വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.18.1
स ददर्शासने रामो विषण्णं पितरं शुभे।
कैकेय्या सहितं दीनं मुखेन परिशुष्यता ॥ २.१८.१ ॥
ശുഭമായ ഗൃഹത്തിൽ ആസനത്തിലിരുന്ന്, ദുഃഖിതനും ദീനനുമായ പിതാവിനെ കൈകേയിയോടൊപ്പം രാമൻ കണ്ടു; മുഖം വാടിയിരുന്നു.
2.18.2
स पितुश्चरणौ पूर्वमभिवाद्य विनीतवत्।
ततो ववन्दे चरणौ कैकेय्याः सुसमाहितः ॥ २.१८.२ ॥
അവൻ ആദ്യം വിനയത്തോടെ പിതാവിന്റെ പാദങ്ങളെ വന്ദിച്ചു; പിന്നെ ശ്രദ്ധയോടെ കൈകേയിയുടെ പാദങ്ങളെയും വന്ദിച്ചു.
2.18.3
रामेत्युक्त्वा तु वचनं बाष्पपर्याकुलेक्षणः।
शशाक नृपतिर्दीनो नेक्षितुं नाभिभाषितुम् ॥ २.१८.३ ॥
'രാമാ' എന്നുമാത്രം പറഞ്ഞ്, കണ്ണീരാൽ മങ്ങിയ കണ്ണുകളുള്ള ദീനനായ രാജാവിന് നോക്കാനോ സംസാരിക്കാനോ കഴിഞ്ഞില്ല.
2.18.4
तदपूर्वं नरपतेर्दृष्ट्वा रूपं भयावहम्।
रामोऽपि भयमापन्नः पदा स्पृष्ट्वेव पन्नगम् ॥ २.१८.४ ॥
രാജാവിന്റെ ആ അപൂർവവും ഭയങ്കരവുമായ രൂപം കണ്ട് രാമനും ഭയപ്പെട്ടു; കാലുകൊണ്ട് പാമ്പിനെ തൊട്ടവനെപ്പോലെ.
2.18.5
इन्द्रियैरप्रहृष्टैस्तं शोकसंतापकर्शितम्।
निःश्वसन्तं महाराजं व्यथिताकुलचेतसम् ॥ २.१८.५ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ സന്തോഷമില്ലാതെ, ശോകസന്താപങ്ങളാൽ ക്ഷീണിച്ച്, നെടുവീർപ്പിടുന്ന, വ്യഥിതവും അസ്വസ്ഥവുമായ മനസ്സോടെയുള്ള ആ മഹാരാജാവിനെ.
2.18.6
ऊर्मिमालिनमक्षोभ्यं क्षुभ्यन्तमिव सागरम्।
उपप्लुतमिवादित्यमुक्तानृतमृषिं यथा ॥ २.१८.६ ॥
തിരമാലകളാൽ മാലയണിഞ്ഞ, ഇളകാത്ത സമുദ്രം ക്ഷോഭിച്ചതുപോലെ; രാഹുഗ്രസ്തനായ സൂര്യനെപ്പോലെ; അസത്യം പറഞ്ഞ ഋഷിയെപ്പോലെ.
2.18.7
अचिन्त्यकल्पं नृपतेस्तं शोकमुपधारयन्।
बभूव संरब्धतरः समुद्र इव पर्वणि ॥ २.१८.७ ॥
രാജാവിന്റെ ചിന്തിക്കാനാകാത്ത ആ അവസ്ഥയും ആ ദുഃഖവും മനസ്സിലാക്കിയ രാമൻ, പൗർണ്ണമിയിൽ കടൽ ഇളകുന്നതുപോലെ കൂടുതൽ വ്യാകുലനായി.
2.18.8
चिन्तयामास चतुरो रामः पितृहिते रतः।
किंस्विदद्यैव नृपतिर्न मां प्रत्यभिनन्दति ॥ २.१८.८ ॥
പിതാവിന്റെ ഹിതത്തിൽ മുഴുകിയ സമർത്ഥനായ രാമൻ ചിന്തിച്ചു: "ഇന്ന് രാജാവ് എന്നെ എന്തുകൊണ്ട് സ്വീകരിക്കുന്നില്ല?"
