వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.110
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.110.1
क्रुद्धमाज्ञाय रामं तं वसिष्ठः प्रत्युवाच ह ।
जाबालिरपि जानीते लोकस्यास्य गतागतिम् ॥ २.११०.१ ॥
రాముడు కోపంగా ఉన్నాడని తెలుసుకుని వసిష్ఠుడు అతనికి సమాధానం చెప్పాడు. జాబాలికి కూడా ఈ లోకపు రాకపోకలు తెలుసు.
2.110.2
निवर्त्तयितुकामस्तु त्वामेतद्वाक्यमुक्तवान् ।
इमां लोकसमुत्पत्तिं लोकनाथ निबोध मे ॥ २.११०.२ ॥
నిన్ను వెనక్కి మళ్లించాలనే కోరికతోనే అతడు ఈ మాట చెప్పాడు. ఓ లోకనాథా, ఈ లోకపు ఉత్పత్తిని నా నుండి తెలుసుకో.
2.110.3
सर्वं सलिलमेवासीत् पृथिवी यत्र निर्मिता ।
ततः समभवद्ब्रह्मा स्वयम्भूर्दैवतैः सह ।
स वराहस्ततो भूत्वा प्रोज्जहार वसुन्धराम् ॥ २.११०.३ ॥
మొదట అంతా నీరే ఉండేది; అక్కడ భూమి సృష్టించబడింది. తరువాత దేవతలతో కూడా స్వయంభూ బ్రహ్మ ఉద్భవించాడు. అతడు వరాహమై భూమిని పైకెత్తాడు.
2.110.4
असृजच्च जगत् सर्वं सह पुत्रैः कृतात्मभिः ।
आकाशप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः ॥ २.११०.४ ॥
అతడు నిగ్రహం కలిగిన కుమారులతో కలిసి ఈ సమస్త జగత్తును సృష్టించాడు. ఆకాశంలో జన్మించిన బ్రహ్మ శాశ్వతుడు, నిత్యుడు, అవ్యయుడు.
2.110.5
तस्मान्मरीचिः संजज्ञे मरीचेः काश्यपः सुतः ॥ २.११०.५ ॥
అతని నుండి మరీచి జన్మించాడు. మరీచి కుమారుడు కశ్యపుడు.
2.110.6
विवस्वान् काश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वतस्सुतः ।
स तु प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोः सुतः ॥ २.११०.६ ॥
కశ్యపుడి నుండి వివస్వంతుడు జన్మించాడు. వివస్వంతుని కుమారుడు వైవస్వత మనువు. అతడు పూర్వం ప్రజాపతి; మనువు కుమారుడు ఇక్ష్వాకు.
2.110.7
यस्येयं प्रथमं दत्ता समृद्धा मनुना मही ।
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् ॥ २.११०.७ ॥
మనువు మొదట ఈ సమృద్ధ భూమిని ఇచ్చిన ఆ ఇక్ష్వాకును అయోధ్యలో పూర్వ రాజుగా తెలుసుకో.
2.110.8
इक्ष्वाकोस्तु सुतः श्रीमान् कुक्षिरेवेति विश्रुतः ।
कुक्षेरथात्मजो ऺवीरो विकुक्षिरुदपद्यत ॥ २.११०.८ ॥
ఇక్ష్వాకుని కుమారుడు శ్రీమంతుడైన కుక్షి అని ప్రసిద్ధుడయ్యాడు; కుక్షి కుమారుడు వీరుడైన వికుక్షి జన్మించాడు.
2.110.9
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान् ।
बाणस्य तु महाबाहुरनरण्यो महायशाः ॥ २.११०.९ ॥
వికుక్షి కుమారుడు మహాతేజస్వి, ప్రతాపవంతుడైన బాణుడు; బాణుని కుమారుడు మహాబాహువు, మహాయశస్వి అయిన అనరణ్యుడు.
