ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.19.1
तदप्रियममित्रघ्नो वचनं मरणोपमम्।
श्रुत्वा न विव्यथे रामः कैकेयीं चेदमब्रवीत् ॥ २.१९.१ ॥
ଶତ୍ରୁସଂହାରକ ରାମ ମୃତ୍ୟୁସମ ସେହି ଅପ୍ରିୟ ବଚନ ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ ନାହିଁ; ଏବଂ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.19.2
एवमस्तु गमिष्यामि वनं वस्तुमहं त्वितः।
जटाचीरधरो राज्ञः प्रतिज्ञामनुपालयन् ॥ २.१९.२ ॥
ଏହିପରି ହେଉ; ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ଜଟା ଓ ବଲ୍କଳ ଧାରଣ କରି ମୁଁ ଏଠାରୁ ବନକୁ ଯିବି।
2.19.3
इदं तु ज्ञातुमिच्छामि किमर्थं मां महीपतिः।
नाभिनन्दति दुर्धर्षो यथापूर्वमरिंदमः ॥ २.१९.३ ॥
କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁଦମନ, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ସେହି ମହୀପତି ମୋତେ ପୂର୍ବପରି କାହିଁକି ଅଭିନନ୍ଦନ ଦେଉନାହାଁନ୍ତି, ତାହା ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
2.19.4
मन्युर्न च त्वया कार्यो देवि ब्रूमि तवाग्रतः।
यास्यामि भव सुप्रीता वनं चीरजटाधरः ॥ २.१९.४ ॥
ହେ ଦେବି, ତୁମେ କ୍ରୋଧ କର ନାହିଁ; ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ହିଁ କହୁଛି। ପ୍ରସନ୍ନ ରୁହ; ମୁଁ ବଲ୍କଳ ଓ ଜଟା ଧାରଣ କରି ବନକୁ ଯିବି।
2.19.5
हितेन गुरुणा पित्रा कृतज्ञेन नृपेण च।
नियुज्यमानो विस्रब्धः किं न कुर्यामहं प्रियम् ॥ २.१९.५ ॥
ହିତୈଷୀ ଗୁରୁ, ପିତା ଓ କୃତଜ୍ଞ ରାଜା ଆଦେଶ ଦେଲେ, ବିଶ୍ୱାସରେ ମୁଁ କେଉଁ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନ କରିବି?
2.19.6
अलीकं मानसं त्वेकं हृदयं दहते मम।
स्वयं यन्नाह मां राजा भरतस्याभिषेचनम् ॥ २.१९.६ ॥
ଗୋଟିଏ ମିଥ୍ୟା ଚିନ୍ତା ମୋ ହୃଦୟକୁ ଦହନ କରୁଛି: ଭରତଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବିଷୟରେ ରାଜା ନିଜେ ମୋତେ କାହିଁକି କହିଲେ ନାହିଁ?
2.19.7
अहं हि सीतां राज्यं च प्राणानिष्टान् धनानि च।
हृष्टो भ्रात्रे स्वयं दद्यां भरतायाप्रचोदितः ॥ २.१९.७ ॥
ମୁଁ ନିଜେ, କାହାରି ପ୍ରେରଣା ବିନା, ଆନନ୍ଦରେ ସୀତା, ରାଜ୍ୟ, ମୋ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାଣ ଓ ଧନ ଭାଇ ଭରତଙ୍କୁ ଦେଇ ଦେଇଥାନ୍ତି।
2.19.8
किं पुनर्मनुजेन्द्रेण स्वयं पित्रा प्रचोदितः।
तव च प्रियकामार्थं प्रतिज्ञामनुपालयन् ॥ २.१९.८ ॥
ମନୁଷ୍ୟାଧିପତି ପିତା ନିଜେ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛନ୍ତି, ତୁମ ପ୍ରିୟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଛି, ତେବେ ଆଉ କ'ଣ କହିବି?
2.19.9
तथाश्वासय ह्रीमन्तं किं त्विदं यन्महीपतिः।
वसुधासक्तनयनो मन्दमश्रूणि मुञ्चति ॥ २.१९.९ ॥
"ତେବେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ରାମଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ। ଭୂମିରେ ଦୃଷ୍ଟି ଲଗାଇ ଏ ରାଜା କାହିଁକି ଧୀରେ ଧୀରେ ଲୁହ ଢାଳୁଛନ୍ତି?"
