ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.116
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.116.1
प्रतिप्रयाते भरते वसन् रामस्तपोवने ।
लक्षयामास सोद्वेगमथौत्सुक्यं तपस्विनाम् ॥ २.११६.१ ॥
ଭରତ ଫେରିଯିବା ପରେ ତପୋବନରେ ବାସ କରୁଥିବା ରାମ ତପସ୍ଵୀମାନଙ୍କର ଉଦ୍ବେଗ ଓ ଉତ୍ସୁକତାକୁ ଚିନ୍ତାର ସହ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ।
2.116.2
ये तत्र चित्रकूटस्य पुरस्तात्तापसाश्रमे ।
राममाश्रित्य निरतास्तानलक्षयदुत्सुकान् ॥ २.११६.२ ॥
ଚିତ୍ରକୂଟର ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ବରେ ତାପସାଶ୍ରମରେ ରାମଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରତ ରହିଥିବା ତପସ୍ଵୀମାନଙ୍କୁ ସେ ଉତ୍ସୁକ ଦେଖିଲେ।
2.116.3
नयनैर्भुकुटीभिश्च रामं निर्दिश्य शङ्किताः ।
अन्योन्यमुपजल्पन्तः शनैश्चक्रुर्मिथः कथाः ॥ २.११६.३ ॥
ଆଖି ଓ ଭୃକୁଟି ଦ୍ଵାରା ରାମଙ୍କୁ ସୂଚନା କରି ସନ୍ଦେହଗ୍ରସ୍ତ ତପସ୍ଵୀମାନେ ପରସ୍ପର ସହ ଧୀରେ ଧୀରେ କଥା ହେଲେ।
2.116.4
तेषामौत्सुक्यमालक्ष्य रामस्त्वात्मनि शङ्कितः ।
कृताञ्जलिरुवाचेदमृषिं कुलपतिं ततः ॥ २.११६.४ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ସୁକତା ଦେଖି ରାମ ମନରେ ସନ୍ଦେହ କଲେ, ତା'ପରେ କର ଯୋଡ଼ି କୁଳପତି ଋଷିଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.116.5
न कच्चिद्भगवन् किञ्चित्पूर्ववृत्तमिदं मयि ।
दृश्यते विकृतं येन विक्रियन्ते तपस्विनः ॥ २.११६.५ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ମୋ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବର କୌଣସି ଆଚରଣ ବିକୃତ ଦେଖାଯାଉଛି କି, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ତପସ୍ଵୀମାନେ ବିଚଳିତ ହେଉଛନ୍ତି?
2.116.6
प्रमादाच्चरितं कच्चित्किञ्चिन्नावरजस्य मे ।
लक्ष्मणस्यर्षिभिर्दृष्टं नानुरूपमिवात्मनः ॥ २.११६.६ ॥
ମୋ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ପ୍ରମାଦରେ କୌଣସି ଆଚରଣ ଘଟିଛି କି, ଯାହା ଋଷିମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି ଓ ଯାହା ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ସହ ଅନୁରୂପ ନୁହେଁ?
2.116.7
कच्चिच्छुश्रूषमाणा वः शुश्रूषणपरा मयि ।
प्रमादाभ्युचितां वृत्तिं सीता युक्तं न वर्तते ॥ २.११६.७ ॥
ଆପଣମାନଙ୍କର ଓ ମୋର ସେବାରେ ନିରତ ସୀତା ଅସାବଧାନତାରୁ କୌଣସି ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ କରୁନାହାନ୍ତି ତ?
2.116.8
अथर्षिर्जरया वृद्धस्तपसा च जरां गतः ।
वेपमान इवोवाच रामं भूतदयापरम् ॥ २.११६.८ ॥
ତା'ପରେ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ଜର୍ଜରିତ, ତପସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ଜରା ପ୍ରାପ୍ତ ସେ ଋଷି, ଯେପରି କମ୍ପୁଥିଲେ, ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.116.9
कुतः कल्याणसत्त्वायाः कल्याणाभिरतेस्तथा ।
चलनं तात वैदेह्यास्तपस्विषु विशेषतः ॥ २.११६.९ ॥
ହେ ବତ୍ସ! ଶୁଭ ସ୍ୱଭାବା ଓ ଶୁଭରେ ରମଣ କରୁଥିବା ବୈଦେହୀର, ବିଶେଷତଃ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି, କିପରି ବିଚଳନ ହୋଇପାରେ?