2.18.9
अन्यदा मां पिता दृष्ट्वा कुपितोऽपि प्रसीदति।
तस्य मामद्य सम्प्रेक्ष्य किमायासः प्रवर्तते ॥ २.१८.९ ॥
മറ്റ് സമയങ്ങളിൽ പിതാവ് എന്നെ കണ്ടാൽ കോപിച്ചിരുന്നാലും പ്രസന്നനാകും; ഇന്ന് എന്നെ കണ്ടിട്ട് അദ്ദേഹത്തിന് ഈ വ്യസനം എന്തുകൊണ്ടുണ്ടാകുന്നു?
2.18.10
स दीन इव शोकार्तो विषण्णवदनद्युतिः।
कैकेयीमभिवाद्यैव रामो वचनमब्रवीत् ॥ २.१८.१० ॥
ദുഃഖത്താൽ പീഡിതനായി, ദീനനെപ്പോലെ, വാടിയ മുഖശോഭയോടെ രാമൻ കൈകേയിയെ വണങ്ങി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.18.11
कच्चिन्मया नापराद्धमज्ञानाद् येन मे पिता।
कुपितस्तन्ममाचक्ष्व त्वमेवैनं प्रसादय ॥ २.१८.११ ॥
ഞാൻ അറിയാതെ വല്ല തെറ്റും ചെയ്തുവോ, അതിനാൽ എന്റെ പിതാവ് കോപിച്ചിരിക്കുന്നുവോ? അത് എന്നോട് പറയൂ, നീ തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ പ്രസാദിപ്പിക്കൂ.
2.18.12
अप्रसन्नमनाः किं नु सदा मां प्रति वत्सलः।
विषण्णवदनो दीनः नहि मां प्रति भाषते ॥ २.१८.१२ ॥
എപ്പോഴും എന്നോട് വാത്സല്യമുള്ള പിതാവ് ഇന്ന് പ്രസാദമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ, വാടിയ മുഖത്തോടെ ദീനനായിരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? എന്നോട് സംസാരിക്കുന്നുപോലുമില്ല.
2.18.13
शारीरो मानसो वापि कच्चिदेनं न बाधते।
संतापो वाभितापो वा दुर्लभं हि सदा सुखम् ॥ २.१८.१३ ॥
അദ്ദേഹത്തെ ശാരീരികമോ മാനസികമോ ആയ വേദന പീഡിപ്പിക്കുന്നില്ലേ? സന്താപമോ വ്യഥയോ അദ്ദേഹത്തെ ബാധിക്കുന്നില്ലേ? സുഖം എപ്പോഴും ദുർലഭം തന്നെയാണല്ലോ.
2.18.14
कच्चिन्न किंचिद् भरते कुमारे प्रियदर्शने।
शत्रुघ्ने वा महासत्त्वे मातॄणां वा ममाशुभम् ॥ २.१८.१४ ॥
പ്രിയദർശനനായ കുമാരൻ ഭരതനോ മഹാശക്തനായ ശത്രുഘ്നനോ, അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ മാതാക്കൾക്കോ എന്തെങ്കിലും അശുഭം സംഭവിച്ചുവോ?
2.18.15
अतोषयन् महाराजमकुर्वन् वा पितुर्वचः।
मुहूर्तमपि नेच्छेयं जीवितुं कुपिते नृपे ॥ २.१८.१५ ॥
മഹാരാജാവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാതെയും പിതാവിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കാതെയുമിരുന്നുവെങ്കിൽ, രാജാവ് കോപിച്ചിരിക്കെ ഒരു നിമിഷംപോലും ജീവിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കില്ല.