2.19.10
गच्छन्तु चैवानयितुं दूताः शीघ्रजवैर्हयैः।
भरतं मातुलकुलादद्यैव नृपशासनात् ॥ २.१९.१० ॥
ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆଜି ହିଁ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଘୋଡ଼ାରେ ଦୂତମାନେ ଯାଇ ମାମୁଘରୁ ଭରତଙ୍କୁ ଆଣନ୍ତୁ।
2.19.11
दण्डकारण्यमेषोऽहं गच्छाम्येव हि सत्वरः।
अविचार्य पितुर्वाक्यं समा वस्तुं चतुर्दश ॥ २.१९.११ ॥
ପିତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ବିଚାର ନ କରି, ଚଉଦ ବର୍ଷ ରହିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏବେ ହିଁ ଶୀଘ୍ର ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଛି।
2.19.12
सा हृष्टा तस्य तद् वाक्यं श्रुत्वा रामस्य कैकयी।
प्रस्थानं श्रद्दधाना सा त्वरयामास राघवम् ॥ २.१९.१२ ॥
ରାମଙ୍କ ସେ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ହର୍ଷିତ କୈକେୟୀ, ତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖି, ରାଘବଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଯିବାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କଲେ।
2.19.13
एवं भवतु यास्यन्ति दूताः शीघ्रजवैर्हयैः।
भरतं मातुलकुलादिहावर्तयितुं नराः ॥ २.१९.१३ ॥
ଏପରି ହେଉ। ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଦୂତମାନେ ମାମୁଁ ଘରୁ ଭରତଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ଯିବେ।
2.19.14
तव त्वहं क्षमं मन्ये नोत्सुकस्य विलम्बनम्।
राम तस्मादितः शीघ्रं वनं त्वं गन्तुमर्हसि ॥ २.१९.१४ ॥
ହେ ରାମ, ମୁଁ ମନେ କରେ ତୁମ ପରି ଉତ୍ସୁକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ବିଳମ୍ବ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ତୁମେ ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
2.19.15
व्रीडान्वितः स्वयं यच्च नृपस्त्वां नाभिभाषते।
नैतत् किंचिन्नरश्रेष्ठ मन्युरेषोऽपनीयताम् ॥ २.१९.१५ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲଜ୍ଜାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜା ନିଜେ ତୁମ ସହିତ କଥା ନ କହିବା କିଛି ସାମାନ୍ୟ ବିଷୟ ନୁହେଁ; ଏହି କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କର।
2.19.16
यावत्त्वं न वनं यातः पुरादस्मादतित्वरम्।
पिता तावन्न ते राम स्नास्यते भोक्ष्यतेऽपि वा ॥ २.१९.१६ ॥
ହେ ରାମ, ତୁମେ ଏହି ନଗରରୁ ଅତି ଶୀଘ୍ର ବନକୁ ନ ଗଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ପିତା ସ୍ନାନ କରିବେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଭୋଜନ କରିବେ ନାହିଁ।
2.19.17
धिक्कष्टमिति निःश्वस्य राजा शोकपरिप्लुतः।
मूर्च्छितो न्यपतत् तस्मिन् पर्यङ्के हेमभूषिते ॥ २.१९.१७ ॥
'ଧିକ୍, କି କଷ୍ଟ!' ଏହା କହି ନିଃଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ଶୋକରେ ବୁଡ଼ିଯାଇଥିବା ରାଜା ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ ସେହି ପଲଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
2.19.18
रामोऽप्युत्थाप्य राजानं कैकेय्याभिप्रचोदितः।
कशयेव हतो वाजी वनं गन्तुं कृतत्वरः ॥ २.१९.१८ ॥
ରାମ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଉଠାଇ, କୈକେୟୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଚାବୁକରେ ଆହତ ଘୋଡ଼ା ପରି ବନକୁ ଯିବାକୁ ଶୀଘ୍ର କଲେ।
2.19.19
तदप्रियमनार्याया वचनं दारुणोदयम्।
श्रुत्वा गतव्यथो रामः कैकेयीं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.१९.१९ ॥
ସେଇ ଅନାର୍ଯ୍ୟା କୈକେୟୀଙ୍କର ସେହି ଅପ୍ରିୟ, ଭୟଙ୍କର ପରିଣାମଯୁକ୍ତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ବ୍ୟଥାହୀନ ରାମ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.19.20