2.116.10
त्वन्निमित्तमिदं तावत्तापसान् प्रति वर्तते ।
रक्षोभ्यस्तेन संविग्नाः कथयन्ति मिथः कथाः ॥ २.११६.१० ॥
ତୁମ ନିମିତ୍ତରେ ହିଁ ଏହା ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଘଟୁଛି; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଭୟରେ ଭୀତ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହ ଏପରି କଥା କହୁଛନ୍ତି।
2.116.11
रावणावरजः कश्चित् खरो नामेह राक्षसः ।
उत्पाट्य तापसान् सर्वान् जनस्थाननिकेतनान् ॥ २.११६.११ ॥
ରାବଣର କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ଖର ନାମକ ଜଣେ ରାକ୍ଷସ ଏଠାରେ ଅଛି; ଜନସ୍ଥାନରେ ବାସ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ସେ ଉପାଡ଼ି ଦେଉଛି।
2.116.12
धृष्टश्च जितकाशीं च नृशंसः पुरुषादकः ।
अवलिप्तश्च पापश्च त्वां च तात न मृष्यते ॥ २.११६.१२ ॥
ସେ ଧୃଷ୍ଟ, ବିଜୟରେ ଅହଙ୍କାରୀ, ନିର୍ଦ୍ଦୟ, ନରଭକ୍ଷକ, ଗର୍ବୀ ଓ ପାପୀ; ହେ ବତ୍ସ! ସେ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ସହ୍ୟ କରେ ନାହିଁ।
2.116.13
त्वं यदाप्रभृति ह्यस्मिन्नाश्रमे तात वर्तसे ।
तदाप्रभृति रक्षांसि विप्रकुर्वन्ति तापसान् ॥ २.११६.१३ ॥
ହେ ତାତ, ତୁମେ ଯେବେଠାରୁ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ରହିଛ, ସେବେଠାରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରୁଛନ୍ତି।
2.116.14
दर्शयन्ति हि बीभत्सैः क्रूरैर्भीषणकैरपि ।
नानारूपैर्विरूपैश्च रूपैर्विकृतदर्शनैः ॥ २.११६.१४ ॥
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୂର, ବୀଭତ୍ସ ଓ ବିକୃତ ନାନା ରୂପ ଦେଖାନ୍ତି।
2.116.15
अप्रशस्तैरशुचिभिः सम्प्रयोज्य च तापसान् ।
प्रतिघ्नन्त्यपरान् क्षिप्रमनार्य्याः पुरतः स्थिताः ॥ २.११६.१५ ॥
ଅନାର୍ଯ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଶୁଚି ଓ ଅନୁଚିତ ବସ୍ତୁ ବ୍ୟବହାର କରି ତପସ୍ବୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଆଘାତ କରନ୍ତି।
2.116.16
तेषु तेष्वाश्रमस्थानेष्वबुद्धमवलीय च ।
रमन्ते तापसांस्तत्र नाशयन्तो ऽल्पयेतसः ॥ २.११६.१६ ॥
ସେହି ସେହି ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାନରେ ଲୁଚି, ଅଜ୍ଞାତ ରହି, ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ସେମାନେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
2.116.17
अपक्षिपन्ति स्रुग्भाण्डानग्नीन् सिञ्चन्ति वारिणा ।
कलशांश्च प्रमृद्नन्ति हवने समुपस्थिते ॥ २.११६.१७ ॥
ହବନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ସେମାନେ ସ୍ରୁକ୍ ପ୍ରଭୃତି ପାତ୍ର ଫୋପାଡ଼ନ୍ତି, ଅଗ୍ନିରେ ଜଳ ସିଞ୍ଚନ କରନ୍ତି ଏବଂ କଳସ ଦଳି ଦିଅନ୍ତି।
2.116.18
तैर्दुरात्मभिरामृष्टानाश्रमान् प्रजिहासवः ।
गमनायान्यदेशस्य चोदयन्त्यृषयो ऽद्य माम् ॥ २.११६.१८ ॥
ସେହି ଦୁରାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଆଜି ଋଷିମାନେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଛନ୍ତି।
2.116.19
तत्पुरा राम शारीरीमुपहिंसां तपस्विषु ।
दर्शयन्ति हि दुष्टास्ते त्यक्ष्याम इममाश्रमम् ॥ २.११६.१९ ॥