2.18.16
यतोमूलं नरः पश्येत् प्रादुर्भावमिहात्मनः।
कथं तस्मिन् न वर्तेत प्रत्यक्षे सति दैवते ॥ २.१८.१६ ॥
ആരിൽനിന്നാണ് മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉത്ഭവമൂലം കാണുന്നത്, പ്രത്യക്ഷ ദൈവം മുന്നിലുള്ളപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തോട് എങ്ങനെ പെരുമാറാതിരിക്കും?
2.18.17
कच्चित्ते परुषं किंचिदभिमानात् पिता मम।
उक्तो भवत्या रोषेण येनास्य लुलितं मनः ॥ २.१८.१७ ॥
എന്റെ പിതാവിനോട് നിങ്ങൾ അഹങ്കാരത്തോടെയോ കോപത്തോടെയോ എന്തെങ്കിലും കടുത്ത വാക്ക് പറഞ്ഞുവോ? അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സ് ഇളകിപ്പോയോ?
2.18.18
एतदाचक्ष्व मे देवि तत्त्वेन परिपृच्छतः।
किंनिमित्तमपूर्वोऽयं विकारो मनुजाधिपे ॥ २.१८.१८ ॥
ദേവീ, സത്യമായി ചോദിക്കുന്ന എനിക്ക് ഇത് പറഞ്ഞുതരൂ. മനുഷ്യാധിപനിൽ ഈ അപൂർവമായ മാറ്റത്തിന് കാരണമെന്ത്?
2.18.19
एवमुक्ता तु कैकेयी राघवेण महात्मना।
उवाचेदं सुनिर्लज्जा धृष्टमात्महितं वचः ॥ २.१८.१९ ॥
മഹാത്മാവായ രാഘവൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അത്യന്തം ലജ്ജയില്ലാത്ത കൈകേയി സ്വന്തം ഹിതത്തിനായി ഈ ധിക്കാരവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.18.20
न राजा कुपितो राम व्यसनं नास्य किंचन।
किंचिन्मनोगतं त्वस्य त्वद्भयान्नानुभाषते ॥ २.१८.२० ॥
രാമാ, രാജാവ് കോപിച്ചിട്ടില്ല, അദ്ദേഹത്തിന് യാതൊരു ദുരിതവുമില്ല; എന്നാൽ നിന്റെ ഭയത്താൽ അദ്ദേഹം മനസ്സിലുള്ളത് പറയുന്നില്ല.
2.18.21
प्रियं त्वामप्रियं वक्तुं वाणी नास्य प्रवर्तते।
तदवश्यं त्वया कार्यं यदनेनाश्रुतं मम ॥ २.१८.२१ ॥
നിനക്ക് അപ്രിയമായത് പറയാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്ക് മുന്നോട്ടുവരുന്നില്ല; അതിനാൽ അദ്ദേഹം എനിക്ക് കേൾപ്പിച്ച വാക്ക് നീ തീർച്ചയായും നിറവേറ്റണം.
2.18.22
एष मह्यं वरं दत्त्वा पुरा मामभिपूज्य च।
स पश्चात् तप्यते राजा यथान्यः प्राकृतस्तथा ॥ २.१८.२२ ॥
മുമ്പ് എനിക്ക് വരം നൽകി, എന്നെ ബഹുമാനിച്ച ശേഷം, സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെ രാജാവ് ഇപ്പോൾ പശ്ചാത്തപിക്കുന്നു.
2.18.23
अतिसृज्य ददानीति वरं मम विशाम्पतिः।
स निरर्थं गतजले सेतुं बन्धितुमिच्छति ॥ २.१८.२३ ॥
'തരാം' എന്ന് പറഞ്ഞ് രാജാവ് എനിക്ക് വരം പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു; ഇപ്പോൾ ഒഴുകിപ്പോയ വെള്ളത്തിന് അണകെട്ടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, അത് വ്യർഥമാണ്.
