Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.13.1
अतदर्हं महाराजं शयानमतथोचितम्।
ययातिमिव पुण्यान्ते देवलोकात् परिच्युतम् ॥ २.१३.१ ॥
Gran rey, sin merecer esto ni ser digno de yacer así, yacía como Yayāti caído del mundo de los dioses cuando se agotó su mérito.
2.13.2
अनर्थरूपासिद्धार्था ह्यभीता भयदर्शिनी।
पुनराकारयामास तमेव वरमङ्गना ॥ २.१३.२ ॥
Aquella mujer, forma misma de la ruina, con su propósito sin cumplir, sin miedo pero mostrando temor, hizo llamar de nuevo al rey por aquel mismo don.
2.13.3
त्वं कत्थसे महाराज सत्यवादी दृढव्रतः।
मम चेदं वरं कस्माद् विधारयितुमिच्छसि ॥ २.१३.३ ॥
Te jactas, gran rey, de ser veraz y firme en tu voto; ¿por qué, pues, quieres retener este don mío?
2.13.4
एवमुक्तस्तु कैकेय्या राजा दशरथस्तदा।
प्रत्युवाच ततः क्रुद्धो मुहूर्तं विह्वलन्निव ॥ २.१३.४ ॥
Cuando Kaikeyī así habló, el rey Daśaratha, enfurecido y por un momento como si estuviera aturdido, le respondió.
2.13.5
मृते मयि गते रामे वनं मनुजपुङ्गवे।
हन्तानार्ये ममामित्रे सकामा सुखिनी भव ॥ २.१३.५ ॥
Cuando yo esté muerto y Rāma, toro entre los hombres, se haya ido al bosque, ¡ay, ignoble enemiga mía!, sé feliz con tu deseo cumplido.
2.13.6
स्वर्गेऽपि खलु रामस्य कुशलं दैवतैरहम्।
प्रत्यादेशादभिहितं धारयिष्ये कथं बत ॥ २.१३.६ ॥
Incluso en el cielo los dioses han declarado sin duda el bienestar de Rāma. ¿Cómo, pues, ¡ay!, podré soportar esta orden dada contra él?
2.13.7
कैकेय्याः प्रियकामेन रामः प्रव्राजितो वनम्।
यदि सत्यं ब्रवीम्येतत् तदसत्यं भविष्यति ॥ २.१३.७ ॥
Rāma ha sido enviado al bosque por quien deseaba complacer a Kaikeyī. Si digo que esto es verdad, entonces se volverá falso.
2.13.8
अपुत्रेण मया पुत्रः श्रमेण महता महान्।
रामो लब्धो महातेजाः स कथं त्यज्यते मया ॥ २.१३.८ ॥
Yo, que no tenía hijo, obtuve con gran esfuerzo a Rāma, un gran hijo de gran esplendor. ¿Cómo puede ser abandonado por mí?
2.13.9
शूरश्च कृतविद्यश्च जितक्रोधः क्षमापरः।
कथं कमलपत्राक्षो मया रामो विवास्यते ॥ २.१३.९ ॥
¿Cómo puedo desterrar a Rāma, el valiente, el versado, vencedor de la ira, devoto de la paciencia, de ojos como pétalos de loto?
2.13.10
कथमिन्दीवरश्यामं दीर्घबाहुं महाबलम्।
अभिराममहं रामं स्थापयिष्यामि दण्डकान् ॥ २.१३.१० ॥
¿Cómo enviaré a Rāma, oscuro como el loto azul, de largos brazos, de gran fuerza, deleitoso, a los bosques de Daṇḍaka?
2.13.11
सुखानामुचितस्यैव दुःखैरनुचितस्य च।
दुःखं नामानुपश्येयं कथं रामस्य धीमतः ॥ २.१३.११ ॥
¿Cómo podría ver el sufrimiento de Rāma el sabio, que merece solo felicidad y no merece en absoluto el dolor?
2.13.12
यदि दुःखमकृत्वा तु मम संक्रमणं भवेत्।
अदुःखार्हस्य रामस्य ततः सुखमवाप्नुयाम् ॥ २.१३.१२ ॥
Si, sin causar sufrimiento a Rāma, pudiera yo superar mi propio dolor, entonces, por medio de Rāma, que no merece sufrir, obtendría la felicidad.
2.13.13
नृशंसे पापसंकल्पे रामं सत्यपराक्रमम्।
किं विप्रियेण कैकेयि प्रियं योजयसे मम ॥ २.१३.१३ ॥
¡Cruel, de mal propósito, Kaikeyī! ¿Qué placer me procuras con esta desgracia, expulsando a Rāma, cuyo valor es verdadero?
2.13.14
अकीर्तिरतुला लोके ध्रुवं परिभविष्यति।
तथा विलपतस्तस्य परिभ्रमितचेतसः ॥ २.१३.१४ ॥
Una infamia incomparable recaerá sin duda sobre mí en el mundo, mientras me lamento con la mente turbada.
