ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.19.1
तदप्रियममित्रघ्नो वचनं मरणोपमम्।
श्रुत्वा न विव्यथे रामः कैकेयीं चेदमब्रवीत् ॥ २.१९.१ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਉਸ ਅਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
2.19.2
एवमस्तु गमिष्यामि वनं वस्तुमहं त्वितः।
जटाचीरधरो राज्ञः प्रतिज्ञामनुपालयन् ॥ २.१९.२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ; ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਟਾ ਅਤੇ ਛਿੱਲ ਦੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜਾਵਾਂਗਾ।
2.19.3
इदं तु ज्ञातुमिच्छामि किमर्थं मां महीपतिः।
नाभिनन्दति दुर्धर्षो यथापूर्वमरिंदमः ॥ २.१९.३ ॥
ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਅਜਿੱਤ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦੇ।
2.19.4
मन्युर्न च त्वया कार्यो देवि ब्रूमि तवाग्रतः।
यास्यामि भव सुप्रीता वनं चीरजटाधरः ॥ २.१९.४ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਖੁਸ਼ ਰਹਿ; ਮੈਂ ਛਿੱਲ ਦੇ ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵਨ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
2.19.5
हितेन गुरुणा पित्रा कृतज्ञेन नृपेण च।
नियुज्यमानो विस्रब्धः किं न कुर्यामहं प्रियम् ॥ २.१९.५ ॥
ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਗੁਰੂ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਕਿਰਤਗਿਆ ਰਾਜਾ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਤਾਂ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ?
2.19.6
अलीकं मानसं त्वेकं हृदयं दहते मम।
स्वयं यन्नाह मां राजा भरतस्याभिषेचनम् ॥ २.१९.६ ॥
ਇੱਕ ਹੀ ਝੂਠਾ ਖਿਆਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਭਰਤ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਬਾਰੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ?
2.19.7
अहं हि सीतां राज्यं च प्राणानिष्टान् धनानि च।
हृष्टो भ्रात्रे स्वयं दद्यां भरतायाप्रचोदितः ॥ २.१९.७ ॥
ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੀਤਾ, ਰਾਜ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਧਨ ਵੀ ਭਰਾ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ।
2.19.8
किं पुनर्मनुजेन्द्रेण स्वयं पित्रा प्रचोदितः।
तव च प्रियकामार्थं प्रतिज्ञामनुपालयन् ॥ २.१९.८ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ?
2.19.9
तथाश्वासय ह्रीमन्तं किं त्विदं यन्महीपतिः।
वसुधासक्तनयनो मन्दमश्रूणि मुञ्चति ॥ २.१९.९ ॥
"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ। ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰਾਂ ਗੱਡੀ ਇਹ ਰਾਜਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਿਉਂ ਹੰਝੂ ਵਹਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?"
2.19.10
गच्छन्तु चैवानयितुं दूताः शीघ्रजवैर्हयैः।
भरतं मातुलकुलादद्यैव नृपशासनात् ॥ २.१९.१० ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਅੱਜ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੂਤ ਜਾ ਕੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਣ।
2.19.11
दण्डकारण्यमेषोऽहं गच्छाम्येव हि सत्वरः।
अविचार्य पितुर्वाक्यं समा वस्तुं चतुर्दश ॥ २.१९.११ ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਿਚਾਰੇ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੰਡਕਾਰਣ੍ਯ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
2.19.12
सा हृष्टा तस्य तद् वाक्यं श्रुत्वा रामस्य कैकयी।
प्रस्थानं श्रद्दधाना सा त्वरयामास राघवम् ॥ २.१९.१२ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈ ਕੈਕੇਈ ਨੇ, ਉਸ ਦੇ ਤੁਰਨ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
2.19.13
एवं भवतु यास्यन्ति दूताः शीघ्रजवैर्हयैः।
भरतं मातुलकुलादिहावर्तयितुं नराः ॥ २.१९.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੂਤ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜਾਣਗੇ।
2.19.14
तव त्वहं क्षमं मन्ये नोत्सुकस्य विलम्बनम्।
राम तस्मादितः शीघ्रं वनं त्वं गन्तुमर्हसि ॥ २.१९.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਉਤਸੁਕ ਲਈ ਦੇਰੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇੱਥੋਂ ਜਲਦੀ ਵਨ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2.19.15
