വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.22.1
अथ तं व्यथया दीनं सविशेषममर्षितम्।
सरोषमिव नागेन्द्रं रोषविस्फारितेक्षणम् ॥ २.२२.१ ॥
അപ്പോൾ ദുഃഖത്താൽ ദീനനും, വിശേഷിച്ച് അസഹിഷ്ണുവും, കോപത്തോടെ കൂടിയ ഗജേന്ദ്രനെപ്പോലെയും, കോപത്താൽ വിടർന്ന കണ്ണുകളുള്ളവനുമായ അവനെ (കണ്ട്).
2.22.2
आसाद्य रामः सौमित्रिं सुहृदं भ्रातरं प्रियम्।
उवाचेदं स धैर्येण धारयन् सत्त्वमात्मवान् ॥ २.२२.२ ॥
രാമൻ സൗമിത്രിയുടെ (ലക്ഷ്മണന്റെ) അടുത്തെത്തി, സുഹൃത്തും സഹോദരനും പ്രിയനുമായ അവനോട് ധൈര്യത്തോടെ, ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.22.3
निगृह्य रोषं शोकं च धैर्यमाश्रित्य केवलम्।
अवमानं निरस्यैनं गृहीत्वा हर्षमुत्तमम् ॥ २.२२.३ ॥
കോപവും ശോകവും അടക്കി, ധൈര്യത്തെമാത്രം ആശ്രയിച്ച്, ഈ അപമാനം വെടിഞ്ഞ്, ഉത്തമമായ സന്തോഷം സ്വീകരിച്ച്.
2.22.4
उपक्लृप्तं यदैतन्मे अभिषेकार्थमुत्तमम्।
सर्वं निवर्तय क्षिप्रं कुरु कार्यं निरव्ययम् ॥ २.२२.४ ॥
എന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി ഒരുക്കിയ ഈ ഉത്തമമായ എല്ലാ തയ്യാറെടുപ്പുകളും വേഗം നിർത്തുക; ആ കാര്യം ചെലവില്ലാതെ ചെയ്യുക.
2.22.5
सौमित्रे योऽभिषेकार्थे मम सम्भारसम्भ्रमः।
अभिषेकनिवृत्त्यर्थे सोऽस्तु सम्भारसम्भ्रमः ॥ २.२२.५ ॥
സൗമിത്രീ! എന്റെ അഭിഷേകത്തിനായുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകളിലെ തിരക്ക് എന്തായിരുന്നുവോ, അതു തന്നെ അഭിഷേകം നിർത്താനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിലെ തിരക്കായിരിക്കട്ടെ.
2.22.6
यस्या मदभिषेकार्थे मानसं परितप्यते।
माता नः सा यथा न स्यात् सविशङ्का तथा कुरु ॥ २.२२.६ ॥
എന്റെ അഭിഷേകംമൂലം ആരുടെ മനസ്സ് വേദനിക്കുന്നുവോ, നമ്മുടെ ആ അമ്മ (കൈകേയി) സംശയത്തോടെ ഇരിക്കാതിരിക്കാൻ അപ്രകാരം ചെയ്യുക.
2.22.7
तस्याः शङ्कामयं दुःखं मुहूर्तमपि नोत्सहे।
मनसि प्रतिसंजातं सौमित्रेऽहमुपेक्षितुम् ॥ २.२२.७ ॥
സൗമിത്രേ, അവളുടെ മനസ്സിൽ സംശയത്താൽ ഉണ്ടായ ദുഃഖത്തെ ഒരു നിമിഷംപോലും ഞാൻ അവഗണിക്കാൻ കഴിയില്ല.
2.22.8
न बुद्धिपूर्वं नाबुद्धं स्मरामीह कदाचन।
मातॄणां वा पितुर्वाहं कृतमल्पं च विप्रियम् ॥ २.२२.८ ॥
അമ്മമാർക്കോ അച്ഛനോ ഞാൻ അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ ചെറിയൊരു അപ്രിയകർമ്മവും ചെയ്തതായി ഞാൻ ഓർക്കുന്നില്ല.