2.18.24
धर्ममूलमिदं राम विदितं च सतामपि।
तत् सत्यं न त्यजेद् राजा कुपितस्त्वत्कृते यथा ॥ २.१८.२४ ॥
രാമാ, ഇത് ധർമ്മത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്; സജ്ജനങ്ങൾക്കും ഇത് അറിയാം. നിന്നെക്കുറിച്ച് രാജാവ് കോപിച്ചാലും തന്റെ സത്യം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
2.18.25
यदि तद् वक्ष्यते राजा शुभं वा यदि वाशुभम्।
करिष्यसि ततः सर्वमाख्यास्यामि पुनस्त्वहम् ॥ २.१८.२५ ॥
രാജാവ് ശുഭമോ അശുഭമോ എന്തു പറഞ്ഞാലും നീ അതെല്ലാം ചെയ്യും; ഞാനും അത് വീണ്ടും പറയും.
2.18.26
यदि त्वभिहितं राज्ञा त्वयि तन्न विपत्स्यते।
ततोऽहमभिधास्यामि न ह्येष त्वयि वक्ष्यति ॥ २.१८.२६ ॥
രാജാവ് നിന്നോട് പറഞ്ഞത് നിറവേറാതിരുന്നാൽ, ഞാൻ അത് വീണ്ടും പറയാം; അദ്ദേഹം നിന്നോട് അത് പറയുകയില്ല.
2.18.27
एतत् तु वचनं श्रुत्वा कैकेय्या समुदाहृतम्।
उवाच व्यथितो रामस्तां देवीं नृपसंनिधौ ॥ २.१८.२७ ॥
കൈകേയി പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വേദനിച്ച രാമൻ രാജസന്നിധിയിൽ ആ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു.
2.18.28
अहो धिङ् नार्हसे देवि वक्तुं मामीदृशं वचः।
अहं हि वचनाद् राज्ञः पतेयमपि पावके ॥ २.१८.२८ ॥
അയ്യോ, ഛെ! ദേവീ, എന്നോട് ഇങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾ നീ പറയരുത്. രാജാവിന്റെ വാക്കിനാൽ ഞാൻ അഗ്നിയിലും വീഴും.
2.18.29
भक्षयेयं विषं तीक्ष्णं पतेयमपि चार्णवे।
नियुक्तो गुरुणा पित्रा नृपेण च हितेन च ॥ २.१८.२९ ॥
ഗുരുവാലും പിതാവാലും രാജാവാലും ഹിതകാംക്ഷിയാലും നിയോഗിക്കപ്പെട്ടാൽ, ഞാൻ ഭയങ്കരമായ വിഷം കഴിക്കും, സമുദ്രത്തിലും ചാടും.
2.18.30
तद् ब्रूहि वचनं देवि राज्ञो यदभिकांक्षितम्।
करिष्ये प्रतिजाने च रामो द्विर्नाभिभाषते ॥ २.१८.३० ॥
അതിനാൽ ദേവീ, രാജാവ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്തോ അത് പറയൂ. ഞാൻ ചെയ്യും; പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു. രാമൻ രണ്ടുതവണ സംസാരിക്കാറില്ല.
2.18.31
तमार्जवसमायुक्तमनार्या सत्यवादिनम्।
उवाच रामं कैकेयी वचनं भृशदारुणम् ॥ २.१८.३१ ॥
ഋജുത്വമുള്ള, സത്യം പറയുന്ന ആ രാമനോട് അനാര്യയായ കൈകേയി അതികഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.18.32
पुरा देवासुरे युद्धे पित्रा ते मम राघव।
रक्षितेन वरौ दत्तौ सशल्येन महारणे ॥ २.१८.३२ ॥
രാഘവാ, മുൻപ് ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ മഹായുദ്ധത്തിൽ അമ്പേറ്റ നിന്റെ പിതാവിനെ ഞാൻ രക്ഷിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം എനിക്ക് രണ്ടു വരങ്ങൾ നൽകി.
2.18.33
तत्र मे याचितो राजा भरतस्याभिषेचनम्।
गमनं दण्डकारण्ये तव चाद्यैव राघव ॥ २.१८.३३ ॥
അവിടെവെച്ച് ഞാൻ രാജാവിനോട് ഭരതന്റെ അഭിഷേകവും, രാഘവാ, ഇന്നുതന്നെ നീ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലേക്ക് പോകുന്നതും ആവശ്യപ്പെട്ടു.
