વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.119.1
अनसूया तु धर्मज्ञा श्रुत्वा तां महतीं कथाम् ।
पर्य्यष्वजत बाहुभ्यां शिरस्याघ्राय मैथिलीम् ॥ २.११९.१ ॥
ધર્મને જાણનારી અનસૂયાએ તે મહાન કથા સાંભળીને બંને બાહુ વડે મૈથિલીને આલિંગન આપ્યું અને તેના મસ્તકને સૂંઘ્યું.
2.119.2
व्यक्ताक्षरपदं चित्रं भाषितं मधुरं त्वया ।
यथा स्वयम्वरं वृत्तं तत्सर्वं हि श्रुतं मया ।
रमे ऽहं कथया ते तु दृढं मधुरभाषिणि ॥ २.११९.२ ॥
મધુરભાષિણી, તેં સ્પષ્ટ અક્ષરો અને પદોમાં સુંદર અને મધુર રીતે કહ્યું; સ્વયંવર જેમ થયો તે બધું મેં સાંભળ્યું. તારી કથાથી હું અત્યંત આનંદિત થઈ છું.
2.119.3
रविरस्तं गतः श्रीमानुपोह्य रजनीं शिवाम् ।
दिवसं प्रतिकीर्णानामाहारार्थं पतत्ऺित्रणाम् ।
सन्ध्याकाले निलीनानां निद्रार्थं श्रूयते ध्वनिः ॥ २.११९.३ ॥
તેજસ્વી સૂર્ય અસ્ત પામ્યો; શુભ રાત્રિ આવી. દિવસે આહાર માટે વિખરાયેલાં અને સંધ્યાકાળે નિદ્રા માટે છુપાયેલાં પક્ષીઓનો અવાજ સંભળાય છે.
2.119.4
एते चाप्यभिषेकार्द्रा मुनयः कलशोद्यताः ।
सहिता उपवर्तन्ते सलिलाप्लुतवल्कलाः ॥ २.११९.४ ॥
અભિષેકથી ભીંજાયેલા અને કળશો ઊંચકેલા આ મુનિઓ પણ પાણીથી ભીંજાયેલાં વલ્કલ વસ્ત્રો સાથે એકસાથે પાછા ફરી રહ્યા છે.
2.119.5
ऋषीणामग्निहोत्रेषु हुतेषु विधिपूर्वकम् ।
कपोताङ्गारुणो धूमो दृश्यते पवनोद्धतः ॥ २.११९.५ ॥
ઋષિઓના અગ્નિહોત્રમાં વિધિપૂર્વક આહુતિઓ અપાઈ ગઈ છે; પવનથી ઊંચકાયેલો, કબૂતરના અંગ જેવો લાલાશ પડતો ધુમાડો દેખાય છે.
2.119.6
अल्पपर्णाहि तरवो घनीभूताः समन्ततः ।
विप्रकृष्टेपि देशे ऽस्मिन्न प्रकाशन्ति वै दिशः ॥ २.११९.६ ॥
આ સ્થળથી દૂર હોવા છતાં, થોડાં પાંદડાંવાળાં અને ચોતરફ ગીચ થયેલાં વૃક્ષો આ પ્રદેશની દિશાઓને પ્રકાશિત કરતાં નથી.
2.119.7
रजनीचरसत्त्वानि प्रचरन्ति समन्ततः ।
तपोवनमृगा ह्येते वेदितीर्थेषु शेरते ॥ २.११९.७ ॥
રાત્રિચર પ્રાણીઓ ચોમેર વિચરી રહ્યાં છે; તપોવનનાં મૃગો વેદીતીર્થો પાસે સૂઈ રહ્યાં છે.
2.119.8
सम्प्रवृद्धा निशा सीते नक्षत्रसमलङ्कृता ।
जोत्स्नाप्रावरणश्चन्द्रो दृश्यते ऽभ्युदितो ऽम्बरे ॥ २.११९.८ ॥
હે સીતા, રાત્રિ પૂર્ણપણે વધી ગઈ છે, તારાઓથી શણગારાયેલી છે; ચાંદનીનું વસ્ત્ર ઓઢેલો ચંદ્ર આકાશમાં ઉદિત થયેલો દેખાય છે.
2.119.9
गम्यतामनुजानामि रामस्यानुचरी भव ।
कथयन्त्या हि मधुरं त्वयाहं परितोषिता ॥ २.११९.९ ॥
જા, હું અનુમતિ આપું છું; રામની અનુચરી થા. મધુર વાણી બોલીને તેં મને સંતોષ આપ્યો છે.
2.119.10
अलङ्कुरु च तावत्त्वं प्रत्यक्षं मम मैथिलि ।
प्रीतिं जनय मे वत्से दिव्यालङ्कारशोभिता ॥ २.११९.१० ॥
હે મૈથિલી, હમણાં મારી સામે જ તું શણગાર કર. હે વત્સે, દિવ્ય આભૂષણોથી શોભીને મને પ્રીતિ આપ.