2.13.15
अस्तमभ्यागमत् सूर्यो रजनी चाभ्यवर्तत।
सा त्रियामा तदार्तस्य चन्द्रमण्डलमण्डिता ॥ २.१३.१५ ॥
El sol se acercó a ponerse y la noche avanzó; para el afligido, aquella noche de tres vigilias estaba adornada por el disco de la luna.
2.13.16
राज्ञो विलपमानस्य न व्यभासत शर्वरी।
सदैवोष्णं विनिःश्वस्य वृद्धो दशरथो नृपः ॥ २.१३.१६ ॥
Para el rey que se lamentaba, la noche no resplandecía; el anciano rey Daśaratha no cesaba de suspirar profundamente.
2.13.17
विललापार्तवद् दुःखं गगनासक्तलोचनः।
न प्रभातं त्वयेच्छामि निशे नक्षत्रभूषिते ॥ २.१३.१७ ॥
Con los ojos fijos en el cielo, se lamentó como un afligido: "¡Oh noche adornada de estrellas! No deseo que la aurora llegue por ti."
2.13.18
क्रियतां मे दया भद्रे मयायं रचितोऽञ्जलिः।
अथवा गम्यतां शीघ्रं नाहमिच्छामि निर्घृणाम् ॥ २.१३.१८ ॥
¡Oh noble señora, ten misericordia de mí; he juntado estas manos en súplica. O bien, vete pronto; no deseo a una mujer despiadada.
2.13.19
नृशंसां केकयीं द्रष्टुं यत्कृते व्यसनं मम।
एवमुक्त्वा ततो राजा कैकेयीं संयताञ्जलिः ॥ २.१३.१९ ॥
Tras decir: «Ver a la cruel Kaikeyī, por cuya causa llegó mi ruina», el rey, con las palmas juntas, habló entonces a Kaikeyī.
2.13.20
प्रसादयामास पुनः कैकेयीं राजधर्मवित्।
साधुवृत्तस्य दीनस्य त्वद्गतस्य गतायुषः ॥ २.१३.२० ॥
El rey, conocedor del deber real, volvió a intentar aplacar a Kaikeyī: «Yo, de buena conducta, desdichado, que he acudido a ti, cuya vida ya se agota».
2.13.21
प्रसादः क्रियतां भद्रे देवि राज्ञो विशेषतः।
शून्ये न खलु सुश्रोणि मयेदं समुदाहृतम् ॥ २.१३.२१ ॥
Muestra tu favor, dama gentil, oh reina, sobre todo hacia el rey. Oh de bellas caderas, lo que he dicho no se ha dicho en un lugar vacío.
2.13.22
कुरु साधुप्रसादं मे बाले सहृदया ह्यसि।
प्रसीद देवि रामो मे त्वद्दत्तं राज्यमव्ययम् ॥ २.१३.२२ ॥
Concédeme un buen favor, joven; en verdad eres compasiva. Oh reina, sé propicia: mi Rāma, y el reino imperecedero que tú me diste.
2.13.23
लभतामसितापाङ्गे यशः परमवाप्स्यसि।
मम रामस्य लोकस्य गुरूणां भरतस्य च।
प्रियमेतद् गुरुश्रोणि कुरु चारुमुखेक्षणे ॥ २.१३.२३ ॥
Que Rāma lo obtenga, oh de ojos oscuros, y tú obtendrás suprema fama. Haz esta grata acción por mí, por Rāma, por el mundo, por los mayores y por Bharata, oh de caderas pesadas, de hermoso rostro y ojos.
2.13.24
विशुद्धभावस्य हि दुष्टभावा
दीनस्य ताम्राश्रुकलस्य राज्ञः।
श्रुत्वा विचित्रं करुणं विलापं
भर्तुर्नृशंसा न चकार वाक्यम् ॥ २.१३.२४ ॥
Aunque oyó el extraño y lastimero lamento del rey, de pura naturaleza, desdichado, con lágrimas rojizas, la cruel de mala disposición no atendió la palabra de su esposo.
2.13.25
ततः स राजा पुनरेव मूर्च्छितः
प्रियामतुष्टां प्रतिकूलभाषिणीम्।
समीक्ष्य पुत्रस्य विवासनं प्रति
क्षितौ विसंज्ञो निपपात दुःखितः ॥ २.१३.२५ ॥
Entonces el rey volvió a desmayarse. Al ver a su amada esposa, descontenta y hablando en contra, y el destierro de su hijo, el rey afligido perdió el sentido y cayó al suelo.
2.13.26
इतीव राज्ञो व्यथितस्य सा निशा
जगाम घोरं श्वसतो मनस्विनः।
विबोध्यमानः प्रतिबोधनं तदा
निवारयामास स राजसत्तमः ॥ २.१३.२६ ॥
Así transcurrió aquella terrible noche para el rey afligido, que suspiraba hondamente y de noble ánimo. Aunque fue despertado, aquel mejor de los reyes se negó a recobrar el sentido.