2.22.9
सत्यः सत्याभिसंधश्च नित्यं सत्यपराक्रमः।
परलोकभयाद् भीतो निर्भयोऽस्तु पिता मम ॥ २.२२.९ ॥
സത്യവാനും സത്യപ്രതിജ്ഞനും എപ്പോഴും സത്യപരാക്രമിയുമായ എന്റെ പിതാവ് പരലോകഭയത്താൽ ഭയപ്പെടാതെ നിർഭയനായിരിക്കട്ടെ.
2.22.10
तस्यापि हि भवेदस्मिन् कर्मण्यप्रतिसंहृते।
सत्यं नेति मनस्तापस्तस्य तापस्तपेच्च माम् ॥ २.२२.१० ॥
ഈ കർമ്മം തടയപ്പെട്ടില്ലെങ്കിൽ, 'സത്യം ഇല്ലാതായി' എന്ന മനോവേദന അദ്ദേഹത്തിനും ഉണ്ടാകും; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ വേദന എന്നെയും വേദനിപ്പിക്കും.
2.22.11
अभिषेकविधानं तु तस्मात् संहृत्य लक्ष्मण।
अन्वगेवाहमिच्छामि वनं गन्तुमितः पुरः ॥ २.२२.११ ॥
അതിനാൽ ലക്ഷ്മണാ, അഭിഷേകത്തിന്റെ ഒരുക്കം നിർത്തിവയ്ക്കുക; ഞാൻ ഇവിടെനിന്ന് മുമ്പേ വനത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
2.22.12
मम प्रव्राजनादद्य कृतकृत्या नृपात्मजा।
सुतं भरतमव्यग्रमभिषेचयतां ततः ॥ २.२२.१२ ॥
എന്റെ വനവാസത്താൽ ഇന്ന് രാജപുത്രി (കൈകേയി) കൃതാർത്ഥയാകട്ടെ; പിന്നീട് അവൾ തന്റെ പുത്രൻ ഭരതനെ വിഘ്നമില്ലാതെ അഭിഷേകം ചെയ്യിക്കട്ടെ.
2.22.13
मयि चीराजिनधरे जटामण्डलधारिणि।
गतेऽरण्यं च कैकेय्या भविष्यति मनः सुखम् ॥ २.२२.१३ ॥
ഞാൻ വൽക്കലവും മാൻതോലും ധരിച്ച് ജടാമണ്ഡലം ചൂടി വനത്തിലേക്ക് പോയാൽ കൈകേയിയുടെ മനസ്സ് സുഖിക്കും.
2.22.14
बुद्धिः प्रणीता येनेयं मनश्च सुसमाहितम्।
तं नु नार्हामि संक्लेष्टुं प्रव्रजिष्यामि मा चिरम् ॥ २.२२.१४ ॥
ഈ തീരുമാനം ബുദ്ധിയാൽ ഉറപ്പിച്ചതാണ്, മനസ്സും ഉറച്ചിരിക്കുന്നു; അതിനെ വേദനിപ്പിക്കുന്നത് എനിക്ക് ഉചിതമല്ല. ഞാൻ വൈകാതെ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടും.
2.22.15
कृतान्त एव सौमित्रे द्रष्टव्यो मत्प्रवासने।
राज्यस्य च वितीर्णस्य पुनरेव निवर्तने ॥ २.२२.१५ ॥
സൗമിത്രേ! എന്റെ വനവാസത്തിൽ വിധിയെയാണ് കാണേണ്ടത്; നൽകപ്പെട്ട രാജ്യം വീണ്ടും മടങ്ങിവരുന്നതിലും അതേ വിധിയാണ്.
