รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.22.1
अथ तं व्यथया दीनं सविशेषममर्षितम्।
सरोषमिव नागेन्द्रं रोषविस्फारितेक्षणम् ॥ २.२२.१ ॥
จากนั้น เมื่อเห็นพระองค์เศร้าโศกด้วยความทุกข์ ทั้งยังคับแค้นเป็นพิเศษ เหมือนช้างใหญ่ผู้เป็นใหญ่ที่โกรธจัด มีนัยน์ตาเบิกกว้างด้วยความโกรธ
2.22.2
आसाद्य रामः सौमित्रिं सुहृदं भ्रातरं प्रियम्।
उवाचेदं स धैर्येण धारयन् सत्त्वमात्मवान् ॥ २.२२.२ ॥
พระรามเสด็จเข้าไปหาพระสุมิตราบุตร ผู้เป็นสหาย เป็นพี่น้อง และเป็นที่รัก แล้วตรัสถ้อยคำเหล่านี้ พร้อมกับทรงรักษาพลังใจภายในไว้ด้วยความมั่นคงและการควบคุมตน
2.22.3
निगृह्य रोषं शोकं च धैर्यमाश्रित्य केवलम्।
अवमानं निरस्यैनं गृहीत्वा हर्षमुत्तमम् ॥ २.२२.३ ॥
ทรงข่มความโกรธและความเศร้าโศกไว้ ทรงพึ่งพาเพียงความมั่นคงแห่งจิต ทรงปัดความอัปยศนี้ออกไป และทรงรับเอาความยินดีอันสูงสุด
2.22.4
उपक्लृप्तं यदैतन्मे अभिषेकार्थमुत्तमम्।
सर्वं निवर्तय क्षिप्रं कुरु कार्यं निरव्ययम् ॥ २.२२.४ ॥
การเตรียมการอันยอดเยี่ยมเพื่อพิธีอภิเษกของเรานี้ จงรีบระงับเสียให้หมด และดำเนินกิจโดยไม่ให้สิ้นเปลือง
2.22.5
सौमित्रे योऽभिषेकार्थे मम सम्भारसम्भ्रमः।
अभिषेकनिवृत्त्यर्थे सोऽस्तु सम्भारसम्भ्रमः ॥ २.२२.५ ॥
ข้าแต่สุมิตราบุตร ขอให้ความวุ่นวายของการเตรียมการที่มีอยู่เพื่อพิธีอภิเษกของเรา กลับกลายเป็นความวุ่นวายของการเตรียมการเพื่อยกเลิกพิธีอภิเษกนั้นเถิด
2.22.6
यस्या मदभिषेकार्थे मानसं परितप्यते।
माता नः सा यथा न स्यात् सविशङ्का तथा कुरु ॥ २.२२.६ ॥
จงกระทำเช่นนั้น เพื่อให้มารดาของเรา ผู้มีใจกังวลเพราะพิธีอภิเษกของเรา มิให้ต้องเกิดความสงสัยขึ้น
2.22.7
तस्याः शङ्कामयं दुःखं मुहूर्तमपि नोत्सहे।
मनसि प्रतिसंजातं सौमित्रेऽहमुपेक्षितुम् ॥ २.२२.७ ॥
ข้าแต่บุตรแห่งสุมิตรา ข้าไม่อาจทนปล่อยให้ความทุกข์อันเกิดจากความสงสัยที่บังเกิดขึ้นในใจของนางนั้นอยู่เฉย แม้เพียงชั่วขณะเดียว
2.22.8
न बुद्धिपूर्वं नाबुद्धं स्मरामीह कदाचन।
मातॄणां वा पितुर्वाहं कृतमल्पं च विप्रियम् ॥ २.२२.८ ॥
ข้าไม่เคยระลึกได้ว่าเคยทำสิ่งที่ไม่เป็นที่พอพระทัยแม้เพียงเล็กน้อยต่อบรรดามารดาหรือต่อพระบิดา ทั้งโดยเจตนาและโดยไม่รู้ตัว
2.22.9
सत्यः सत्याभिसंधश्च नित्यं सत्यपराक्रमः।
परलोकभयाद् भीतो निर्भयोऽस्तु पिता मम ॥ २.२२.९ ॥
ขอให้พระบิดาของเรา ผู้ซื่อสัตย์เสมอ ผู้ซื่อตรงต่อคำปฏิญาณ และมีความกล้าหาญที่แท้จริง จงไม่หวั่นกลัว ไม่ต้องหวาดหวั่นต่อความกลัวต่อโลกหน้าเลย
2.22.10
तस्यापि हि भवेदस्मिन् कर्मण्यप्रतिसंहृते।
सत्यं नेति मनस्तापस्तस्य तापस्तपेच्च माम् ॥ २.२२.१० ॥
หากการกระทำนี้ไม่ถูกยกเลิก ความทุกข์ใจว่า ‘สัจจะมิได้รับการรักษา’ จะเกิดแก่พระองค์ด้วย และความเร่าร้อนของพระองค์จะเผาไหม้ข้าด้วย
2.22.11