2.119.11
सा तथा समलंकृत्य सीता सुरसुतोपमा ।
प्रणम्य शिरसा तस्यै रामं त्वभिमुखी ययौ ॥ २.११९.११ ॥
દેવકન્યા સમાન સીતા એ રીતે સુંદર શણગાર સજીને, માથું નમાવીને તે દેવીને પ્રણામ કરી, રામ તરફ મુખ કરીને ચાલી ગઈ.
2.119.12
तथा तु भूषितां सीतां ददर्श वदतां वरः ।
राघवः प्रीतिदानेन तपस्विन्या जहर्ष च ॥ २.११९.१२ ॥
વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ રાઘવે એ રીતે શણગારેલી સીતાને જોઈ; તપસ્વિનીની પ્રીતિભેટથી તે હર્ષિત થયા.
2.119.13
न्यवेदयत्ततः सर्वं सीता रामाय मैथिली ।
प्रीतिदानं तपस्विन्या वसनाभरणस्रजम् ॥ २.११९.१३ ॥
પછી મૈથિલી સીતાએ તપસ્વિનીએ આપેલી પ્રેમભેટ — વસ્ત્રો, આભૂષણો અને માળા — બધું રામને કહ્યું.
2.119.14
प्रहृष्टस्त्वभवद्रामो लक्ष्मणश्च महारथः ।
मैथिल्याः सत्क्रियां दृष्ट्वा मानुषेषु सुदुर्लभाम् ॥ २.११९.१४ ॥
માનવોમાં અત્યંત દુર્લભ મૈથિલીનો એ સત્કાર જોઈને રામ અને મહારથી લક્ષ્મણ અત્યંત પ્રસન્ન થયા.
2.119.15
ततस्तां शर्वरीं प्रीतः पुण्यां शशिनिभाननः ।
अर्चितस्तापसैः सिद्धैरुवास रघुनन्दनः ॥ २.११९.१५ ॥
પછી ચંદ્રસમાન મુખવાળા રઘુનંદન રામ પ્રસન્ન મનથી એ પવિત્ર રાત્રિ તાપસો અને સિદ્ધો દ્વારા પૂજિત થઈને રહ્યા.
2.119.16
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामभिषिच्य हुताग्निकान् ।
आपृच्छेतां नरव्याघ्रौ तापसान् वनगोचरान् ॥ २.११९.१६ ॥
એ રાત પૂરી થતાં, હોમ કરી ચૂકેલા વનવાસી તાપસોની રજા બે નરવ્યાઘ્રોએ લીધી.
2.119.17
तावूचुस्ते वनचरास्तापसा धर्मचारिणः ।
वनस्य तस्य सञ्चारं राक्षसैः समभिप्लुतम् ॥ २.११९.१७ ॥
ત્યારે ધર્મચારી એ વનવાસી તાપસોએ તે બંનેને કહ્યું કે એ વનનો માર્ગ રાક્ષસોથી ભરેલો છે.
2.119.18
रक्षांसि पुरुषादानि नानारूपाणि राघव ।
वसन्त्यस्मिन् महारण्ये व्यालाश्च रुधिराशनाः ॥ २.११९.१८ ॥
હે રાઘવ! આ મહાઅરણ્યમાં અનેક રૂપના નરભક્ષી રાક્ષસો અને લોહી પીનારાં હિંસક પ્રાણીઓ વસે છે.
2.119.19
उच्छिष्टं वा प्रमत्तं वा तापसं धर्मचारिणम् ।
अदन्त्यस्मिन् महारण्ये तान्निवारय राघव ॥ २.११९.१९ ॥
આ મહાવનમાં ઉચ્છિષ્ટ, પ્રમત્ત કે ધર્મચારી તપસ્વીઓને પણ તેઓ ખાય છે. હે રાઘવ, તેમને રોકો.
2.119.20
एष पन्था महर्षीणां फलान्याहरतां वने ।
अनेन तु वनं दुर्गं गन्तुं राघव ते क्षमम् ॥ २.११९.२० ॥
વનમાં ફળ લાવનારા મહર્ષિઓનો આ જ માર્ગ છે. હે રાઘવ, આ માર્ગે જ આ દુર્ગમ વનમાં જવું તમારા માટે યોગ્ય છે.
2.119.21
इतीव तैः प्राञ्जलिभिस्तपस्विभिर्द्विजैः कृतः स्वस्त्ययनः परं तपः ।
वनं सभार्य्यः प्रविऺवेश राघवः सलक्ष्मणः सूर्य्यमिवाभ्रमण्डलम् ॥ २.११९.२१ ॥
તપસ્વીઓ અને દ્વિજોએ હાથ જોડીને આ રીતે પરમ તપ માટે મંગળ આશીર્વાદ આપ્યા. પત્ની અને લક્ષ્મણ સાથે રાઘવે વનમાં પ્રવેશ કર્યો, જેમ સૂર્ય મેઘમંડળમાં પ્રવેશે છે.