2.110.10
नानावृष्टिर्बभूवास्मिन्न दुर्भिक्षं सतां वरे ।
अनरण्ये महाराजे तस्करो नापि कश्चन ॥ २.११०.१० ॥
సజ్జనులలో శ్రేష్ఠుడైన ఇతని కాలంలో నానా విధాలైన వర్షాలు కురిసాయి, దుర్భిక్షం కలగలేదు; మహారాజు అనరణ్యుని పాలనలో ఒక్క దొంగ కూడా లేడు.
2.110.11
अनरण्यान्महाबाहुः पृथू राजा बभूव ह ।
तस्मात् पृथोर्महाराजस्त्रिशङ्कुरुदपद्यत ।
स सत्यवचनाद्वीरः सशरीरो दिवङ्गतः ॥ २.११०.११ ॥
అనరణ్యుని నుండి మహాబాహువైన పృథు రాజు జన్మించాడు; ఆయన నుండి మహారాజు త్రిశంకువు జన్మించాడు. ఆ వీరుడు సత్యవాక్యం వల్ల శరీరంతో స్వర్గానికి వెళ్లాడు.
2.110.12
त्रिशङ्कोरभवत्सूनुर्धुन्धुमारो महायशाः ।
धुन्धुमारो महातेजा युवनाश्वो व्यजायत ॥ २.११०.१२ ॥
త్రిశంకువు కుమారుడు మహాయశస్వి ధుంధుమారుడు; మహాతేజస్వి అయిన ధుంధుమారుని నుండి యువనాశ్వుడు జన్మించాడు.
2.110.13
युवनाश्वसुतः श्रीमान् मान्धाता समपद्यत ।
मान्धातुस्तु महातेजाः सुसन्धिरुदपद्यत ॥ २.११०.१३ ॥
యువనాశ్వుని కుమారుడు శ్రీమంతుడైన మాంధాత జన్మించాడు. మాంధాతకు మహాతేజస్వి అయిన సుసంధి జన్మించాడు.
2.110.14
सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित् ।
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो रिपुसूदनः ॥ २.११०.१४ ॥
సుసంధికి ఇద్దరు కుమారులు: ధ్రువసంధి, ప్రసేనజిత్. ధ్రువసంధికి యశస్వి, శత్రుసూదనుడైన భరతుడు పుట్టాడు.
2.110.15
भरतात्तु महाबाहोरसितो नाम जायत ।
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रवः ।
हैहयास्तालजङ्घाश्च शूराश्च शशिबिन्दवः ॥ २.११०.१५ ॥
మహాబాహువైన భరతునికి అసితుడనే కుమారుడు జన్మించాడు. అతనికి శత్రువులుగా ఈ ప్రతిరాజులు పుట్టుకొచ్చారు—హైహయులు, తాలజంఘులు, శూరులైన శశిబిందులు.
2.110.16
तांस्तु सर्वान् प्रतिव्यूह्य युद्धे राजा प्रवासितः ।
स च शैलवरे रम्ये बभूवाभिरतो मुनिः ॥ २.११०.१६ ॥
వారందరినీ యుద్ధంలో ఎదుర్కొన్న తరువాత రాజు బహిష్కరించబడ్డాడు. అతడు రమ్యమైన శ్రేష్ఠ పర్వతంపై మునిగా ఆనందంగా నివసించాడు.
2.110.17
द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतिः ।
एका गर्भविनाशाय सपत्न्यै सगरं ददौ ॥ २.११०.१७ ॥
అతనికి గర్భవతులైన ఇద్దరు భార్యలు ఉన్నారని వినబడింది. ఒకతె సవతి గర్భాన్ని నాశనం చేయడానికి ఆమెకు సగరం (విషం) ఇచ్చింది.
2.110.18
भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रितः ।
तमृषिं समुपागम्य कालिन्दी त्वभ्यवादयत् ॥ २.११०.१८ ॥
హిమాలయాన్ని ఆశ్రయించిన భృగువంశీయుడు చ్యవనుడనే ఋషి ఉన్నాడు. కాలింది ఆ ఋషిని సమీపించి గౌరవంగా నమస్కరించింది.