2.22.16
कैकेय्याः प्रतिपत्तिर्हि कथं स्यान्मम वेदने।
यदि तस्या न भावोऽयं कृतान्तविहितो भवेत् ॥ २.२२.१६ ॥
ഇത് വിധിയാൽ നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട അവളുടെ ഭാവമല്ലെങ്കിൽ, എന്റെ ഈ വേദനയിൽ കൈകേയിയുടെ പെരുമാറ്റം എങ്ങനെയാകുമായിരുന്നു?
2.22.17
जानासि हि यथा सौम्य न मातृषु ममान्तरम्।
भूतपूर्वं विशेषो वा तस्या मयि सुतेऽपि वा ॥ २.२२.१७ ॥
സൗമ്യനേ! എന്റെ അമ്മമാരിൽ മുമ്പ് ഒരിക്കലും എനിക്കും അവളുടെ സ്വന്തം പുത്രനും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമോ വിശേഷമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നു നീ അറിയുന്നുവല്ലോ.
2.22.18
सोऽभिषेकनिवृत्त्यर्थैः प्रवासार्थैश्च दुर्वचैः।
उग्रैर्वाक्यैरहं तस्या नान्यद् दैवात् समर्थये ॥ २.२२.१८ ॥
അഭിഷേകം മുടക്കാനും എന്റെ വനവാസത്തിനുമായി അവൾ പറഞ്ഞ കഠിനവും ഉഗ്രവുമായ വാക്കുകൾക്ക് ദൈവത്തെയല്ലാതെ മറ്റൊന്നും ഞാൻ കാരണമായി കരുതുന്നില്ല.
2.22.19
कथं प्रकृतिसम्पन्ना राजपुत्री तथागुणा।
ब्रूयात् सा प्राकृतेव स्त्री मत्पीड्यं भर्तृसंनिधौ ॥ २.२२.१९ ॥
സ്വഭാവത്താൽ സമ്പന്നയും ഇത്തരം ഗുണങ്ങളുള്ളവളുമായ രാജപുത്രി, ഭർത്താവിന്റെ മുന്നിൽ സാധാരണ സ്ത്രീയെപ്പോലെ എന്നെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ എങ്ങനെ പറയും?
2.22.20
यदचिन्त्यं तु तद् दैवं भूतेष्वपि न हन्यते।
व्यक्तं मयि च तस्यां च पतितो हि विपर्ययः ॥ २.२२.२० ॥
ആ ദൈവം ചിന്തിക്കാനാവാത്തതാണ്; ജീവികളിലും അതിന്റെ പ്രഹരം ഒഴിവാക്കാനാവില്ല. എന്നിലും അവളിലും വിപര്യയം വന്നുവീണിരിക്കുന്നു എന്നത് വ്യക്തം.
2.22.21
कश्च दैवेन सौमित्रे योद्धुमुत्सहते पुमान्।
यस्य नु ग्रहणं किंचित् कर्मणोऽन्यन्न दृश्यते ॥ २.२२.२१ ॥
സൗമിത്രീ, ദൈവത്തോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഏത് പുരുഷനാണ് ധൈര്യപ്പെടുക? അതിന്റെ കർമ്മത്തിന് മറ്റൊരു പിടിയും കാണുന്നില്ലല്ലോ?
2.22.22
सुखदुःखे भयक्रोधौ लाभालाभौ भवाभवौ।
यस्य किंचित् तथाभूतं ननु दैवस्य कर्म तत् ॥ २.२२.२२ ॥
സുഖം-ദുഃഖം, ഭയം-ക്രോധം, ലാഭം-നഷ്ടം, ജനനം-മരണം — ഇവയിൽ എന്തെങ്കിലും അത്തരത്തിലുള്ളത് ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് തീർച്ചയായും ദൈവത്തിന്റെ കർമ്മമാണ്.
2.22.23
ऋषयोऽप्युग्रतपसो दैवेनाभिप्रचोदिताः।
उत्सृज्य नियमांस्तीव्रान् भ्रश्यन्ते काममन्युभिः ॥ २.२२.२३ ॥
ഉഗ്രതപസ്സുള്ള ഋഷിമാർ പോലും ദൈവത്താൽ പ്രേരിതരായി കഠിനനിയമങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, കാമക്രോധങ്ങളാൽ വീഴുന്നു.
