รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.112
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.112.1
तमप्रतिमतेजोभ्यां भ्रातृभ्यां रोमहर्षणम् ।
विस्मिताः सङ्गमं प्रेक्ष्य समवेता महर्षयः ॥ २.११२.१ ॥
การพบกันของพี่น้องสองพระองค์ผู้มีรัศมีหาที่เปรียบมิได้นั้นทำให้ขนลุก ฤๅษีทั้งหลายที่มาประชุมกันเห็นการพบกันนั้นแล้วต่างประหลาดใจ
2.112.2
अन्तर्हितास्त्वृषिगणाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
तौ भ्रातरौ महात्मानौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे ॥ २.११२.२ ॥
ส่วนหมู่ฤๅษีที่ซ่อนตัวอยู่ สิทธาทั้งหลาย และมหาฤๅษีผู้สูงสุด ต่างสรรเสริญพี่น้องสองพระองค์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ซึ่งเป็นวงศ์ของกากุตสถ์
2.112.3
स धन्यो यस्य पुत्रौ द्वौ धर्मज्ञौ धर्मविक्रमौ ।
श्रुत्वा वयं हि सम्भाषामुभयोः स्पृहयामहे ॥ २.११२.३ ॥
ผู้นั้นเป็นผู้มีบุญ ที่มีบุตรสองคนซึ่งรู้ธรรมและกล้าหาญในธรรม เมื่อได้ฟังการสนทนาของทั้งสองพระองค์แล้ว พวกเราก็ปรารถนาที่จะได้ฟังบ้าง
2.112.4
ततस्त्वृषिगणाः क्षिप्रं दशग्रीववधैषिणः ।
भरतं राजशार्दूलमित्यूचुः सङ्गता वचः ॥ २.११२.४ ॥
ครั้นนั้น หมู่ฤๅษีผู้ปรารถนาจะให้ทศคีรีวธะถูกสังหารโดยเร็ว จึงประชุมกันและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ภรต ผู้เป็นดั่งพยัคฆ์แห่งกษัตริย์
2.112.5
कुले जात महाप्राज्ञ महावृत्त महायशः ।
ग्राह्यं रामस्य वाक्यं ते पितरं यद्यवेक्षसे ॥ २.११२.५ ॥
ท่านผู้เกิดในตระกูลสูงส่ง ผู้มีปัญญายิ่ง มีความประพฤติยิ่ง และมีเกียรติยิ่งเอ๋ย หากท่านเคารพบิดา ท่านควรรับถ้อยคำของพระราม
2.112.6
सदानृणमिमं रामं वयमिच्छामहे पितुः ।
अनृणत्वाच्च कैकेय्याः स्वर्गं दशरथो गतः ॥ २.११२.६ ॥
พวกเราปรารถนาให้พระรามผู้นี้ปลอดจากหนี้ของบิดาเสมอ และเพราะท้าวทศรถพ้นจากหนี้ต่อพระนางไกเกยี จึงได้ไปสู่สวรรค์
2.112.7
एतावदुक्त्वा वचनं गन्धर्वाः समहर्षयः ।
राजर्षयश्चैव तदा सर्वे स्वांस्वां गतिं गताः ॥ २.११२.७ ॥
เมื่อกล่าวถ้อยคำมาเพียงเท่านี้ คนธรรพ์ มหาฤๅษี และราชฤๅษีทั้งหมดในขณะนั้นก็ต่างไปตามทางของตนเอง
2.112.8
ह्लादितस्तेन वाक्येन शुभेन शुभदर्शनः ।
रामः संहृष्टवदनस्तानृषीनभ्यपूजयत् ॥ २.११२.८ ॥
พระรามผู้มีโฉมงดงามเป็นมงคล ทรงปีติด้วยถ้อยคำอันเป็นมงคลนั้น พระพักตร์เปี่ยมด้วยความยินดี จึงทรงสักการะฤๅษีเหล่านั้น
2.112.9
स्रस्तगात्रस्तु भरतः स वाचा सज्जमानया ।
कृताञ्जलिरिदं वाक्यं राघवं पुनरब्रवीत् ॥ २.११२.९ ॥
ส่วนภรต ร่างกายอ่อนแรง เมื่อพูดด้วยน้ำเสียงสะดุดติดขัด ประนมมือ จึงกล่าวถ้อยคำนี้กับราฆวะอีกครั้ง
2.112.10
राजधर्ममनुप्रेक्ष्य कुलधर्मानुसन्ततिम् ।
कर्त्तुमर्हसि काकुत्स्थ मम मातुश्च याचनाम् ॥ २.११२.१० ॥
โอ้ผู้สืบเชื้อสายของกากุตสถ์ เมื่อพิจารณาหน้าที่ของกษัตริย์และสืบทอดหน้าที่ของวงศ์ตระกูลแล้ว ขอพระองค์โปรดทรงอนุเคราะห์คำขอของข้าพเจ้าและของมารดาข้าพเจ้า
2.112.11
रक्षितुं सुमहद्राज्यमहमेकस्तु नोत्सहे ।
पौरजानपदांश्चापि रक्तान् रञ्जयितुं तथा ॥ २.११२.११ ॥