ଅତଏବ ହେ ରାମ, ସେହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପୂର୍ବରୁ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶାରୀରିକ ହିଂସା ଦେଖାଉଛନ୍ତି। ଆମେ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ିଦେବୁ।
2.116.20
बहुमूलफलं चित्रमविदूरादितो वनम् ।
पुराणाश्रममेवाहं श्रयिष्ये सगणः पुनः ॥ २.११६.२० ॥
ଏଠାରୁ ନିକଟରେ ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବନ ଅଛି। ମୁଁ ମୋ ଦଳ ସହିତ ପୁଣି ସେହି ପୁରୁଣା ଆଶ୍ରମକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେବି।
2.116.21
खरस्त्वय्यपि चायुक्तं पुरा तात प्रवर्त्तते ।
सहास्माभिरितो गच्छ यदि बुद्धिः प्रवर्त्तते ॥ २.११६.२१ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ଖର ତୁମ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ କରି ଆସୁଛି। ଯଦି ତୁମର ବୁଦ୍ଧି ସେପରି ହୁଏ, ତେବେ ଆମ ସହିତ ଏଠାରୁ ଚାଲ।
2.116.22
सकलत्रस्य सन्देहो नित्यं यत्तस्य राघव ।
समर्थस्यापि वसतो वासो दुःखमिहाद्य ते ॥ २.११६.२२ ॥
ହେ ରାଘବ, ଯେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ରହେ ତାହାର ସର୍ବଦା ବିପଦର ଭୟ ଥାଏ। ତୁମେ ଯେତେ ସମର୍ଥ ହେଉ, ଏଠାରେ ବାସ ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ଦୁଃଖଦାୟକ।
2.116.23
इत्युक्तवन्तं रामस्तं राजपुत्रस्तपस्विनम् ।
न शशाकोत्तरैर्वाक्यैरवरोद्धुं समुत्सुकः ॥ २.११६.२३ ॥
ଏପରି କହୁଥିବା ସେହି ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ରାଜପୁତ୍ର ରାମ ଉତ୍ତର ବାକ୍ୟରେ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ସେ ତାହା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ।
2.116.24
अभिनन्द्य समापृच्छ्य समाधाय च राघवम् ।
स जगामाश्रमं त्यक्त्वा कुलैः कुलपतिः सह ॥ २.११६.२४ ॥
ରାଘବଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଦେଇ, ବିଦାୟ ନେଇ ଓ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ସେହି କୁଳପତି ନିଜ କୁଳମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
2.116.25
रामः संसाध्य त्वृषिगणमनुगमनाद्देशात्तस्मात् कुलपतिमभिवाद्य ऋषिम् ।
सम्यक्प्रीतैस्तैरनुमत उपदिष्टार्थः पुण्यं वासाय स्वनिलयमुपसम्पेदे ॥ २.११६.२५ ॥
ଋଷିଗଣଙ୍କୁ ଅନୁଗମନ କରି ସେ ସ୍ଥାନରୁ କୁଳପତି ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଅନୁମତି ଦେଇ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ରାମ ନିଜ ପବିତ୍ର ବାସସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
2.116.26
आश्रमं त्वृषिविरहितं प्रभुः क्षणमपि न विजहौ स राघवः ।
राघवं हि सततमनुगतास्तापसाश्चार्षचरितधृतगुणाः ॥ २.११६.२६ ॥
ଋଷିବିହୀନ ଆଶ୍ରମକୁ ସେ ପ୍ରଭୁ ରାଘବ କ୍ଷଣେ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ। ରାଘବଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ତାପସମାନେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଋଷିଙ୍କ ଆଚରଣର ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।