2.22.24
असंकल्पितमेवेह यदकस्मात् प्रवर्तते।
निवर्त्यारब्धमारम्भैर्ननु दैवस्य कर्म तत् ॥ २.२२.२४ ॥
ഇവിടെ ചിന്തിക്കാതെ പെട്ടെന്ന് എന്ത് സംഭവിക്കുന്നുവോ, ആരംഭിച്ച പ്രവൃത്തികളെ തിരിച്ചുവിടുന്നുവോ, അത് തീർച്ചയായും ദൈവത്തിന്റെ കർമ്മമാണ്.
2.22.25
एतया तत्त्वया बुद्ध्या संस्तभ्यात्मानमात्मना।
व्याहतेऽप्यभिषेके मे परितापो न विद्यते ॥ २.२२.२५ ॥
നീ ഈ ബുദ്ധികൊണ്ട് നിന്നെത്തന്നെ നിന്നാൽ ഉറപ്പിക്കുക. എന്റെ അഭിഷേകം മുടങ്ങിയാലും എനിക്ക് ഒരു സന്താപവുമില്ല.
2.22.26
तस्मादपरितापः संस्त्वमप्यनुविधाय माम्।
प्रतिसंहारय क्षिप्रमाभिषेचनिकीं क्रियाम् ॥ २.२२.२६ ॥
അതുകൊണ്ട് സന്താപമില്ലാതെ സ്ഥിരനായി, എന്നെ അനുസരിച്ച്, അഭിഷേകത്തിനുള്ള കർമ്മം വേഗം പിൻവലിക്കുക.
2.22.27
एभिरेव घटैः सर्वैरभिषेचनसम्भृतैः।
मम लक्ष्मण तापस्ये व्रतस्नानं भविष्यति ॥ २.२२.२७ ॥
ലക്ഷ്മണാ, അഭിഷേകത്തിനായി ശേഖരിച്ച ഈ കുടങ്ങൾകൊണ്ടുതന്നെ എന്റെ തപസ്സിന്റെ വ്രതസ്നാനം നടക്കും.
2.22.28
अथवा किं मयैतेन राज्यद्रव्यमयेन तु।
उद्धृतं मे स्वयं तोयं व्रतादेशं करिष्यति ॥ २.२२.२८ ॥
അല്ലെങ്കിൽ രാജ്യസമ്പത്തുകൊണ്ടുള്ള ഈ വെള്ളംകൊണ്ട് എനിക്കെന്തു കാര്യം? ഞാൻതന്നെ എടുത്ത വെള്ളം വ്രതവിധി നിർവഹിക്കും.
2.22.29
मा च लक्ष्मण संतापं कार्षीर्लक्ष्म्या विपर्यये।
राज्यं वा वनवासो वा वनवासो महोदयः ॥ २.२२.२९ ॥
ലക്ഷ്മണാ, സമ്പത്തിന്റെ മറിച്ചിലിൽ നീ സന്താപം കൊള്ളരുത്. രാജ്യമായാലും വനവാസമായാലും വനവാസവും മഹത്തായ ഉയർച്ചയാണ്.
2.22.30
न लक्ष्मणास्मिन् मम राज्यविघ्ने
माता यवीयस्यभिशङ्कितव्या।
दैवाभिपन्ना न पिता कथंचि-
ज्जानासि दैवं हि तथाप्रभावम् ॥ २.२२.३० ॥
ലക്ഷ്മണാ, എന്റെ രാജ്യത്തിന് വന്ന ഈ തടസ്സത്തിൽ ഇളയമ്മയെ സംശയിക്കരുത്. അച്ഛനും ദൈവവശനായവനാണ്; ഒരു വിധത്തിലും അല്ല. ദൈവത്തിന് ഇത്രയും ശക്തിയുണ്ടെന്ന് നീ അറിയുന്നുവല്ലോ.