ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.22.1
अथ तं व्यथया दीनं सविशेषममर्षितम्।
सरोषमिव नागेन्द्रं रोषविस्फारितेक्षणम् ॥ २.२२.१ ॥
ಆಗ ವ್ಯಥೆಯಿಂದ ದೀನನಾದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಸಹನೆಗೊಂಡ, ಕೋಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗಜರಾಜನಂತಿದ್ದ, ಕೋಪದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಅವನನ್ನು (ನೋಡಿ).
2.22.2
आसाद्य रामः सौमित्रिं सुहृदं भ्रातरं प्रियम्।
उवाचेदं स धैर्येण धारयन् सत्त्वमात्मवान् ॥ २.२२.२ ॥
ರಾಮನು ಸೌಮಿತ್ರಿಯ (ಲಕ್ಷ್ಮಣನ) ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಸಹೋದರನೂ ಪ್ರಿಯನೂ ಆದ ಅವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಆತ್ಮಸಂಯಮದ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.22.3
निगृह्य रोषं शोकं च धैर्यमाश्रित्य केवलम्।
अवमानं निरस्यैनं गृहीत्वा हर्षमुत्तमम् ॥ २.२२.३ ॥
ಕೋಪ ಮತ್ತು ಶೋಕವನ್ನು ತಡೆದು, ಕೇವಲ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಈ ಅವಮಾನವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹರ್ಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ.
2.22.4
उपक्लृप्तं यदैतन्मे अभिषेकार्थमुत्तमम्।
सर्वं निवर्तय क्षिप्रं कुरु कार्यं निरव्ययम् ॥ २.२२.४ ॥
ನನ್ನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲಾದ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬೇಗನೆ ನಿಲ್ಲಿಸು; ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡು.
2.22.5
सौमित्रे योऽभिषेकार्थे मम सम्भारसम्भ्रमः।
अभिषेकनिवृत्त्यर्थे सोऽस्तु सम्भारसम्भ्रमः ॥ २.२२.५ ॥
ಓ ಸೌಮಿತ್ರಿ! ನನ್ನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಗಡಿಬಿಡಿ ಯಾವುದಿತ್ತೋ, ಅದೇ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಗಡಿಬಿಡಿಯಾಗಲಿ.
2.22.6
यस्या मदभिषेकार्थे मानसं परितप्यते।
माता नः सा यथा न स्यात् सविशङ्का तथा कुरु ॥ २.२२.६ ॥
ನನ್ನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದಿಂದ ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ನೊಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ, ನಮ್ಮ ಆ ತಾಯಿ (ಕೈಕೇಯಿ) ಶಂಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರದಂತೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡು.
2.22.7
तस्याः शङ्कामयं दुःखं मुहूर्तमपि नोत्सहे।
मनसि प्रतिसंजातं सौमित्रेऽहमुपेक्षितुम् ॥ २.२२.७ ॥
ಸೌಮಿತ್ರಿಯೇ, ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಂಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ದುಃಖವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ನಾನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾರೆ.
2.22.8
न बुद्धिपूर्वं नाबुद्धं स्मरामीह कदाचन।
मातॄणां वा पितुर्वाहं कृतमल्पं च विप्रियम् ॥ २.२२.८ ॥
ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಅಥವಾ ತಂದೆಗೆ ನಾನು ತಿಳಿದೂ ತಿಳಿಯದೆಯೂ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಅಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದು ನೆನಪಿಲ್ಲ.
2.22.9
सत्यः सत्याभिसंधश्च नित्यं सत्यपराक्रमः।
परलोकभयाद् भीतो निर्भयोऽस्तु पिता मम ॥ २.२२.९ ॥
ಸತ್ಯವಂತನೂ ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನೂ ಸದಾ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆದ ನನ್ನ ತಂದೆ ಪರಲೋಕದ ಭಯದಿಂದ ಭೀತನಾಗದೆ ನಿರ್ಭಯನಾಗಲಿ.
2.22.10
तस्यापि हि भवेदस्मिन् कर्मण्यप्रतिसंहृते।
सत्यं नेति मनस्तापस्तस्य तापस्तपेच्च माम् ॥ २.२२.१० ॥
ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯದಿದ್ದರೆ, 'ಸತ್ಯ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ' ಎಂಬ ಮನೋವ್ಯಥೆ ಅವರಿಗೂ ಆಗುವುದು; ಅವರ ಆ ಸಂತಾಪ ನನ್ನನ್ನೂ ಸುಡುವುದು.