अभिषेकविधानं तु तस्मात् संहृत्य लक्ष्मण।
अन्वगेवाहमिच्छामि वनं गन्तुमितः पुरः ॥ २.२२.११ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่พระลักษมณ์ ขอให้ยกเลิกการจัดเตรียมพิธีอภิเษกเสียเถิด ข้าปรารถนาจะไปยังป่าจากที่นี่เป็นอันดับแรก ก่อนสิ่งอื่นใด
2.22.12
मम प्रव्राजनादद्य कृतकृत्या नृपात्मजा।
सुतं भरतमव्यग्रमभिषेचयतां ततः ॥ २.२२.१२ ॥
ด้วยการที่เราถูกเนรเทศในวันนี้ ขอให้พระธิดาของกษัตริย์ (พระนางไกเกยี) ได้สมประสงค์ แล้วขอให้นางได้อภิเษกพระโอรสของนาง คือพระภรตโดยปราศจากอุปสรรค
2.22.13
मयि चीराजिनधरे जटामण्डलधारिणि।
गतेऽरण्यं च कैकेय्या भविष्यति मनः सुखम् ॥ २.२२.१३ ॥
เมื่อเรานุ่งผ้าเปลือกไม้และหนังกวาง ทรงมวยผมเป็นเกลียวอยู่ แล้วเดินทางเข้าป่าไป พระนางไกเกยีจะมีพระทัยเป็นสุข
2.22.14
बुद्धिः प्रणीता येनेयं मनश्च सुसमाहितम्।
तं नु नार्हामि संक्लेष्टुं प्रव्रजिष्यामि मा चिरम् ॥ २.२२.१४ ॥
ความตั้งพระทัยซึ่งเป็นเหตุให้เกิดการตัดสินใจนี้ขึ้นแล้ว และพระทัยของเราก็มั่นคงแล้ว เราไม่สมควรที่จะทำให้พระทัยนั้นต้องเดือดร้อน เราจะออกไปเนรเทศโดยไม่รอช้า
2.22.15
कृतान्त एव सौमित्रे द्रष्टव्यो मत्प्रवासने।
राज्यस्य च वितीर्णस्य पुनरेव निवर्तने ॥ २.२२.१५ ॥
ข้าแต่สุมิตราบุตร ในการที่เราต้องถูกเนรเทศไปนั้น ต้องเห็นว่าเป็นอำนาจของพระกาลเพียงอย่างเดียว และในการที่ราชอาณาจักรซึ่งได้ประทานให้แล้วจะต้องกลับคืนมาอีก ก็ต้องเห็นว่าเป็นอำนาจของพระกาลเช่นกัน
2.22.16
कैकेय्याः प्रतिपत्तिर्हि कथं स्यान्मम वेदने।
यदि तस्या न भावोऽयं कृतान्तविहितो भवेत् ॥ २.२२.१६ ॥
ท่าทีของพระนางไกเกยีที่มีต่อข้าในความเศร้าโศกนี้ จะเป็นไปได้อย่างไรเล่า หากทัศนคติของนางนี้มิได้ถูกกำหนดมาโดยพระกาล
2.22.17
जानासि हि यथा सौम्य न मातृषु ममान्तरम्।
भूतपूर्वं विशेषो वा तस्या मयि सुतेऽपि वा ॥ २.२२.१७ ॥
ข้าแต่ผู้มีจิตใจอ่อนโยน ท่านก็รู้ดีว่า ในหมู่มารดาของข้านั้น ไม่เคยมีความแตกต่างหรือความพิเศษใดเกิดขึ้นมาก่อนเลย ทั้งในความรักที่นางมีต่อข้าและต่อโอรสของนางเอง
2.22.18
सोऽभिषेकनिवृत्त्यर्थैः प्रवासार्थैश्च दुर्वचैः।
उग्रैर्वाक्यैरहं तस्या नान्यद् दैवात् समर्थये ॥ २.२२.१८ ॥
ด้วยถ้อยคำอันรุนแรงและเจ็บปวดที่นางกล่าวออกมา เพื่อให้การอภิเษกต้องยกเลิกและเพื่อให้ข้าต้องถูกเนรเทศ ข้าไม่อาจเห็นสาเหตุอื่นใดนอกจากพระกาล
2.22.19
कथं प्रकृतिसम्पन्ना राजपुत्री तथागुणा।
ब्रूयात् सा प्राकृतेव स्त्री मत्पीड्यं भर्तृसंनिधौ ॥ २.२२.१९ ॥
พระราชธิดาผู้มีธรรมชาติอันสูงส่งและมีคุณสมบัติเช่นนั้น จะกล่าวถ้อยคำที่ทำร้ายข้าต่อหน้าพระสวามีได้อย่างไร เหมือนสตรีสามัญคนหนึ่งเล่า
2.22.20
यदचिन्त्यं तु तद् दैवं भूतेष्वपि न हन्यते।
व्यक्तं मयि च तस्यां च पतितो हि विपर्ययः ॥ २.२२.२० ॥