व्रीडान्वितः स्वयं यच्च नृपस्त्वां नाभिभाषते।
नैतत् किंचिन्नरश्रेष्ठ मन्युरेषोऽपनीयताम् ॥ २.१९.१५ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਾਜਾ ਖ਼ੁਦ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਹ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ।
2.19.16
यावत्त्वं न वनं यातः पुरादस्मादतित्वरम्।
पिता तावन्न ते राम स्नास्यते भोक्ष्यतेऽपि वा ॥ २.१९.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਇਸ ਨਗਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਵਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਗੇ ਤੇ ਨਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨਗੇ।
2.19.17
धिक्कष्टमिति निःश्वस्य राजा शोकपरिप्लुतः।
मूर्च्छितो न्यपतत् तस्मिन् पर्यङ्के हेमभूषिते ॥ २.१९.१७ ॥
'ਧਿੱਕਾਰ, ਕਿੰਨਾ ਕਸ਼ਟ!' ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਸਾਹ ਭਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਾ ਰਾਜਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਉਸ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
2.19.18
रामोऽप्युत्थाप्य राजानं कैकेय्याभिप्रचोदितः।
कशयेव हतो वाजी वनं गन्तुं कृतत्वरः ॥ २.१९.१८ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਚਾਬੁਕ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ ਵਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਕਾਹਲੀ ਕੀਤੀ।
2.19.19
तदप्रियमनार्याया वचनं दारुणोदयम्।
श्रुत्वा गतव्यथो रामः कैकेयीं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.१९.१९ ॥
ਉਸ ਅਨਾਰਿਆ ਕੈਕੇਯੀ ਦੇ ਉਸ ਅਪ੍ਰਿਯ, ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜੇ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਅਥਾ ਰਹਿਤ ਰਾਮ ਨੇ ਕੈਕੇਯੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.19.20
नाहमर्थपरो देवि लोकमावस्तुमुत्सहे।
विद्धि मामृषिभिस्तुल्यं विमलं धर्ममास्थितम् ॥ २.१९.२० ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਧਨ ਦਾ ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਨਿਰਮਲ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਏ ਮੈਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਣ।
2.19.21
यत् तत्रभवतः किंचिच्छक्यं कर्तुं प्रियं मया।
प्राणानपि परित्यज्य सर्वथा कृतमेव तत् ॥ २.१९.२१ ॥
ਪੂਜਨੀਯ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।
2.19.22
न ह्यतो धर्मचरणं किंचिदस्ति महत्तरम्।
यथा पितरि शुश्रूषा तस्य वा वचनक्रिया ॥ २.१९.२२ ॥
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ-ਆਚਰਣ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨਾ ਇਹੀ ਹੈ।
2.19.23
अनुक्तोऽप्यत्रभवता भवत्या वचनादहम्।
वने वत्स्यामि विजने वर्षाणीह चतुर्दश ॥ २.१९.२३ ॥
ਪੂਜਨੀਯ ਪਿਤਾ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।
2.19.24
न नूनं मयि कैकेयि किंचिदाशंससे गुणान्।
यद् राजानमवोचस्त्वं ममेश्वरतरा सती ॥ २.१९.२४ ॥
ਹੇ ਕੈਕੇਯੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਜ਼ਰੂਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਜਦਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੀ ਸਾਧਵੀ ਹੈਂ।
2.19.25
यावन्मातरमापृच्छे सीतां चानुनयाम्यहम्।
ततोऽद्यैव गमिष्यामि दण्डकानां महद् वनम् ॥ २.१९.२५ ॥
ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਅੱਜ ਹੀ ਦੰਡਕ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਣ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
2.19.26
भरतः पालयेद् राज्यं शुश्रूषेच्च पितुर्यथा।
तथा भवत्या कर्तव्यं स हि धर्मः सनातनः ॥ २.१९.२६ ॥
ਭਰਤ ਰਾਜ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸੇਵਾ ਕਰੇ; ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।
2.19.27
रामस्य तु वचः श्रुत्वा भृशं दुःखगतः पिता।
शोकादशक्नुवन् वक्तुं प्ररुरोद महास्वनम् ॥ २.१९.२७ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿਤਾ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ; ਸ਼ੋਕ ਕਾਰਨ ਬੋਲ ਨਾ ਸਕਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਏ।
2.19.28
वन्दित्वा चरणौ राज्ञो विसंज्ञस्य पितुस्तदा।