ข้าพเจ้าเพียงผู้เดียวไม่มีความกล้าที่จะปกป้องแผ่นดินอันกว้างใหญ่นี้ และไม่มีความสามารถที่จะทำให้ราษฎรในเมืองและชนบทที่จงรักภักดีต่อเราพอใจได้
2.112.12
ज्ञातयश्च हि योधाश्च मित्राणि सुहृदश्च नः ।
त्वामेव प्रतिकांक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः ॥ २.११२.१२ ॥
ญาติ ทหาร มิตร และผู้หวังดีของเรา ต่างมองพระองค์เพียงผู้เดียว เหมือนชาวนามองหาเมฆฝน
2.112.13
इदं राज्यं महाप्राज्ञ स्थापय प्रतिपद्य हि ।
शक्तिमानसि काकुत्स्थ लोकस्य परिपालने ॥ २.११२.१३ ॥
โอ้ผู้มีปัญญายิ่ง ขอพระองค์โปรดรับแผ่นดินนี้และตั้งมั่นไว้เถิด โอ้ผู้สืบเชื้อสายของกากุตสถ์ พระองค์ทรงสามารถปกป้องโลกได้
2.112.14
इत्युक्त्वा न्यपतद् भ्रातुः पादयोर्भरतस्तदा ।
भृशं सम्प्रार्थयामास राममेव प्रियंवदः ॥ २.११२.१४ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ภรตผู้มีวาจาอ่อนหวานก็ซบลงที่พระบาทของพี่ชาย แล้วทูลวิงวอนพระรามอย่างแรงกล้า
2.112.15
तमङ्के भ्रातरं कृत्वा रामो वचनमब्रवीत् ।
श्यामं नलिनपत्राक्षं मत्तहंसस्वरं स्वयम् ॥ २.११२.१५ ॥
พระรามทรงวางพระอนุชานั้นไว้บนพระเพลา แล้วทรงตรัสถ้อยคำเหล่านี้ด้วยพระองค์เอง พระองค์มีพระวรรณะคล้ำ พระเนตรดังกลีบบัว และพระสุรเสียงดั่งหงส์ที่เมามัน
2.112.16
आगता त्वामियं बुद्धिः स्वजा वैनयिकी च या ।
भृशमुत्सहसे तात रक्षितुं पृथिवीमपि ॥ २.११२.१६ ॥
น้องรัก ปัญญานี้ได้มาถึงเจ้าแล้ว เป็นปัญญาติดตัวมาแต่กำเนิดและเกิดจากการอบรมในวินัย และเจ้ายังปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะปกป้องแม้แผ่นดินนี้
2.112.17
अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च बुद्धिमद्भिश्च मन्त्रिभिः ।
सर्वकार्याणि सम्मन्त्र्य सुमहान्त्यपि कारय ॥ २.११२.१७ ॥
จงปรึกษากับอำมาตย์ มิตรสหาย ผู้มีปัญญา และที่ปรึกษาทั้งหลาย แล้วจัดการงานทั้งปวง แม้จะยิ่งใหญ่เพียงใดก็ตาม
2.112.18
लक्ष्मीश्चन्द्रादपेयाद्वा हिमवान् वा हिमं त्यजेत् ।
अतीयात् सागरो वेलां न प्रतिज्ञामहं पितुः ॥ २.११२.१८ ॥
แม้ลักษมีจะพรากจากดวงจันทร์ หรือหิมาลัยจะสละหิมะ หรือมหาสมุทรจะล้นข้ามฝั่ง ข้าพเจ้าก็จะไม่ผิดคำปฏิญาณของบิดา
2.112.19
कामाद्वा तात लोभाद्वा मात्रा तुभ्यमिदं कृतम् ।
न तन्मनसि कर्त्तव्यं वर्त्तितव्यं च मातृवत् ॥ २.११२.१९ ॥
น้องรัก ไม่ว่ามารดาจะทำสิ่งนี้เพื่อเจ้าด้วยความปรารถนาหรือด้วยความโลภก็ตาม ขอเจ้าอย่าถือเรื่องนั้นไว้ในใจ และจงปฏิบัติต่อนางเหมือนต่อมารดาเถิด
2.112.20
एवं ब्रुवाणं भरतः कौसल्यासुतमब्रवीत् ।
तेजसादित्यसङ्काशं प्रतिपच्चन्द्रदर्शनम् ॥ २.११२.२० ॥
เมื่อภรตกล่าวอย่างนี้ ภรตผู้เป็นโอรสของพระนางเการ์สัลยา ก็กล่าวกับพระรามผู้มีรัศมีดั่งพระอาทิตย์ และมีโฉมดั่งจันทร์ข้างขึ้นวันแรก
2.112.21
अधिरोहार्य पादाभ्यां पादुके हेमभूषिते ।
एते हि सर्वलोकस्य योगक्षेमं विधास्यतः ॥ २.११२.२१ ॥
จงสวมรองเท้าทองคำที่ประดับประดานี้ด้วยเท้าของท่าน เพราะรองเท้าคู่นี้จะดูแลความอยู่ดีมีสุขและความมั่นคงของโลกทั้งสิ้น
2.112.22
सो ऽधिरुह्य नरव्याघ्रः पादुके ह्यवरुह्य च ।
प्रायच्छत् सुमहातेजा भरताय महात्मने ॥ २.११२.२२ ॥