नाहमर्थपरो देवि लोकमावस्तुमुत्सहे।
विद्धि मामृषिभिस्तुल्यं विमलं धर्ममास्थितम् ॥ २.१९.२० ॥
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ଧନର ଲୋଭୀ ନୁହେଁ; ଏହି ଜଗତରେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛୁକ ନୁହେଁ। ନିର୍ମଳ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ମୋତେ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମାନ ବୋଲି ଜାଣ।
2.19.21
यत् तत्रभवतः किंचिच्छक्यं कर्तुं प्रियं मया।
प्राणानपि परित्यज्य सर्वथा कृतमेव तत् ॥ २.१९.२१ ॥
ପୂଜ୍ୟ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଯାହା କିଛି ମୋ ଦ୍ୱାରା ହୋଇପାରେ, ପ୍ରାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରି ମୁଁ ତାହା ସର୍ବଥା କରିବି।
2.19.22
न ह्यतो धर्मचरणं किंचिदस्ति महत्तरम्।
यथा पितरि शुश्रूषा तस्य वा वचनक्रिया ॥ २.१९.२२ ॥
ଏଥିଠାରୁ ବଡ଼ ଧର୍ମାଚରଣ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ; ପିତାଙ୍କ ସେବା କରିବା ଓ ତାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ପାଳନ କରିବା ପରି।
2.19.23
अनुक्तोऽप्यत्रभवता भवत्या वचनादहम्।
वने वत्स्यामि विजने वर्षाणीह चतुर्दश ॥ २.१९.२३ ॥
ପୂଜ୍ୟ ପିତା ମୋତେ କିଛି କହିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ବାକ୍ୟରେ ମୁଁ ଏଠାରୁ ଚଉଦ ବର୍ଷ ନିର୍ଜନ ବନରେ ବାସ କରିବି।
2.19.24
न नूनं मयि कैकेयि किंचिदाशंससे गुणान्।
यद् राजानमवोचस्त्वं ममेश्वरतरा सती ॥ २.१९.२४ ॥
ହେ କୈକେୟୀ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଗୁଣ ଆଶା କରୁନ; କାରଣ ତୁମେ ରାଜାଙ୍କୁ ମୋ ବିଷୟରେ ସେପରି କହିଲ, ଯଦିଓ ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ଅଧିକ ଅଧିକାରଶାଳିନୀ ସାଧ୍ୱୀ।
2.19.25
यावन्मातरमापृच्छे सीतां चानुनयाम्यहम्।
ततोऽद्यैव गमिष्यामि दण्डकानां महद् वनम् ॥ २.१९.२५ ॥
ମୁଁ ମାତାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇ, ଆଜି ହିଁ ଦଣ୍ଡକ ମହାବନକୁ ଯିବି।
2.19.26
भरतः पालयेद् राज्यं शुश्रूषेच्च पितुर्यथा।
तथा भवत्या कर्तव्यं स हि धर्मः सनातनः ॥ २.१९.२६ ॥
ଭରତ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରନ୍ତୁ ଓ ପିତାଙ୍କ ପରି ସେବା କରନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେପରି କରିବାକୁ ହେବ, କାରଣ ତାହା ସନାତନ ଧର୍ମ।
2.19.27
रामस्य तु वचः श्रुत्वा भृशं दुःखगतः पिता।
शोकादशक्नुवन् वक्तुं प्ररुरोद महास्वनम् ॥ २.१९.२७ ॥
ରାମଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ପିତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ବୁଡ଼ିଗଲେ; ଶୋକରେ କହି ନ ପାରି ସେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି ଉଠିଲେ।
2.19.28
वन्दित्वा चरणौ राज्ञो विसंज्ञस्य पितुस्तदा।
कैकेय्याश्चाप्यनार्याया निष्पपात महाद्युतिः ॥ २.१९.२८ ॥
ସେତେବେଳେ ଅଚେତ ପିତା ରାଜାଙ୍କ ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅନାର୍ଯ୍ୟା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରି, ମହାଦ୍ୟୁତି ରାମ ବାହାରି ଗଲେ।
2.19.29
स रामः पितरं कृत्वा कैकेयीं च प्रदक्षिणम्।
निष्क्रम्यान्तःपुरात् तस्मात् स्वं ददर्श सुहृज्जनम् ॥ २.१९.२९ ॥
ରାମ ପିତା ଓ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ବାହାରି ନିଜର ହିତୈଷୀ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
2.19.30
तं बाष्पपरिपूर्णाक्षः पृष्ठतोऽनुजगाम ह।
लक्ष्मणः परमक्रुद्धः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ २.१९.३० ॥
ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଖିରେ ଯାଉଥିବା ରାମଙ୍କ ପଛେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅନୁସରଣ କଲେ; ସେ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଉଥିବା ପୁତ୍ର।
2.19.31
आभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा रामः प्रदक्षिणम्।
शनैर्जगाम सापेक्षो दृष्टिं तत्राविचालयन् ॥ २.१९.३१ ॥
ରାମ ଅଭିଷେକ ସାମଗ୍ରୀକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲିଗଲେ; ସେଠାରୁ ଦୃଷ୍ଟି ନ ହଟାଇ।
2.19.32
न चास्य महतीं लक्ष्मीं राज्यनाशोऽपकर्षति।
लोककान्तस्य कान्तत्वाच्छीतरश्मेरिव क्षयः ॥ २.१९.३२ ॥
ରାଜ୍ୟନାଶ ତାଙ୍କର ମହତୀ ଶୋଭାକୁ କମାଏ ନାହିଁ; ଲୋକପ୍ରିୟ ବୋଲି ଶୀତରଶ୍ମି ଚନ୍ଦ୍ରର କ୍ଷୟ ପରି।
2.19.33
न वनं गन्तुकामस्य त्यजतश्च वसुंधराम्।
सर्वलोकातिगस्येव लक्ष्यते चित्तविक्रिया ॥ २.१९.३३ ॥
ବନକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଓ ପୃଥିବୀ ତ୍ୟାଗକାରୀ ତାଙ୍କଠାରେ ଚିତ୍ତବିକାର ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ; ସର୍ବଲୋକାତୀତଙ୍କ ପରି।
2.19.34
प्रतिषिध्य शुभं छत्रं व्यजने च स्वलंकृते।
विसर्जयित्वा स्वजनं रथं पौरांस्तथा जनान् ॥ २.१९.३४ ॥
ଶୁଭ ଛତ୍ର ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ବ୍ୟଜନ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି, ନିଜ ଲୋକ, ରଥ, ପୌରଗଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
2.19.35
धारयन् मनसा दुःखमिन्द्रियाणि निगृह्य च।
प्रविवेशात्मवान् वेश्म मातुरप्रियशंसिवान् ॥ २.१९.३५ ॥
ମନରେ ଦୁଃଖ ଧାରଣ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ କରି, ଆତ୍ମବାନ ରାମ ମାତାଙ୍କ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଯିଏ ଅପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ।
2.19.36
सर्वोऽप्यभिजनः श्रीमान् श्रीमतः सत्यवादिनः।
नालक्षयत रामस्य कंचिदाकारमानने ॥ २.१९.३६ ॥
ଶ୍ରୀମାନ ସତ୍ୟବାଦୀ ରାମଙ୍କ ମୁଖରେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟେ କୌଣସି ଭାବ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
2.19.37
उचितं च महाबाहुर्न जहौ हर्षमात्मवान्।
शारदः समुदीर्णांशुश्चन्द्रस्तेज इवात्मजम् ॥ २.१९.३७ ॥
ମହାବାହୁ ରାମ ଉଚିତ ଭାବେ, ଆତ୍ମସଂଯମରେ ନିଜ ଆନନ୍ଦ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ; ଶରତ ଋତୁର ପୂର୍ଣ୍ଣ କିରଣ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ନିଜ ତେଜ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ।
2.19.38
वाचा मधुरया रामः सर्वं सम्मानयञ्जनम्।
मातुः समीपं धर्मात्मा प्रविवेश महायशाः ॥ २.१९.३८ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ରାମ ମଧୁର ବାଣୀରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ମାତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
2.19.39
तं गुणैः समतां प्राप्तो भ्राता विपुलविक्रमः।
सौमित्रिरनुवव्राज धारयन् दुःखमात्मजम् ॥ २.१९.३९ ॥
ଗୁଣରେ ରାମଙ୍କ ସମାନ, ବିପୁଳ ପରାକ୍ରମୀ ଭାଇ ସୌମିତ୍ରି ନିଜ ଦୁଃଖ ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କ ପଛେ ଚାଲିଲେ।
2.19.40
प्रविश्य वेश्मातिभृशं मुदा युतं
समीक्ष्य तां चार्थविपत्तिमागताम्।
न चैव रामोऽत्र जगाम विक्रियां
सुहृज्जनस्यात्मविपत्तिशङ्कया ॥ २.१९.४० ॥
ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସିଥିବା ରାଜ୍ୟହାନିକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ, ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିଜ ବିପଦ ଆସିବ ବୋଲି ଭୟରେ ରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିକାର ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ।