वाल्मीकि रामायण · सर्ग 2.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.119.1
अनसूया तु धर्मज्ञा श्रुत्वा तां महतीं कथाम् ।
पर्य्यष्वजत बाहुभ्यां शिरस्याघ्राय मैथिलीम् ॥ २.११९.१ ॥
धर्म जाणणाऱ्या अनसूयेने ती महान कथा ऐकून दोन्ही बाहूंनी मैथिलीला आलिंगन दिले आणि तिच्या मस्तकाचा वास घेतला.
2.119.2
व्यक्ताक्षरपदं चित्रं भाषितं मधुरं त्वया ।
यथा स्वयम्वरं वृत्तं तत्सर्वं हि श्रुतं मया ।
रमे ऽहं कथया ते तु दृढं मधुरभाषिणि ॥ २.११९.२ ॥
मधुरभाषिणी, तू स्पष्ट अक्षरांत व पदांत सुंदर व मधुर बोललीस; स्वयंवर जसा घडला ते सर्व मी ऐकले. तुझ्या कथेने मी अत्यंत आनंदित झाले आहे.
2.119.3
रविरस्तं गतः श्रीमानुपोह्य रजनीं शिवाम् ।
दिवसं प्रतिकीर्णानामाहारार्थं पतत्ऺित्रणाम् ।
सन्ध्याकाले निलीनानां निद्रार्थं श्रूयते ध्वनिः ॥ २.११९.३ ॥
तेजस्वी सूर्य अस्तास गेला; शुभ रात्र आली. दिवसा अन्नासाठी विखुरलेल्या व संध्याकाळी झोपेसाठी लपलेल्या पक्ष्यांचा आवाज ऐकू येत आहे.
2.119.4
एते चाप्यभिषेकार्द्रा मुनयः कलशोद्यताः ।
सहिता उपवर्तन्ते सलिलाप्लुतवल्कलाः ॥ २.११९.४ ॥
अभिषेकाने ओले झालेले आणि कलश उचललेले हे ऋषी, पाण्याने भिजलेली वल्कले धारण करून एकत्र परत येत आहेत.
2.119.5
ऋषीणामग्निहोत्रेषु हुतेषु विधिपूर्वकम् ।
कपोताङ्गारुणो धूमो दृश्यते पवनोद्धतः ॥ २.११९.५ ॥
ऋषींच्या अग्निहोत्रात विधिपूर्वक आहुती दिल्या गेल्या आहेत; वाऱ्याने उडणारा, कबुतराच्या अंगासारखा तांबूस धूर दिसत आहे.
2.119.6
अल्पपर्णाहि तरवो घनीभूताः समन्ततः ।
विप्रकृष्टेपि देशे ऽस्मिन्न प्रकाशन्ति वै दिशः ॥ २.११९.६ ॥
या ठिकाणापासून दूर असतानाही, पाने कमी असलेले आणि सर्वत्र दाट झालेले वृक्ष या प्रदेशातील दिशांना प्रकाशित करत नाहीत.
2.119.7
रजनीचरसत्त्वानि प्रचरन्ति समन्ततः ।
तपोवनमृगा ह्येते वेदितीर्थेषु शेरते ॥ २.११९.७ ॥
रात्रिचर प्राणी सर्वत्र संचार करीत आहेत; तपोवनातील हरिण वेदीतीर्थांजवळ निजली आहेत.
2.119.8
सम्प्रवृद्धा निशा सीते नक्षत्रसमलङ्कृता ।
जोत्स्नाप्रावरणश्चन्द्रो दृश्यते ऽभ्युदितो ऽम्बरे ॥ २.११९.८ ॥
हे सीते, रात्र पूर्ण वाढली आहे, ताऱ्यांनी अलंकृत झाली आहे; चांदण्याचे वस्त्र पांघरलेला चंद्र आकाशात उगवलेला दिसत आहे.
2.119.9
गम्यतामनुजानामि रामस्यानुचरी भव ।
कथयन्त्या हि मधुरं त्वयाहं परितोषिता ॥ २.११९.९ ॥
जा, मी अनुमती देतो; रामाची अनुचरी हो. मधुर बोलून तू मला संतुष्ट केलेस.
2.119.10
अलङ्कुरु च तावत्त्वं प्रत्यक्षं मम मैथिलि ।
प्रीतिं जनय मे वत्से दिव्यालङ्कारशोभिता ॥ २.११९.१० ॥
हे मैथिली, आता माझ्यासमोरच तू अलंकार घाल. हे वत्से, दिव्य अलंकारांनी शोभून मला आनंद दे.
