รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.13.1
अतदर्हं महाराजं शयानमतथोचितम्।
ययातिमिव पुण्यान्ते देवलोकात् परिच्युतम् ॥ २.१३.१ ॥
มหาราช ท่านไม่สมควรได้รับสิ่งนี้ และไม่เหมาะจะนอนอยู่เช่นนี้ ท่านนอนอยู่เหมือนท้าวยยาติที่ตกจากโลกของเทวดา เมื่อบุญของท่านสิ้นลงแล้ว
2.13.2
अनर्थरूपासिद्धार्था ह्यभीता भयदर्शिनी।
पुनराकारयामास तमेव वरमङ्गना ॥ २.१३.२ ॥
นางนั้นผู้เป็นรูปของความพินาศ มิอาจบรรลุจุดหมาย ไม่กลัวเกรง แต่แสดงความน่ากลัว จึงให้พระราชาเรียกมาอีกเพื่อขอพรเดิมนั้น
2.13.3
त्वं कत्थसे महाराज सत्यवादी दृढव्रतः।
मम चेदं वरं कस्माद् विधारयितुमिच्छसि ॥ २.१३.३ ॥
ท่านโอ้อวดว่า มหาราช ท่านพูดแต่ความจริงและมั่นคงในคำปฏิญาณ เหตุใดท่านจึงประสงค์จะกักพรนี้ของข้าไว้เล่า
2.13.4
एवमुक्तस्तु कैकेय्या राजा दशरथस्तदा।
प्रत्युवाच ततः क्रुद्धो मुहूर्तं विह्वलन्निव ॥ २.१३.४ ॥
เมื่อไกเกยีกล่าวดังนี้แล้ว พระเจ้าทศรถก็ทรงกริ้ว และชั่วครู่หนึ่งดูเหมือนจะงุนงง จึงตรัสตอบนาง
2.13.5
मृते मयि गते रामे वनं मनुजपुङ्गवे।
हन्तानार्ये ममामित्रे सकामा सुखिनी भव ॥ २.१३.५ ॥
เมื่อข้าตายไปแล้ว และพระรามผู้เป็นวัวแห่งมนุษย์ไปสู่ป่าแล้ว ฮ้า นางผู้ชั่วช้าซึ่งเป็นศัตรูของข้า ก็จงมีความสุขเถิด เมื่อความปรารถนาของเจ้าสำเร็จแล้ว
2.13.6
स्वर्गेऽपि खलु रामस्य कुशलं दैवतैरहम्।
प्रत्यादेशादभिहितं धारयिष्ये कथं बत ॥ २.१३.६ ॥
แม้ในสวรรค์ เหล่าเทวดาก็ได้ประกาศความเป็นสุขของพระรามแน่แท้ ฮ้า แล้วข้าจะทนรับคำสั่งที่กระทำต่อพระรามนี้ได้อย่างไรเล่า
2.13.7
कैकेय्याः प्रियकामेन रामः प्रव्राजितो वनम्।
यदि सत्यं ब्रवीम्येतत् तदसत्यं भविष्यति ॥ २.१३.७ ॥
พระรามถูกส่งไปยังป่าโดยผู้ที่ปรารถนาจะให้ไกเกยีพอใจ หากข้ากล่าวว่านี่เป็นความจริง สิ่งนั้นก็จะกลายเป็นความเท็จ
2.13.8
अपुत्रेण मया पुत्रः श्रमेण महता महान्।
रामो लब्धो महातेजाः स कथं त्यज्यते मया ॥ २.१३.८ ॥
ข้าซึ่งไม่มีบุตร ได้พระรามผู้เป็นบุตรอันยิ่งใหญ่ ผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ ด้วยความเพียรพยายามอันยิ่งใหญ่ เหตุใดข้าจึงจะละทิ้งท่านได้เล่า
2.13.9
शूरश्च कृतविद्यश्च जितक्रोधः क्षमापरः।
कथं कमलपत्राक्षो मया रामो विवास्यते ॥ २.१३.९ ॥
ข้าจะเนรเทศพระรามผู้กล้าหาญ ผู้เชี่ยวชาญวิชา ผู้ชนะความโกรธ ผู้มุ่งมั่นในความอดทน และมีดวงตาดุจกลีบบัวได้อย่างไรเล่า
2.13.10
कथमिन्दीवरश्यामं दीर्घबाहुं महाबलम्।
अभिराममहं रामं स्थापयिष्यामि दण्डकान् ॥ २.१३.१० ॥