2.110.19
स तामभ्यवदद्विप्रो वरेप्सुं पुत्रजन्मनि ।
पुत्रस्ते भविता देवि महात्मा लोकविश्रुतः ।
धार्मिकश्च सुशीलश्च वंशकर्त्ता ऽरिसूदनः ॥ २.११०.१९ ॥
వరం కోరిన ఆమెతో ఆ బ్రాహ్మణ ఋషి ఇలా అన్నాడు: "ఓ దేవీ, నీకు ఒక కుమారుడు కలుగుతాడు. అతడు మహాత్ముడు, లోకప్రసిద్ధుడు, ధార్మికుడు, సుశీలుడు, వంశకర్త, శత్రునాశకుడు అవుతాడు."
2.110.20
कृत्वा प्रदक्षिणं हृष्टा मुनिं तमनुमान्य च ।
पद्मपत्रसमानाक्षं पद्मगर्भसमप्रभम् ।
ततः सा गृहमागम्य देवी पुत्रं व्यजायत ॥ २.११०.२० ॥
ఆనందంతో ఆమె ఆ ముని చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, ఆయన వద్ద సెలవు తీసుకుంది. తరువాత ఇంటికి తిరిగివచ్చి ఆ దేవి పద్మదళాల వంటి కన్నులు, పద్మగర్భం వంటి కాంతి కలిగిన కుమారుణ్ణి కన్నది.
2.110.21
सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया ।
गरेण सह तेनैव जातः स सगरो ऽभवत् ॥ २.११०.२१ ॥
అయితే సవతి గర్భాన్ని నాశనం చేయాలనే ఉద్దేశంతో ఆమెకు విషం ఇచ్చింది. ఆ విషంతోనే అతడు జన్మించి సగరుడు అయ్యాడు.
2.110.22
स राजा सगरो नाम यः समुद्रमखानयत् ।
इष्ट्वा पर्वणि वेगेन त्रासयन्तमिमाः प्रजाः ॥ २.११०.२२ ॥
ఆ రాజు సగరుడు, సముద్రాన్ని త్రవ్వించినవాడు. పండుగ రోజున యజ్ఞం చేసి, ఈ ప్రజలను భయపెడుతూ వేగంగా సముద్రాన్ని త్రవ్వించాడు.
2.110.23
असमञ्जस्तु पुत्रोभूत् सगरस्येति नः श्रुतम् ।
जीवन्नेव स पित्रा तु निरस्तः पापकर्मकृत् ॥ २.११०.२३ ॥
సగరునికి అసమంజుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడని మేము విన్నాము. పాపకర్మలు చేసిన అతన్ని తండ్రి జీవించి ఉండగానే వెళ్లగొట్టాడు.
2.110.24
अंशुमानपि पुत्रो ऽभूदसमञ्जस्य वीर्य्यवान् ।
दिलीपों ऽशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः ॥ २.११०.२४ ॥
అసమంజుని పరాక్రమవంతుడైన కుమారుడు అంశుమంతుడు. అంశుమంతుని కుమారుడు దిలీపుడు; దిలీపుని కుమారుడు భగీరథుడు.
2.110.25
भगीरथात् ककुत्स्थस्तु काकुत्स्था येन विश्रुताः ।
ककुत्स्थस्य च पुत्रो ऽभूद्रघुर्येन तु राघवाः ॥ २.११०.२५ ॥
భగీరథుని నుండి కకుత్స్థుడు జన్మించాడు; ఆయన వలన కాకుత్స్థులు ప్రసిద్ధులయ్యారు. కకుత్స్థుని కుమారుడు రఘు అయ్యాడు; ఆయన వలన రాఘవులు అయ్యారు.
2.110.26
रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः ।
कल्माषपादः सौदास इत्येवं प्रथितो भुवि ॥ २.११०.२६ ॥
రఘుని తేజస్వి అయిన కుమారుడు పెరిగి నరభక్షకుడయ్యాడు; భూమిపై ఆయన కల్మాషపాదుడు, సౌదాసుడు అని ప్రసిద్ధుడయ్యాడు.