2.119.11
सा तथा समलंकृत्य सीता सुरसुतोपमा ।
प्रणम्य शिरसा तस्यै रामं त्वभिमुखी ययौ ॥ २.११९.११ ॥
देवकन्येसारखी सीता अशी उत्तम अलंकार घालून, मस्तक नमवून त्या देवीला प्रणाम करून, रामाकडे तोंड करून गेली.
2.119.12
तथा तु भूषितां सीतां ददर्श वदतां वरः ।
राघवः प्रीतिदानेन तपस्विन्या जहर्ष च ॥ २.११९.१२ ॥
वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या राघवाने असे अलंकृत झालेली सीता पाहिली; तपस्विनीने दिलेल्या प्रेमभेटीने तो आनंदला.
2.119.13
न्यवेदयत्ततः सर्वं सीता रामाय मैथिली ।
प्रीतिदानं तपस्विन्या वसनाभरणस्रजम् ॥ २.११९.१३ ॥
नंतर मैथिली सीतेने तपस्विनीने दिलेल्या प्रेमभेटी — वस्त्रे, अलंकार आणि माळ — सर्व रामाला सांगितले.
2.119.14
प्रहृष्टस्त्वभवद्रामो लक्ष्मणश्च महारथः ।
मैथिल्याः सत्क्रियां दृष्ट्वा मानुषेषु सुदुर्लभाम् ॥ २.११९.१४ ॥
मनुष्यांमध्ये अत्यंत दुर्लभ अशी मैथिलीची ती सत्क्रिया पाहून राम आणि महारथी लक्ष्मण अत्यंत आनंदित झाले.
2.119.15
ततस्तां शर्वरीं प्रीतः पुण्यां शशिनिभाननः ।
अर्चितस्तापसैः सिद्धैरुवास रघुनन्दनः ॥ २.११९.१५ ॥
नंतर चंद्रासारख्या मुखाचा रघुनंदन राम प्रसन्न मनाने त्या पवित्र रात्री तापस आणि सिद्धांकडून पूजित होऊन राहिला.
2.119.16
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामभिषिच्य हुताग्निकान् ।
आपृच्छेतां नरव्याघ्रौ तापसान् वनगोचरान् ॥ २.११९.१६ ॥
ती रात्र संपल्यावर, होम पूर्ण केलेल्या वनवासी तापसांचा निरोप दोन नरव्याघ्रांनी घेतला.
2.119.17
तावूचुस्ते वनचरास्तापसा धर्मचारिणः ।
वनस्य तस्य सञ्चारं राक्षसैः समभिप्लुतम् ॥ २.११९.१७ ॥
तेव्हा धर्माचरण करणारे ते वनवासी तापस त्या दोघांना म्हणाले की त्या वनाचा मार्ग राक्षसांनी व्यापलेला आहे.
2.119.18
रक्षांसि पुरुषादानि नानारूपाणि राघव ।
वसन्त्यस्मिन् महारण्ये व्यालाश्च रुधिराशनाः ॥ २.११९.१८ ॥
हे राघवा! या महारण्यात अनेक रूपांचे नरभक्षक राक्षस आणि रक्त पिणारे हिंस्र प्राणी राहतात.
2.119.19
उच्छिष्टं वा प्रमत्तं वा तापसं धर्मचारिणम् ।
अदन्त्यस्मिन् महारण्ये तान्निवारय राघव ॥ २.११९.१९ ॥
या महारण्यात उष्टिष्ट, बेसावध किंवा धर्माचरण करणारे तपस्वी यांनाही ते खातात. हे राघवा, त्यांना रोखा.
2.119.20
एष पन्था महर्षीणां फलान्याहरतां वने ।
अनेन तु वनं दुर्गं गन्तुं राघव ते क्षमम् ॥ २.११९.२० ॥
वनात फळे आणणाऱ्या महर्षींचा हाच मार्ग आहे. हे राघवा, या मार्गानेच या दुर्गम वनात जाणे तुम्हाला योग्य आहे.
2.119.21
इतीव तैः प्राञ्जलिभिस्तपस्विभिर्द्विजैः कृतः स्वस्त्ययनः परं तपः ।
वनं सभार्य्यः प्रविऺवेश राघवः सलक्ष्मणः सूर्य्यमिवाभ्रमण्डलम् ॥ २.११९.२१ ॥
तपस्वी आणि द्विजांनी हात जोडून अशा प्रकारे परम तपासाठी कल्याणाचा आशीर्वाद दिला. पत्नी आणि लक्ष्मणासह राघव वनात प्रवेशले, जसा सूर्य मेघमंडळात प्रवेश करतो.