ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.112.1
तमप्रतिमतेजोभ्यां भ्रातृभ्यां रोमहर्षणम् ।
विस्मिताः सङ्गमं प्रेक्ष्य समवेता महर्षयः ॥ २.११२.१ ॥
ಅಪ್ರತಿಮ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರ ಆ ಭೇಟಿ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು; ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ಸೇರಿದ್ದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡರು.
2.112.2
अन्तर्हितास्त्वृषिगणाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
तौ भ्रातरौ महात्मानौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे ॥ २.११२.२ ॥
ಅಡಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಋಷಿಗಣಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಪರಮ ಋಷಿಗಳು ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾತ್ಮ, ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ವಂಶದ ಸಹೋದರರನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು.
2.112.3
स धन्यो यस्य पुत्रौ द्वौ धर्मज्ञौ धर्मविक्रमौ ।
श्रुत्वा वयं हि सम्भाषामुभयोः स्पृहयामहे ॥ २.११२.३ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞರಾದ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿರುವವನು ಧನ್ಯನು; ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾವೂ ಅದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.
2.112.4
ततस्त्वृषिगणाः क्षिप्रं दशग्रीववधैषिणः ।
भरतं राजशार्दूलमित्यूचुः सङ्गता वचः ॥ २.११२.४ ॥
ನಂತರ ದಶಗ್ರೀವನ ವಧೆಯನ್ನು ಬಯಸಿದ ಋಷಿಗಣಗಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ ಭರತನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
2.112.5
कुले जात महाप्राज्ञ महावृत्त महायशः ।
ग्राह्यं रामस्य वाक्यं ते पितरं यद्यवेक्षसे ॥ २.११२.५ ॥
ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಮಹಾನಡತೆಯುಳ್ಳವನೇ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯೇ! ನೀನು ತಂದೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ ರಾಮನ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.
2.112.6
सदानृणमिमं रामं वयमिच्छामहे पितुः ।
अनृणत्वाच्च कैकेय्याः स्वर्गं दशरथो गतः ॥ २.११२.६ ॥
ಈ ರಾಮನು ಸದಾ ತಂದೆಯ ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ; ಕೈಕೇಯಿಗೆ ನೀಡಿದ ವಾಗ್ದಾನದ ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ್ದರಿಂದಲೇ ದಶರಥನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
2.112.7
एतावदुक्त्वा वचनं गन्धर्वाः समहर्षयः ।
राजर्षयश्चैव तदा सर्वे स्वांस्वां गतिं गताः ॥ २.११२.७ ॥
ಇಷ್ಟು ಹೇಳಿ, ಗಂಧರ್ವರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಆಗ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟರು.
2.112.8
ह्लादितस्तेन वाक्येन शुभेन शुभदर्शनः ।
रामः संहृष्टवदनस्तानृषीनभ्यपूजयत् ॥ २.११२.८ ॥
ಆ ಶುಭವಚನದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ, ಶುಭ ರೂಪದ ರಾಮನು ಹರ್ಷಿತ ಮುಖದಿಂದ ಆ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು.
2.112.9
स्रस्तगात्रस्तु भरतः स वाचा सज्जमानया ।
कृताञ्जलिरिदं वाक्यं राघवं पुनरब्रवीत् ॥ २.११२.९ ॥
ಆದರೆ ಸೋತ ಅಂಗಗಳ ಭರತನು ತೊದಲುವ ಮಾತಿನಿಂದ, ಕೈಮುಗಿದು, ರಾಘವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.112.10
राजधर्ममनुप्रेक्ष्य कुलधर्मानुसन्ततिम् ।
कर्त्तुमर्हसि काकुत्स्थ मम मातुश्च याचनाम् ॥ २.११२.१० ॥
ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ! ರಾಜಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕುಲಧರ್ಮದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ನನ್ನ ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ನೀವು ಈಡೇರಿಸಬೇಕು.
