Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.112.1
तमप्रतिमतेजोभ्यां भ्रातृभ्यां रोमहर्षणम् ।
विस्मिताः सङ्गमं प्रेक्ष्य समवेता महर्षयः ॥ २.११२.१ ॥
El encuentro de los dos hermanos, de incomparable esplendor, fue emocionante; al verlo, los grandes sabios reunidos quedaron asombrados.
2.112.2
अन्तर्हितास्त्वृषिगणाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
तौ भ्रातरौ महात्मानौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे ॥ २.११२.२ ॥
Pero las huestes de sabios ocultos, los seres perfectos y los grandes sabios supremos alabaron a aquellos dos hermanos magnánimos, descendientes de Kakutstha.
2.112.3
स धन्यो यस्य पुत्रौ द्वौ धर्मज्ञौ धर्मविक्रमौ ।
श्रुत्वा वयं हि सम्भाषामुभयोः स्पृहयामहे ॥ २.११२.३ ॥
Dichoso aquel cuyos dos hijos son conocedores del dharma y valientes en el dharma; habiendo oído su conversación, también nosotros la anhelamos.
2.112.4
ततस्त्वृषिगणाः क्षिप्रं दशग्रीववधैषिणः ।
भरतं राजशार्दूलमित्यूचुः सङ्गता वचः ॥ २.११२.४ ॥
Entonces las huestes de sabios, que anhelaban la muerte del de diez cuellos, se reunieron rápidamente y dijeron estas palabras a Bharata, tigre entre los reyes.
2.112.5
कुले जात महाप्राज्ञ महावृत्त महायशः ।
ग्राह्यं रामस्य वाक्यं ते पितरं यद्यवेक्षसे ॥ २.११२.५ ॥
Oh tú, nacido en noble linaje, de gran sabiduría, gran conducta y gran fama: si miras por tu padre, debes aceptar la palabra de Rāma.
2.112.6
सदानृणमिमं रामं वयमिच्छामहे पितुः ।
अनृणत्वाच्च कैकेय्याः स्वर्गं दशरथो गतः ॥ २.११२.६ ॥
Deseamos que este Rāma esté siempre libre de la deuda con su padre; y por haber quedado libre de la deuda con Kaikeyī, Daśaratha fue al cielo.
2.112.7
एतावदुक्त्वा वचनं गन्धर्वाः समहर्षयः ।
राजर्षयश्चैव तदा सर्वे स्वांस्वां गतिं गताः ॥ २.११२.७ ॥
Habiendo dicho esto, los gandharvas, los grandes sabios y los sabios reales se marcharon en ese momento, cada uno por su camino.
2.112.8
ह्लादितस्तेन वाक्येन शुभेन शुभदर्शनः ।
रामः संहृष्टवदनस्तानृषीनभ्यपूजयत् ॥ २.११२.८ ॥
Complacido con aquellas palabras auspiciosas, Rāma, de aspecto propicio y rostro alegre, honró a aquellos sabios.
2.112.9
स्रस्तगात्रस्तु भरतः स वाचा सज्जमानया ।
कृताञ्जलिरिदं वाक्यं राघवं पुनरब्रवीत् ॥ २.११२.९ ॥
Pero Bharata, con el cuerpo abatido, con voz vacilante y las manos juntas, volvió a dirigirse a Rāghava con estas palabras.
2.112.10
राजधर्ममनुप्रेक्ष्य कुलधर्मानुसन्ततिम् ।
कर्त्तुमर्हसि काकुत्स्थ मम मातुश्च याचनाम् ॥ २.११२.१० ॥
¡Oh descendiente de Kakutstha! Considerando el deber real y la continuidad del deber familiar, debes conceder mi petición y la de mi madre.
2.112.11
रक्षितुं सुमहद्राज्यमहमेकस्तु नोत्सहे ।
पौरजानपदांश्चापि रक्तान् रञ्जयितुं तथा ॥ २.११२.११ ॥
Yo solo no tengo ánimo para proteger un reino tan vasto, ni para complacer a los ciudadanos y a los habitantes del campo que nos son leales.
2.112.12
ज्ञातयश्च हि योधाश्च मित्राणि सुहृदश्च नः ।
त्वामेव प्रतिकांक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः ॥ २.११२.१२ ॥
Nuestros parientes, guerreros, amigos y bienquerientes solo te esperan a ti, como los labradores esperan a la nube de lluvia.
2.112.13
इदं राज्यं महाप्राज्ञ स्थापय प्रतिपद्य हि ।
शक्तिमानसि काकुत्स्थ लोकस्य परिपालने ॥ २.११२.१३ ॥
¡Oh, gran sabio!, acepta este reino y establécelo. Oh, descendiente de Kakutstha, tú eres capaz de proteger el mundo.
2.112.14
इत्युक्त्वा न्यपतद् भ्रातुः पादयोर्भरतस्तदा ।
भृशं सम्प्रार्थयामास राममेव प्रियंवदः ॥ २.११२.१४ ॥
Habiendo dicho esto, Bharata, de palabras dulces, cayó entonces a los pies de su hermano e imploró con fervor a Rāma mismo.
2.112.15
तमङ्के भ्रातरं कृत्वा रामो वचनमब्रवीत् ।
श्यामं नलिनपत्राक्षं मत्तहंसस्वरं स्वयम् ॥ २.११२.१५ ॥
Colocando a aquel hermano en su regazo, el propio Rāma pronunció estas palabras a Bharata, de tez oscura, ojos de pétalo de loto y voz de cisne embriagado.
2.112.16
आगता त्वामियं बुद्धिः स्वजा वैनयिकी च या ।
भृशमुत्सहसे तात रक्षितुं पृथिवीमपि ॥ २.११२.१६ ॥
Querido hermano, te ha llegado esta sabiduría, innata y nacida de la disciplina; y estás muy deseoso de proteger incluso la tierra.