2.22.11
अभिषेकविधानं तु तस्मात् संहृत्य लक्ष्मण।
अन्वगेवाहमिच्छामि वनं गन्तुमितः पुरः ॥ २.२२.११ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಅಭಿಷೇಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸು; ನಾನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಮೊದಲೇ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
2.22.12
मम प्रव्राजनादद्य कृतकृत्या नृपात्मजा।
सुतं भरतमव्यग्रमभिषेचयतां ततः ॥ २.२२.१२ ॥
ನನ್ನ ವನವಾಸದಿಂದ ಇಂದು ರಾಜಕುಮಾರಿ (ಕೈಕೇಯಿ) ಕೃತಾರ್ಥಳಾಗಲಿ; ಆನಂತರ ತನ್ನ ಮಗ ಭರತನನ್ನು ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಲಿ.
2.22.13
मयि चीराजिनधरे जटामण्डलधारिणि।
गतेऽरण्यं च कैकेय्या भविष्यति मनः सुखम् ॥ २.२२.१३ ॥
ನಾನು ನಾರುಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಚರ್ಮ ಧರಿಸಿ, ಜಟಾಜೂಟ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಕೈಕೇಯಿಯ ಮನಸ್ಸು ಸುಖಪಡುವುದು.
2.22.14
बुद्धिः प्रणीता येनेयं मनश्च सुसमाहितम्।
तं नु नार्हामि संक्लेष्टुं प्रव्रजिष्यामि मा चिरम् ॥ २.२२.१४ ॥
ಈ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಬುದ್ಧಿ ಮಾಡಿದೆ, ಮನಸ್ಸೂ ದೃಢವಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಕ್ಲೇಶಗೊಳಿಸುವುದು ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ನಾನು ತಡಮಾಡದೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವೆ.
2.22.15
कृतान्त एव सौमित्रे द्रष्टव्यो मत्प्रवासने।
राज्यस्य च वितीर्णस्य पुनरेव निवर्तने ॥ २.२२.१५ ॥
ಓ ಸೌಮಿತ್ರಿ! ನನ್ನ ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯೇ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಕೊಟ್ಟ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದರಲ್ಲೂ ಅದೇ ವಿಧಿ.
2.22.16
कैकेय्याः प्रतिपत्तिर्हि कथं स्यान्मम वेदने।
यदि तस्या न भावोऽयं कृतान्तविहितो भवेत् ॥ २.२२.१६ ॥
ಇದು ವಿಧಿಯಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾದ ಭಾವವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಈ ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಕೈಕೇಯಿಯ ನಡತೆ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತು?
2.22.17
जानासि हि यथा सौम्य न मातृषु ममान्तरम्।
भूतपूर्वं विशेषो वा तस्या मयि सुतेऽपि वा ॥ २.२२.१७ ॥
ಓ ಸೌಮ್ಯನೇ! ನನ್ನ ತಾಯಂದಿರಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ನನ್ನ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗನ ನಡುವೆ ಭೇದವಾಗಲಿ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.
2.22.18
सोऽभिषेकनिवृत्त्यर्थैः प्रवासार्थैश्च दुर्वचैः।
उग्रैर्वाक्यैरहं तस्या नान्यद् दैवात् समर्थये ॥ २.२२.१८ ॥
ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನನ್ನ ವನವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳು ಹೇಳಿದ ಕಠಿಣ, ಉಗ್ರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ದೈವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.22.19
कथं प्रकृतिसम्पन्ना राजपुत्री तथागुणा।
ब्रूयात् सा प्राकृतेव स्त्री मत्पीड्यं भर्तृसंनिधौ ॥ २.२२.१९ ॥
ಸ್ವಭಾವತಃ ಸದ್ಗುಣಸಂಪನ್ನೆಯಾದ, ಇಂಥ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ರಾಜಪುತ್ರಿ, ಪತಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ನೋಯಿಸುವ ಮಾತನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಡುತ್ತಾಳೆ?
2.22.20
यदचिन्त्यं तु तद् दैवं भूतेष्वपि न हन्यते।
व्यक्तं मयि च तस्यां च पतितो हि विपर्ययः ॥ २.२२.२० ॥
ಆ ದೈವವು ಊಹಿಸಲಾಗದ್ದು; ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಹೊಡೆತ ತಪ್ಪಿಸಲಾಗದು. ನನ್ನ ಮೇಲೆಯೂ ಅವಳ ಮೇಲೆಯೂ ವಿಪರ್ಯಯ ಬಂದೊದಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.
