ्जस्य वीर्य्यवान् ।
दिलीपों ऽशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः ॥ २.११०.२४ ॥
ଅସମଞ୍ଜଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ପୁତ୍ର ଅଂଶୁମାନ ହେଲେ। ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ, ଏବଂ ଦିଲୀପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଗୀରଥ।
2.110.25
भगीरथात् ककुत्स्थस्तु काकुत्स्था येन विश्रुताः ।
ककुत्स्थस्य च पुत्रो ऽभूद्रघुर्येन तु राघवाः ॥ २.११०.२५ ॥
ଭଗୀରଥଙ୍କଠାରୁ ककुत्स्थ ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାକୁତ୍ସ୍ଥମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ककुत्स्थଙ୍କ ପୁତ୍ର ରଘୁ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଘବମାନେ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ।
2.110.26
रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः ।
कल्माषपादः सौदास इत्येवं प्रथितो भुवि ॥ २.११०.२६ ॥
ରଘୁଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ପୁତ୍ର ବଢ଼ି ନରଭକ୍ଷକ ହେଲେ; ପୃଥିବୀରେ ସେ କଲ୍ମାଷପାଦ ଓ ସୌଦାସ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
2.110.27
कल्माषपादपुत्रो ऽभूच्छङ्खणस्त्विति विश्रुतः ।
यस्तु तद्वीर्यमासाद्य सहसैन्यो व्यनीनशत् ॥ २.११०.२७ ॥
କଲ୍ମାଷପାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶଙ୍ଖଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ସାମନା କରି ସୈନ୍ୟ ସହିତ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ।
2.110.28
शङ्खणस्य च पुत्रो ऽभूच्छूरः श्रीमान् सुदर्शनः ।
सुदर्शनस्याग्निवर्ण अग्निवर्णस्य शीघ्रगः ॥ २.११०.२८ ॥
ଶଙ୍ଖଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୂର ଓ ଶ୍ରୀମାନ ସୁଦର୍ଶନ ଜନ୍ମିଲେ। ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ; ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୀଘ୍ରଗ।
2.110.29
शीघ्रगस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रशुश्रुकः ।
प्रशुश्रुकस्य पुत्रो ऽभूदम्बरीषो महाद्युतिः ॥ २.११०.२९ ॥
ଶୀଘ୍ରଗଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୁ; ମରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରଶୁଶ୍ରୁକ; ପ୍ରଶୁଶ୍ରୁକଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାଦ୍ୟୁତି ଅମ୍ବରୀଷ ଜନ୍ମିଲେ।
2.110.30
अम्बरीषस्य पुत्रो ऽभून्नहुषः सत्यविक्रमः ।
नहुषस्य च नाभागः पुत्रः परमधार्मिकः ॥ २.११०.३० ॥
ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ସତ୍ୟପରାକ୍ରମୀ ନହୁଷ ହେଲେ; ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ପରମଧାର୍ମିକ ନାଭାଗ।
2.110.31
अजश्च सुव्रतश्चैव नाभागस्य सुतावुभौ ।
अजस्य चैव धर्मात्मा राजा दशरथः सुतः ॥ २.११०.३१ ॥
ଅଜ ଓ ସୁବ୍ରତ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ନାଭାଗଙ୍କ ପୁତ୍ର। ଅଜଙ୍କ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ର ରାଜା ଦଶରଥ।
2.110.32
तस्य ज्येष्ठो ऽसि दायादो राम इत्यभिविश्रुतः ।
तद्गृहाण स्वकं राज्यमवेक्षस्व जनं नृप ॥ २.११०.३२ ॥
ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ତୁମେ, ରାମ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ। ହେ ନୃପ, ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
2.110.33
इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां राजा भवति पूर्वजः ।
पूर्वजे नावरः पुत्रो ज्येष्ठो राज्ये ऽभिषिच्यते ॥ २.११०.३३ ॥
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ହିଁ ରାଜା ହୁଏ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଥିବାବେଳେ କନିଷ୍ଠ ନୁହେଁ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହିଁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଏ।
2.110.34
स राघवाणां कुलधर्ममात्मनः सनातनं नाद्य विहन्तुमर्हसि ।
प्रभूतरत्नामनुशाधि मेदिनीं प्रभूतराष्ट्रां पितृवन्महायशः ॥ २.११०.३४ ॥
ହେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ରାଘବଙ୍କର ଏହି ସନାତନ କୁଳଧର୍ମକୁ ତୁମେ ଆଜି ଲଙ୍ଘନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପିତାଙ୍କ ପରି, ରତ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବହୁ ରାଷ୍ଟ୍ରବିଶିଷ୍ଟ ଏ ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କର।