2.112.17
अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च बुद्धिमद्भिश्च मन्त्रिभिः ।
सर्वकार्याणि सम्मन्त्र्य सुमहान्त्यपि कारय ॥ २.११२.१७ ॥
Habiendo deliberado con los ministros, los amigos, los sabios y los consejeros, haz cumplir todos los asuntos, por grandes que sean.
2.112.18
लक्ष्मीश्चन्द्रादपेयाद्वा हिमवान् वा हिमं त्यजेत् ।
अतीयात् सागरो वेलां न प्रतिज्ञामहं पितुः ॥ २.११२.१८ ॥
Aunque Lakṣmī se apartara de la luna, o el Himalaya abandonara su nieve, o el océano traspasara su orilla, yo no quebrantaré la promesa de mi padre.
2.112.19
कामाद्वा तात लोभाद्वा मात्रा तुभ्यमिदं कृतम् ।
न तन्मनसि कर्त्तव्यं वर्त्तितव्यं च मातृवत् ॥ २.११२.१९ ॥
Querido hermano, ya sea por deseo o por codicia, si nuestra madre ha hecho esto por ti, no lo guardes en tu mente; trátala como a una madre.
2.112.20
एवं ब्रुवाणं भरतः कौसल्यासुतमब्रवीत् ।
तेजसादित्यसङ्काशं प्रतिपच्चन्द्रदर्शनम् ॥ २.११२.२० ॥
Así hablando, Bharata, hijo de Kausalyā, dirigió la palabra a Rāma, que era como el sol en resplandor y tenía el aspecto de la luna de la primera fase.
2.112.21
अधिरोहार्य पादाभ्यां पादुके हेमभूषिते ।
एते हि सर्वलोकस्य योगक्षेमं विधास्यतः ॥ २.११२.२१ ॥
Sube poniendo los pies sobre estas sandalias adornadas de oro; pues ambas proveerán el bienestar y la seguridad de todo el mundo.
2.112.22
सो ऽधिरुह्य नरव्याघ्रः पादुके ह्यवरुह्य च ।
प्रायच्छत् सुमहातेजा भरताय महात्मने ॥ २.११२.२२ ॥
Aquel de gran esplendor, el mejor de los hombres, tras subir a las sandalias y luego bajar, las entregó al magnánimo Bharata.
2.112.23
स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत् ।
चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्यहम् ॥ २.११२.२३ ॥
Tras inclinarse con reverencia ante las sandalias, dijo a Rāma: Durante catorce años yo viviré portando cabellos enredados y vestiduras de corteza.
2.112.24
फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन ।
तवागमनमाकांक्षन् वसन् वै नगराद्बहिः ॥ २.११२.२४ ॥
¡Oh héroe, deleite de los Raghu! Viviré comiendo frutos y raíces, morando fuera de la ciudad, anhelando tu regreso.
2.112.25
तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप ।
चतुर्दशे हि सम्पूर्णे वर्षे ऽहनि रघूत्तम ।
न द्रक्ष्यामि यदि त्वां तु प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ॥ २.११२.२५ ॥
Abrasador de enemigos, habiendo puesto la carga del reino en tus sandalias, oh mejor de los Raghus: si el día en que se completen los catorce años no te veo, entraré en el fuego.
2.112.26
तथेति च प्रतिज्ञाय तं परिष्वज्य सादरम् ।
शत्रुघ्नं च परिष्वज्य भरतं चेदमब्रवीत् ॥ २.११२.२६ ॥
Diciendo «Así sea» y habiéndolo abrazado con respeto, y abrazando también a Śatrughna, le dijo estas palabras a Bharata.
2.112.27
मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति ।
मया च सीतया चैव शप्तो ऽसि रघुसत्तम ॥ २.११२.२७ ॥
Protege a tu madre Kaikeyī, no muestres ira hacia ella. Oh mejor de los Raghus, has sido juramentado por mí y por Sītā.
2.112.28
इत्युक्त्वा ऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ऺह ॥ २.११२.२८ ॥
Habiendo dicho esto, con los ojos llenos de lágrimas, despidió a su hermano.
2.112.29
स पादुके ते भरतः प्रतापवान् स्वलङ्कृते सम्परिपूज्य धर्मवित् ।
प्रदक्षिणं चैव चकार राघवं चकार चैवोत्तमनागमूर्द्धनि ॥ २.११२.२९ ॥
Bharata, el poderoso conocedor del dharma, veneró a fondo aquellas sandalias bellamente adornadas, dio la vuelta en torno a Rāghava y colocó las sandalias sobre la cabeza de un gran elefante.
2.112.30
अथानुपूर्व्यात् प्रतिनन्द्य तं जनं गुरूंश्च मन्त्रिप्रकृतीस्तथानुजौ ।
व्यसर्जयद्राघववंशवर्द्धनः स्थिरः स्वधर्मे हिमवानिवाचलः ॥ २.११२.३० ॥
Luego, en orden, habiendo saludado al pueblo, a los ancianos, a los ministros y súbditos, y asimismo a los dos hermanos menores, los despidió él, el acrecentador del linaje de los Raghus, firme en su propio dharma como el monte Himālaya.
2.112.31
तं मातरो बाष्पगृहीतकण्ठ्यो दुःखेन नामन्त्रयितुं हि शेकुः ।
स त्वेव मातऽरभिवाद्य सर्वा रुदन् कुटीं स्वां प्रविवेश रामः ॥ २.११२.३१ ॥
Las madres, con la garganta ahogada por las lágrimas, no pudieron despedirse de él por la pena. Pero Rāma saludó a todas las madres y, llorando, entró en su propia cabaña.