ข้าจะส่งพระรามผู้มีผิวคล้ำดุจดอกอุบล มีแขนยาวและมีพลังมาก ผู้น่ารื่นรมย์ ไปยังป่าทัณฑกะได้อย่างไรเล่า
2.13.11
सुखानामुचितस्यैव दुःखैरनुचितस्य च।
दुःखं नामानुपश्येयं कथं रामस्य धीमतः ॥ २.१३.११ ॥
ข้าจะทนเห็นความทุกข์เกิดแก่พระรามผู้มีปัญญา ผู้ควรได้รับแต่ความสุขและไม่ควรได้รับความทุกข์เลยเช่นนี้ได้อย่างไร
2.13.12
यदि दुःखमकृत्वा तु मम संक्रमणं भवेत्।
अदुःखार्हस्य रामस्य ततः सुखमवाप्नुयाम् ॥ २.१३.१२ ॥
หากข้าสามารถผ่านพ้นความทุกข์ของตนไปได้โดยไม่ก่อให้พระรามต้องทุกข์ ข้าก็จะได้รับความสุขผ่านพระราม ผู้ไม่สมควรได้รับความทุกข์
2.13.13
नृशंसे पापसंकल्पे रामं सत्यपराक्रमम्।
किं विप्रियेण कैकेयि प्रियं योजयसे मम ॥ २.१३.१३ ॥
ไกเกยีผู้โหดร้าย ผู้มีความคิดชั่วร้าย! เหตุใดเจ้าจึงทำสิ่งอันไม่น่าพอใจนี้ เพื่อให้ข้าได้ความสุข ด้วยการส่งพระรามผู้มีวีรภาพแท้จริงไปเช่นนี้
2.13.14
अकीर्तिरतुला लोके ध्रुवं परिभविष्यति।
तथा विलपतस्तस्य परिभ्रमितचेतसः ॥ २.१३.१४ ॥
ความเสื่อมเสียที่หาใดเปรียบมิได้จะตกแก่ข้าในโลกอย่างแน่นอน ขณะที่ข้าคร่ำครวญ จิตใจของข้าสับสนงุนงง
2.13.15
अस्तमभ्यागमत् सूर्यो रजनी चाभ्यवर्तत।
सा त्रियामा तदार्तस्य चन्द्रमण्डलमण्डिता ॥ २.१३.१५ ॥
ดวงอาทิตย์เคลื่อนใกล้จะตกดิน และราตรีก็มาถึง สำหรับพระราชาผู้ทุกข์ระทม ราตรีสามยามนั้นประดับด้วยดวงจันทร์
2.13.16
राज्ञो विलपमानस्य न व्यभासत शर्वरी।
सदैवोष्णं विनिःश्वस्य वृद्धो दशरथो नृपः ॥ २.१३.१६ ॥
สำหรับพระราชาผู้คร่ำครวญ ราตรีนั้นมิได้สว่างไสว พระเจ้าทศรถผู้ชราได้ถอนใจด้วยความร้อนรนอยู่ตลอดเวลา
2.13.17
विललापार्तवद् दुःखं गगनासक्तलोचनः।
न प्रभातं त्वयेच्छामि निशे नक्षत्रभूषिते ॥ २.१३.१७ ॥
พระองค์เพ่งมองท้องฟ้าและคร่ำครวญดุจผู้มีความทุกข์ทรมาน "ราตรีที่ประดับด้วยดวงดาวเอ๋ย ข้าไม่ปรารถนาให้รุ่งอรุณมาถึงโดยทางของเจ้า"
2.13.18
क्रियतां मे दया भद्रे मयायं रचितोऽञ्जलिः।
अथवा गम्यतां शीघ्रं नाहमिच्छामि निर्घृणाम् ॥ २.१३.१८ ॥
โอ้หญิงผู้มีความเมตตา ขอเจ้าโปรดสงสารข้า ข้าได้ประนมมือวิงวอนแล้ว มิฉะนั้นก็จงไปเสียโดยเร็ว ข้าไม่ปรารถนาหญิงที่ไร้ความเมตตา
2.13.19
नृशंसां केकयीं द्रष्टुं यत्कृते व्यसनं मम।
एवमुक्त्वा ततो राजा कैकेयीं संयताञ्जलिः ॥ २.१३.१९ ॥
พระราชากล่าวว่า "เพื่อจะได้เห็นไกเกยีผู้โหดร้าย ซึ่งเป็นเหตุให้ข้าต้องประสบความวิบัติ" เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว พระราชาจึงประนมมือกล่าวกับไกเกยี
2.13.20
प्रसादयामास पुनः कैकेयीं राजधर्मवित्।