2.18.34
यदि सत्यप्रतिज्ञं त्वं पितरं कर्तुमिच्छसि।
आत्मानं च नरश्रेष्ठ मम वाक्यमिदं शृणु ॥ २.१८.३४ ॥
നീ പിതാവിനെയും നിന്നെയും സത്യപ്രതിജ്ഞരാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നെങ്കിൽ, നരശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ ഈ വാക്ക് കേൾക്കൂ.
2.18.35
संनिदेशे पितुस्तिष्ठ यथानेन प्रतिश्रुतम्।
त्वयारण्यं प्रवेष्टव्यं नव वर्षाणि पञ्च च ॥ २.१८.३५ ॥
പിതാവിന്റെ കല്പനയിൽ നിൽക്കുക. അദ്ദേഹം വാക്ക് നൽകിയതുപോലെ നീ കാട്ടിൽ പതിന്നാലു വർഷം പ്രവേശിക്കണം.
2.18.36
भरतश्चाभिषिच्येत यदेतदभिषेचनम्।
त्वदर्थे विहितं राज्ञा तेन सर्वेण राघव ॥ २.१८.३६ ॥
ഭരതൻ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടട്ടെ. ഈ അഭിഷേകം രാജാവ് നിനക്കുവേണ്ടി ഒരുക്കിയതാണ്; രാഘവാ, ആ മുഴുവൻ അതിലൂടെ.
2.18.37
सप्त सप्त च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः।
अभिषेकमिदं त्यक्त्वा जटाचीरधरो भव ॥ २.१८.३७ ॥
ഏഴേഴു വർഷം ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ വസിക്കുക; ഈ അഭിഷേകം ഉപേക്ഷിച്ച് ജടയും മരവുരിയും ധരിച്ചവനാകുക.
2.18.38
भरतः कोसलपतेः प्रशास्तु वसुधामिमाम्।
नानारत्नसमाकीर्णां सवाजिरथसंकुलाम् ॥ २.१८.३८ ॥
കോസലരാജാവിന്റെ പുത്രനായ ഭരതൻ നാനാവിധ രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും കുതിരകളും രഥങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ ഈ ഭൂമി ഭരിക്കട്ടെ.
2.18.39
एतेन त्वां नरेन्द्रोऽयं कारुण्येन समाप्लुतः।
शोकैः संक्लिष्टवदनो न शक्नोति निरीक्षितुम् ॥ २.१८.३९ ॥
ഇതിനാൽ ഈ രാജാവ് നിന്നോടുള്ള കരുണയാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ദുഃഖത്താൽ വാടിയ മുഖത്തോടെ നിന്നെ നോക്കാൻ പോലും അദ്ദേഹത്തിനു കഴിയുന്നില്ല.
2.18.40
एतत् कुरु नरेन्द्रस्य वचनं रघुनन्दन।
सत्येन महता राम तारयस्व नरेश्वरम् ॥ २.१८.४० ॥
രഘുനന്ദനാ! രാമാ! രാജാവിന്റെ ഈ വാക്ക് നിറവേറ്റുക; മഹത്തായ സത്യത്താൽ ഈ നരേശ്വരനെ രക്ഷിക്കുക.
2.18.41
इतीव तस्यां परुषं वदन्त्यां
न चैव रामः प्रविवेश शोकम्।
प्रविव्यथे चापि महानुभावो
राजा च पुत्रव्यसनाभितप्तः ॥ २.१८.४१ ॥
അവൾ ഇങ്ങനെ കഠിനമായി സംസാരിക്കുമ്പോഴും രാമനിൽ ശോകം കടന്നില്ല; എന്നാൽ ആ മഹാനുഭാവനായ രാജാവ് പുത്രദുഃഖത്താൽ തപിച്ച് വ്യസനിച്ചു.