2.110.27
कल्माषपादपुत्रो ऽभूच्छङ्खणस्त्विति विश्रुतः ।
यस्तु तद्वीर्यमासाद्य सहसैन्यो व्यनीनशत् ॥ २.११०.२७ ॥
కల్మాషపాదుని కుమారుడు శంఖణుడు అని ప్రసిద్ధుడయ్యాడు; అతని పరాక్రమాన్ని ఎదుర్కొని సైన్యంతో సహా నశించాడు.
2.110.28
शङ्खणस्य च पुत्रो ऽभूच्छूरः श्रीमान् सुदर्शनः ।
सुदर्शनस्याग्निवर्ण अग्निवर्णस्य शीघ्रगः ॥ २.११०.२८ ॥
శంఖణుని కుమారుడు శూరుడు, శ్రీమంతుడు అయిన సుదర్శనుడు జన్మించాడు. సుదర్శనుని కుమారుడు అగ్నివర్ణుడు; అగ్నివర్ణుని కుమారుడు శీఘ్రగుడు.
2.110.29
शीघ्रगस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रशुश्रुकः ।
प्रशुश्रुकस्य पुत्रो ऽभूदम्बरीषो महाद्युतिः ॥ २.११०.२९ ॥
శీఘ్రగుని కుమారుడు మరుడు; మరుని కుమారుడు ప్రశుశ్రుకుడు; ప్రశుశ్రుకుని కుమారుడు మహాద్యుతి అయిన అంబరీషుడు జన్మించాడు.
2.110.30
अम्बरीषस्य पुत्रो ऽभून्नहुषः सत्यविक्रमः ।
नहुषस्य च नाभागः पुत्रः परमधार्मिकः ॥ २.११०.३० ॥
అంబరీషుని కుమారుడు సత్యపరాక్రముడైన నహుషుడు; నహుషుని కుమారుడు అత్యంత ధర్మనిష్ఠుడైన నాభాగుడు.
2.110.31
अजश्च सुव्रतश्चैव नाभागस्य सुतावुभौ ।
अजस्य चैव धर्मात्मा राजा दशरथः सुतः ॥ २.११०.३१ ॥
అజుడు, సువ్రతుడు — నాభాగుని ఇద్దరు కుమారులు. అజుని కుమారుడు ధర్మాత్ముడైన రాజు దశరథుడు.
2.110.32
तस्य ज्येष्ठो ऽसि दायादो राम इत्यभिविश्रुतः ।
तद्गृहाण स्वकं राज्यमवेक्षस्व जनं नृप ॥ २.११०.३२ ॥
ఆయన జ్యేష్ఠ వారసుడవు నీవు, రాముడని ప్రసిద్ధుడవు. ఓ రాజా, నీ రాజ్యాన్ని స్వీకరించి ప్రజలను పాలించు.
2.110.33
इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां राजा भवति पूर्वजः ।
पूर्वजे नावरः पुत्रो ज्येष्ठो राज्ये ऽभिषिच्यते ॥ २.११०.३३ ॥
ఇక్ష్వాకుల వంశంలో అందరిలోనూ జ్యేష్ఠుడే రాజవుతాడు. జ్యేష్ఠుడుండగా చిన్నవాడు కాదు, జ్యేష్ఠుడే రాజ్యాభిషేకం పొందుతాడు.
2.110.34
स राघवाणां कुलधर्ममात्मनः सनातनं नाद्य विहन्तुमर्हसि ।
प्रभूतरत्नामनुशाधि मेदिनीं प्रभूतराष्ट्रां पितृवन्महायशः ॥ २.११०.३४ ॥
ఓ మహాయశస్వీ, రాఘవుల ఈ సనాతన కులధర్మాన్ని నీవు ఈ రోజు భంగం చేయకూడదు. తండ్రిలా, రత్నసంపన్నమైన, అనేక రాష్ట్రాలు కలిగిన ఈ భూమిని పాలించు.