2.22.21
कश्च दैवेन सौमित्रे योद्धुमुत्सहते पुमान्।
यस्य नु ग्रहणं किंचित् कर्मणोऽन्यन्न दृश्यते ॥ २.२२.२१ ॥
ಸೌಮಿತ್ರಿ, ದೈವದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಲು ಯಾವ ಪುರುಷನು ಧೈರ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ? ಅದರ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಹಿಡಿತವೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ?
2.22.22
सुखदुःखे भयक्रोधौ लाभालाभौ भवाभवौ।
यस्य किंचित् तथाभूतं ननु दैवस्य कर्म तत् ॥ २.२२.२२ ॥
ಸುಖ-ದುಃಖ, ಭಯ-ಕ್ರೋಧ, ಲಾಭ-ಅಲಾಭ, ಹುಟ್ಟು-ಸಾವು — ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಇಂಥದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೈವದ ಕರ್ಮವೇ.
2.22.23
ऋषयोऽप्युग्रतपसो दैवेनाभिप्रचोदिताः।
उत्सृज्य नियमांस्तीव्रान् भ्रश्यन्ते काममन्युभिः ॥ २.२२.२३ ॥
ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವ ಋಷಿಗಳೂ ದೈವದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಕಾಮಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟರಾಗುತ್ತಾರೆ.
2.22.24
असंकल्पितमेवेह यदकस्मात् प्रवर्तते।
निवर्त्यारब्धमारम्भैर्ननु दैवस्य कर्म तत् ॥ २.२२.२४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಯೋಚಿಸದೆಯೇ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಂಭವಿಸಿ, ಆರಂಭಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೈವದ ಕರ್ಮವೇ.
2.22.25
एतया तत्त्वया बुद्ध्या संस्तभ्यात्मानमात्मना।
व्याहतेऽप्यभिषेके मे परितापो न विद्यते ॥ २.२२.२५ ॥
ನೀನು ಈ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನೇ ನಿನ್ನಿಂದ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿಕೊ. ನನ್ನ ಅಭಿಷೇಕ ತಡೆಯಾದರೂ ನನಗೆ ಯಾವ ಸಂತಾಪವೂ ಇಲ್ಲ.
2.22.26
तस्मादपरितापः संस्त्वमप्यनुविधाय माम्।
प्रतिसंहारय क्षिप्रमाभिषेचनिकीं क्रियाम् ॥ २.२२.२६ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂತಾಪವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅಭಿಷೇಕದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ನಿಲ್ಲಿಸು.
2.22.27
एभिरेव घटैः सर्वैरभिषेचनसम्भृतैः।
मम लक्ष्मण तापस्ये व्रतस्नानं भविष्यति ॥ २.२२.२७ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಶಗಳಿಂದಲೇ ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ವ್ರತಸ್ನಾನವಾಗುತ್ತದೆ.
2.22.28
अथवा किं मयैतेन राज्यद्रव्यमयेन तु।
उद्धृतं मे स्वयं तोयं व्रतादेशं करिष्यति ॥ २.२२.२८ ॥
ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸಂಪತ್ತಿನ ಈ ನೀರಿನಿಂದ ನನಗೇನು ಕೆಲಸ? ನಾನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನೀರು ವ್ರತದ ನಿಯಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತದೆ.
2.22.29
मा च लक्ष्मण संतापं कार्षीर्लक्ष्म्या विपर्यये।
राज्यं वा वनवासो वा वनवासो महोदयः ॥ २.२२.२९ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಏರುಪೇರಿಗಾಗಿ ಸಂತಾಪ ಮಾಡಬೇಡ. ರಾಜ್ಯವಾಗಲಿ ವನವಾಸವಾಗಲಿ, ವನವಾಸವೂ ಮಹಾ ಉದಯವೇ.
2.22.30
न लक्ष्मणास्मिन् मम राज्यविघ्ने
माता यवीयस्यभिशङ्कितव्या।
दैवाभिपन्ना न पिता कथंचि-
ज्जानासि दैवं हि तथाप्रभावम् ॥ २.२२.३० ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ನನ್ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಈ ಅಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ತಾಯಿಯನ್ನು ಸಂಶಯಿಸಬಾರದು. ತಂದೆಯೂ ದೈವವಶರಾದವರು; ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ. ದೈವಕ್ಕೆ ಇಂಥ ಪ್ರಭಾವವಿದೆಯೆಂದು ನೀನು ಬಲ್ಲೆ.