कैकेय्याश्चाप्यनार्याया निष्पपात महाद्युतिः ॥ २.१९.२८ ॥
ਫਿਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਪਿਤਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਅਨਾਰਿਆ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
2.19.29
स रामः पितरं कृत्वा कैकेयीं च प्रदक्षिणम्।
निष्क्रम्यान्तःपुरात् तस्मात् स्वं ददर्श सुहृज्जनम् ॥ २.१९.२९ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਤਹਪੁਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
2.19.30
तं बाष्पपरिपूर्णाक्षः पृष्ठतोऽनुजगाम ह।
लक्ष्मणः परमक्रुद्धः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ २.१९.३० ॥
ਅੱਥਰੂਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੁਰ ਪਏ; ਉਹ ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
2.19.31
आभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा रामः प्रदक्षिणम्।
शनैर्जगाम सापेक्षो दृष्टिं तत्राविचालयन् ॥ २.१९.३१ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਸਾਮਗ੍ਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਾਲੇ ਪਾਏ; ਉੱਥੋਂ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।
2.19.32
न चास्य महतीं लक्ष्मीं राज्यनाशोऽपकर्षति।
लोककान्तस्य कान्तत्वाच्छीतरश्मेरिव क्षयः ॥ २.१९.३२ ॥
ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਭਾ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ; ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਕ੍ਸ਼ਯ ਵਾਂਗ।
2.19.33
न वनं गन्तुकामस्य त्यजतश्च वसुंधराम्।
सर्वलोकातिगस्येव लक्ष्यते चित्तविक्रिया ॥ २.१९.३३ ॥
ਵਣ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਛੱਡਦੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੇ ਵਾਂਗ।
2.19.34
प्रतिषिध्य शुभं छत्रं व्यजने च स्वलंकृते।
विसर्जयित्वा स्वजनं रथं पौरांस्तथा जनान् ॥ २.१९.३४ ॥
ਸ਼ੁਭ ਛਤਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਜੇ ਪੱਖੇ ਨਕਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ, ਰਥ, ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ।
2.19.35
धारयन् मनसा दुःखमिन्द्रियाणि निगृह्य च।
प्रविवेशात्मवान् वेश्म मातुरप्रियशंसिवान् ॥ २.१९.३५ ॥
ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਧਾਰ ਕੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਆਤਮਵਾਨ ਰਾਮ ਮਾਤਾ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ; ਜਿਸ ਨੇ ਅਪ੍ਰਿਯ ਖ਼ਬਰ ਦੱਸੀ ਸੀ।
2.19.36
सर्वोऽप्यभिजनः श्रीमान् श्रीमतः सत्यवादिनः।
नालक्षयत रामस्य कंचिदाकारमानने ॥ २.१९.३६ ॥
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸੱਚਵਾਦੀ ਰਾਮ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਨੇ ਕੋਈ ਭਾਵ ਨਾ ਵੇਖਿਆ।
2.19.37
उचितं च महाबाहुर्न जहौ हर्षमात्मवान्।
शारदः समुदीर्णांशुश्चन्द्रस्तेज इवात्मजम् ॥ २.१९.३७ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਮ ਨੇ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਹਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ; ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਪੂਰਨ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਜੋ ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।
2.19.38
वाचा मधुरया रामः सर्वं सम्मानयञ्जनम्।
मातुः समीपं धर्मात्मा प्रविवेश महायशाः ॥ २.१९.३८ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਮ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
2.19.39
तं गुणैः समतां प्राप्तो भ्राता विपुलविक्रमः।
सौमित्रिरनुवव्राज धारयन् दुःखमात्मजम् ॥ २.१९.३९ ॥
ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਵੱਡੇ ਪਰਾਕਰਮੀ ਭਰਾ ਸੌਮਿੱਤਰੀ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਸਾਂਭਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਏ।
2.19.40
प्रविश्य वेश्मातिभृशं मुदा युतं
समीक्ष्य तां चार्थविपत्तिमागताम्।
न चैव रामोऽत्र जगाम विक्रियां
सुहृज्जनस्यात्मविपत्तिशङ्कया ॥ २.१९.४० ॥
ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਈ ਰਾਜ-ਹਾਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਪਤਾ ਆਉਣ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।