พระองค์ผู้ทรงพลังและรุ่งโรจน์ยิ่ง ผู้เป็นยอดแห่งบุรุษ ทรงสวมรองเท้าคู่นั้นแล้วทรงถอดลง แล้วพระราชทานให้แก่ภรตผู้มีจิตใจสูงส่ง
2.112.23
स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत् ।
चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्यहम् ॥ २.११२.२३ ॥
ภรตถวายบังคมรองเท้าคู่นั้นด้วยความเคารพ แล้วกล่าวกับพระราม ว่า ข้าพระองค์จะอยู่ด้วยการไว้ผมเปียและนุ่งห่มผ้าเปลือกไม้ตลอดสิบสี่ปี
2.112.24
फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन ।
तवागमनमाकांक्षन् वसन् वै नगराद्बहिः ॥ २.११२.२४ ॥
ข้าแต่วีรบุรุษ ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของวงศ์รฆุ ข้าพระองค์จะเลี้ยงชีพด้วยผลไม้และรากไม้ พำนักอยู่นอกเมือง คอยการกลับมาของพระองค์
2.112.25
तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप ।
चतुर्दशे हि सम्पूर्णे वर्षे ऽहनि रघूत्तम ।
न द्रक्ष्यामि यदि त्वां तु प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् ॥ २.११२.२५ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ข้าพระองค์ได้มอบภาระแห่งราชอาณาจักรไว้บนรองเท้าของพระองค์แล้ว ข้าแต่ยอดแห่งวงศ์รฆุ หากเมื่อครบสิบสี่ปีในวันนั้นข้าพระองค์ไม่ได้เห็นพระองค์ ข้าพระองค์จะเข้าสู่กองเพลิง
2.112.26
तथेति च प्रतिज्ञाय तं परिष्वज्य सादरम् ।
शत्रुघ्नं च परिष्वज्य भरतं चेदमब्रवीत् ॥ २.११२.२६ ॥
ภรตกล่าวว่า ตกลง แล้วกอดพระรามด้วยความเคารพ และกอดศัตรุฆนะด้วย แล้วจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้กับภรต
2.112.27
मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति ।
मया च सीतया चैव शप्तो ऽसि रघुसत्तम ॥ २.११२.२७ ॥
จงดูแลพระมารดาไกเกยี อย่าแสดงความโกรธต่อนาง ข้าแต่ยอดแห่งวงศ์รฆุ พระองค์ถูกผูกมัดด้วยคำสาบานจากเรา และจากสีดาด้วย
2.112.28
इत्युक्त्वा ऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ऺह ॥ २.११२.२८ ॥
ตรัสดังนี้แล้ว ด้วยดวงพระเนตรเต็มไปด้วยน้ำตา พระรามจึงส่งพระอนุชาให้ไป
2.112.29
स पादुके ते भरतः प्रतापवान् स्वलङ्कृते सम्परिपूज्य धर्मवित् ।
प्रदक्षिणं चैव चकार राघवं चकार चैवोत्तमनागमूर्द्धनि ॥ २.११२.२९ ॥
ภรตผู้มีอานุภาพ ผู้รู้ธรรม บูชารองเท้าคู่ที่ประดับไว้งดงามนั้นอย่างสมบูรณ์ แล้วเดินประทักษิณพระราฆวะ และวางรองเท้าไว้บนศีรษะของช้างใหญ่
2.112.30
अथानुपूर्व्यात् प्रतिनन्द्य तं जनं गुरूंश्च मन्त्रिप्रकृतीस्तथानुजौ ।
व्यसर्जयद्राघववंशवर्द्धनः स्थिरः स्वधर्मे हिमवानिवाचलः ॥ २.११२.३० ॥
จากนั้น ตามลำดับ พระองค์ผู้ทำให้วงศ์รฆุเจริญรุ่งเรือง ทรงทักทายประชาชน ผู้เฒ่าผู้แก่ มนตรี และข้าราชบริพาร รวมทั้งพระอนุชาทั้งสองด้วย แล้วทรงส่งทุกคนกลับไป พระองค์มั่นคงในธรรมของตนดั่งภูเขาหิมาลัย
2.112.31
तं मातरो बाष्पगृहीतकण्ठ्यो दुःखेन नामन्त्रयितुं हि शेकुः ।
स त्वेव मातऽरभिवाद्य सर्वा रुदन् कुटीं स्वां प्रविवेश रामः ॥ २.११२.३१ ॥
พระมารดาทั้งหลายมีลำคอสะอื้นด้วยน้ำตา ไม่อาจกล่าวอำลาพระองค์ได้เพราะความโศก แต่พระรามถวายบังคมพระมารดาทั้งหมดแล้ว ทรงร่ำไห้เข้าไปในกระท่อมของพระองค์เอง