2.112.11
रक्षितुं सुमहद्राज्यमहमेकस्तु नोत्सहे ।
पौरजानपदांश्चापि रक्तान् रञ्जयितुं तथा ॥ २.११२.११ ॥
ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ರಕ್ಷಿಸಲು ನನಗೆ ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅನುರಕ್ತರಾದ ಪೌರರನ್ನು ಮತ್ತು ಜನಪದರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲೂ ನಾನು ಉತ್ಸಾಹಿಯಲ್ಲ.
2.112.12
ज्ञातयश्च हि योधाश्च मित्राणि सुहृदश्च नः ।
त्वामेव प्रतिकांक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः ॥ २.११२.१२ ॥
ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳು, ಯೋಧರು, ಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ಹಿತೈಷಿಗಳು ಕೂಡ ರೈತರು ಮಳೆಮೋಡವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
2.112.13
इदं राज्यं महाप्राज्ञ स्थापय प्रतिपद्य हि ।
शक्तिमानसि काकुत्स्थ लोकस्य परिपालने ॥ २.११२.१३ ॥
ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸು. ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ, ಲೋಕ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಮರ್ಥನಿದ್ದೀಯ.
2.112.14
इत्युक्त्वा न्यपतद् भ्रातुः पादयोर्भरतस्तदा ।
भृशं सम्प्रार्थयामास राममेव प्रियंवदः ॥ २.११२.१४ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಪ್ರಿಯವಚನಿ ಭರತನು ಆಗ ಅಣ್ಣನ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, ರಾಮನನ್ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಆಗ್ರಹದಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಂಡನು.
2.112.15
तमङ्के भ्रातरं कृत्वा रामो वचनमब्रवीत् ।
श्यामं नलिनपत्राक्षं मत्तहंसस्वरं स्वयम् ॥ २.११२.१५ ॥
ಆ ತಮ್ಮನನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ರಾಮನು ಸ್ವತಃ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು — ಶ್ಯಾಮವರ್ಣನೂ, ಕಮಲನಯನನೂ, ಮತ್ತ ಹಂಸದ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವನೂ ಆದ ಆ ತಮ್ಮನಿಗೆ.
2.112.16
आगता त्वामियं बुद्धिः स्वजा वैनयिकी च या ।
भृशमुत्सहसे तात रक्षितुं पृथिवीमपि ॥ २.११२.१६ ॥
ಪ್ರಿಯ ತಮ್ಮಾ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೂ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದಲೂ ಬಂದ ಈ ಬುದ್ಧಿ ಇದೆ; ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನೀನು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿರುವೆ.
2.112.17
अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च बुद्धिमद्भिश्च मन्त्रिभिः ।
सर्वकार्याणि सम्मन्त्र्य सुमहान्त्यपि कारय ॥ २.११२.१७ ॥
ಅಮಾತ್ಯರು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ — ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವಾಗಿದ್ದರೂ — ನೆರವೇರಿಸು.
2.112.18
लक्ष्मीश्चन्द्रादपेयाद्वा हिमवान् वा हिमं त्यजेत् ।
अतीयात् सागरो वेलां न प्रतिज्ञामहं पितुः ॥ २.११२.१८ ॥
ಚಂದ್ರನಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅಗಲಿದರೂ, ಹಿಮಾಲಯವು ತನ್ನ ಹಿಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ, ಸಾಗರವು ತನ್ನ ತೀರವನ್ನು ಮೀರಿದರೂ, ನಾನು ತಂದೆಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ.
2.112.19
कामाद्वा तात लोभाद्वा मात्रा तुभ्यमिदं कृतम् ।
न तन्मनसि कर्त्तव्यं वर्त्तितव्यं च मातृवत् ॥ २.११२.१९ ॥
ಪ್ರಿಯ ತಮ್ಮ, ಕಾಮದಿಂದಲೋ ಲೋಭದಿಂದಲೋ ತಾಯಿ ನಿನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಡ; ತಾಯಿಯಂತೆಯೇ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದುಕೋ.
2.112.20
एवं ब्रुवाणं भरतः कौसल्यासुतमब्रवीत् ।
तेजसादित्यसङ्काशं प्रतिपच्चन्द्रदर्शनम् ॥ २.११२.२० ॥
ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನಿಗೆ ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಮಗ ಭರತ ಹೇಳಿದನು; ಆತನು ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಪಾಡ್ಯದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುವವನು.