साधुवृत्तस्य दीनस्य त्वद्गतस्य गतायुषः ॥ २.१३.२० ॥
พระราชาผู้ทรงรู้หน้าที่ของกษัตริย์ จึงพยายามประโลมไกเกยีอีกครั้ง "ข้าเป็นผู้มีความประพฤติดี แต่ยากไร้ มาพึ่งพาเจ้า และชีวิตของข้าก็กำลังจะหมดสิ้นแล้ว"
2.13.21
प्रसादः क्रियतां भद्रे देवि राज्ञो विशेषतः।
शून्ये न खलु सुश्रोणि मयेदं समुदाहृतम् ॥ २.१३.२१ ॥
ขอโปรดแสดงความเมตตา ข้าแต่สตรีผู้มีโชคดี ข้าแต่พระราชินี โปรดแสดงต่อพระราชาเป็นพิเศษ ข้าแต่ผู้มีสะโพกงาม สิ่งที่ข้าพเจ้ากล่าวไปนี้มิได้กล่าวในที่ไร้ผู้ฟังเลย
2.13.22
कुरु साधुप्रसादं मे बाले सहृदया ह्यसि।
प्रसीद देवि रामो मे त्वद्दत्तं राज्यमव्ययम् ॥ २.१३.२२ ॥
ขอโปรดแสดงความกรุณาอันดีต่อข้าพเจ้า ข้าแต่สตรีผู้ยังสาว เพราะท่านมีจิตใจเมตตาอย่างแท้จริง ข้าแต่พระราชินี โปรดมีพระทัยเมตตา ขอให้พระรามของข้าพเจ้า และราชอาณาจักรอันไม่เสื่อมสิ้นที่ท่านมอบให้นั้น จงเป็นของพระรามเถิด
2.13.23
लभतामसितापाङ्गे यशः परमवाप्स्यसि।
मम रामस्य लोकस्य गुरूणां भरतस्य च।
प्रियमेतद् गुरुश्रोणि कुरु चारुमुखेक्षणे ॥ २.१३.२३ ॥
ขอให้พระรามได้รับไป ข้าแต่ผู้มีดวงตาดำขลับ แล้วท่านจะได้รับเกียรติยศอันสูงสุด ขอทำการอันเป็นที่รักนี้เพื่อข้าพเจ้า เพื่อพระราม เพื่อโลก เพื่อผู้ใหญ่ทั้งหลาย และเพื่อพระภรต ข้าแต่ผู้มีสะโพกผึ่งผาย ข้าแต่ผู้มีใบหน้าและดวงตางดงาม
2.13.24
विशुद्धभावस्य हि दुष्टभावा
दीनस्य ताम्राश्रुकलस्य राज्ञः।
श्रुत्वा विचित्रं करुणं विलापं
भर्तुर्नृशंसा न चकार वाक्यम् ॥ २.१३.२४ ॥
แม้พระราชาผู้มีจิตใจบริสุทธิ์ ผู้ทุกข์ยาก มีน้ำตาแดงก่ำ จะทรงคร่ำครวญด้วยเสียงอันน่าสังเวชและแปลกประหลาดเพียงใด นางผู้ชั่วร้ายและโหดเหี้ยมก็มิได้เชื่อฟังถ้อยคำของสามีของนางเลย
2.13.25
ततः स राजा पुनरेव मूर्च्छितः
प्रियामतुष्टां प्रतिकूलभाषिणीम्।
समीक्ष्य पुत्रस्य विवासनं प्रति
क्षितौ विसंज्ञो निपपात दुःखितः ॥ २.१३.२५ ॥
ครั้งนั้น พระราชาทรงสลบไปอีกครั้ง เมื่อทรงเห็นพระมเหสีผู้เป็นที่รัก ไม่พอพระทัย และกล่าวถ้อยคำขัดขวาง และเมื่อทรงเห็นการขับไล่พระโอรส พระราชาผู้โศกเศร้าก็หมดสติทรุดลงบนพื้นดิน
2.13.26
इतीव राज्ञो व्यथितस्य सा निशा
जगाम घोरं श्वसतो मनस्विनः।
विबोध्यमानः प्रतिबोधनं तदा
निवारयामास स राजसत्तमः ॥ २.१३.२६ ॥
ราตรีอันน่าสะพรึงกลัวจึงผ่านไปสำหรับพระราชาผู้ทุกข์ระทม ผู้ถอนพระทัยอย่างหนัก และมีพระทัยอันรอบคอบ แม้ถูกปลุกให้ฟื้น พระราชาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ก็ไม่ทรงยอมฟื้นคืนพระสติ