2.112.21
अधिरोहार्य पादाभ्यां पादुके हेमभूषिते ।
एते हि सर्वलोकस्य योगक्षेमं विधास्यतः ॥ २.११२.२१ ॥
ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಈ ಪಾದುಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಏರು; ಇವೆರಡೂ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವವು.
2.112.22
सो ऽधिरुह्य नरव्याघ्रः पादुके ह्यवरुह्य च ।
प्रायच्छत् सुमहातेजा भरताय महात्मने ॥ २.११२.२२ ॥
ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ನರಶ್ರೇಷ್ಠನು ಪಾದುಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ಇಳಿದು, ಅವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
2.112.23
स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत् ।
चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्यहम् ॥ २.११२.२३ ॥
ಪಾದುಕೆಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾನು ಜಟೆ ಮತ್ತು ನಾರುಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿರುತ್ತೇನೆ.
2.112.24
फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन ।
तवागमनमाकांक्षन् वसन् वै नगराद्बहिः ॥ २.११२.२४ ॥
ವೀರನೇ, ರಘುನಂದನನೇ, ನಾನು ಹಣ್ಣು-ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ತಿಂದು, ನಗರದ ಹೊರಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತ, ನಿನ್ನ ಮರಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಯುತ್ತೇನೆ.
2.112.25
तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप ।
चतुर्दशे हि सम्पूर्णे वर्षे ऽहनि रघूत्तम ।
न द्रक्ष्यामि यदि त्वां तु प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ॥ २.११२.२५ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ, ನಿನ್ನ ಪಾದುಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ಇರಿಸಿ, ರಘೂತ್ತಮನೇ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ದಿನದಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವೆ.
2.112.26
तथेति च प्रतिज्ञाय तं परिष्वज्य सादरम् ।
शत्रुघ्नं च परिष्वज्य भरतं चेदमब्रवीत् ॥ २.११२.२६ ॥
'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿ, ಅವನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಶತ್ರುಘ್ನನನ್ನೂ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಭರತನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.112.27
मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति ।
मया च सीतया चैव शप्तो ऽसि रघुसत्तम ॥ २.११२.२७ ॥
ತಾಯಿ ಕೈಕೇಯಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ಅವಳ ಮೇಲೆ ಕೋಪ ಮಾಡಬೇಡ. ರಘುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನಿಂದಲೂ ಸೀತೆಯಿಂದಲೂ ನೀನು ಆಣೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀಯೆ.
2.112.28
इत्युक्त्वा ऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ऺह ॥ २.११२.२८ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹೋದರನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
2.112.29
स पादुके ते भरतः प्रतापवान् स्वलङ्कृते सम्परिपूज्य धर्मवित् ।
प्रदक्षिणं चैव चकार राघवं चकार चैवोत्तमनागमूर्द्धनि ॥ २.११२.२९ ॥
ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ಭರತನು ಆ ಅಲಂಕೃತ ಪಾದುಕೆಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ, ರಾಘವನಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದನು.
2.112.30
अथानुपूर्व्यात् प्रतिनन्द्य तं जनं गुरूंश्च मन्त्रिप्रकृतीस्तथानुजौ ।
व्यसर्जयद्राघववंशवर्द्धनः स्थिरः स्वधर्मे हिमवानिवाचलः ॥ २.११२.३० ॥
ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನರನ್ನು, ಹಿರಿಯರನ್ನು, ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಇಬ್ಬರು ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು — ರಾಘವ ವಂಶವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವವನು, ತನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದಂತೆ ಅಚಲನಾದವನು.
2.112.31
तं मातरो बाष्पगृहीतकण्ठ्यो दुःखेन नामन्त्रयितुं हि शेकुः ।
स त्वेव मातऽरभिवाद्य सर्वा रुदन् कुटीं स्वां प्रविवेश रामः ॥ २.११२.३१ ॥
ತಾಯಂದಿರು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವರಾಗಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಲಾರದಾದರು. ಆದರೆ ರಾಮನು ಎಲ್ಲ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಳುತ್ತಾ ತನ್ನ ಕುಟೀರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.