พระกาลนั้นยากจะคาดคิดได้ และแม้แต่สรรพสัตว์ก็ไม่อาจหลีกเลี่ยงการกระทบของพระกาลได้ ชัดเจนแล้วว่าความผันแปรกลับตาลปัตรได้ตกลงมาทั้งแก่ข้าและแก่นางเช่นกัน
2.22.21
कश्च दैवेन सौमित्रे योद्धुमुत्सहते पुमान्।
यस्य नु ग्रहणं किंचित् कर्मणोऽन्यन्न दृश्यते ॥ २.२२.२१ ॥
ใครเล่าที่จะกล้าต่อสู้กับโชคชะตา โอ้เซาเมตริ ซึ่งการกระทำของเขาไม่แสดงที่ยึดอื่นใดเลย
2.22.22
सुखदुःखे भयक्रोधौ लाभालाभौ भवाभवौ।
यस्य किंचित् तथाभूतं ननु दैवस्य कर्म तत् ॥ २.२२.२२ ॥
สุขและทุกข์ ความกลัวและความโกรธ ได้และเสีย เกิดและไม่เกิด สิ่งใดในสิ่งเหล่านี้ที่เป็นเช่นนั้น นั่นย่อมเป็นการกระทำของโชคชะตาแน่นอน
2.22.23
ऋषयोऽप्युग्रतपसो दैवेनाभिप्रचोदिताः।
उत्सृज्य नियमांस्तीव्रान् भ्रश्यन्ते काममन्युभिः ॥ २.२२.२३ ॥
แม้แต่ฤๅษีผู้บำเพ็ญตบะอย่างรุนแรง เมื่อถูกโชคชะตาผลักดัน ก็ละทิ้งข้อปฏิบัติอันเข้มงวดของตน และตกไปด้วยกามและความโกรธ
2.22.24
असंकल्पितमेवेह यदकस्मात् प्रवर्तते।
निवर्त्यारब्धमारम्भैर्ननु दैवस्य कर्म तत् ॥ २.२२.२४ ॥
สิ่งใดในโลกนี้ที่เกิดขึ้นโดยไม่มีใครคิดถึงและเกิดขึ้นอย่างกะทันหัน และทำให้การงานที่เริ่มไว้แล้วต้องหันกลับ นั่นย่อมเป็นการกระทำของโชคชะตาแน่นอน
2.22.25
एतया तत्त्वया बुद्ध्या संस्तभ्यात्मानमात्मना।
व्याहतेऽप्यभिषेके मे परितापो न विद्यते ॥ २.२२.२५ ॥
ด้วยความเข้าใจในสัจธรรมนี้ จงตั้งมั่นอาตมันด้วยอาตมันเถิด แม้การอภิเษกของเราจะถูกขัดขวาง ในใจเราก็ไม่มีความเดือดร้อนเลย
2.22.26
तस्मादपरितापः संस्त्वमप्यनुविधाय माम्।
प्रतिसंहारय क्षिप्रमाभिषेचनिकीं क्रियाम् ॥ २.२२.२६ ॥
เพราะฉะนั้น จงปราศจากความเดือดร้อนและตั้งมั่น ทำตามเรา แล้วรีบยกเลิกพิธีอภิเษกเสีย
2.22.27
एभिरेव घटैः सर्वैरभिषेचनसम्भृतैः।
मम लक्ष्मण तापस्ये व्रतस्नानं भविष्यति ॥ २.२२.२७ ॥
โอ้ลักษมณ์ ด้วยหม้อทั้งหมดนี้ที่รวบรวมไว้เพื่อการอภิเษกนั่นแหละ การอาบน้ำตามคำปฏิญาณเพื่อชีวิตตะบะของเราจะได้ทำขึ้น
2.22.28
अथवा किं मयैतेन राज्यद्रव्यमयेन तु।
उद्धृतं मे स्वयं तोयं व्रतादेशं करिष्यति ॥ २.२२.२८ ॥
หรือว่า น้ำที่ทำจากทรัพย์สมบัติของราชอาณาจักรนี้จะมีประโยชน์อะไรแก่เรา น้ำที่เราตักเองนั่นแหละจะปฏิบัติตามข้อบังคับของคำปฏิญาณ
2.22.29
मा च लक्ष्मण संतापं कार्षीर्लक्ष्म्या विपर्यये।
राज्यं वा वनवासो वा वनवासो महोदयः ॥ २.२२.२९ ॥
โอ้ลักษมณ์ อย่าเศร้าโศกเพราะความผันแปรของโชคลาภเลย ไม่ว่าจะเป็นความเป็นกษัตริย์หรือการอยู่ในป่า การอยู่ในป่าก็เป็นความเจริญรุ่งเรืองอันยิ่งใหญ่เช่นกัน
2.22.30
न लक्ष्मणास्मिन् मम राज्यविघ्ने
माता यवीयस्यभिशङ्कितव्या।
दैवाभिपन्ना न पिता कथंचि-
ज्जानासि दैवं हि तथाप्रभावम् ॥ २.२२.३० ॥
โอ้ลักษมณ์ ในการขัดขวางราชอาณาจักรของเรานี้ ไม่ควรสงสัยมารดาองค์เล็กเลย บิดาของเราก็ตกอยู่ในอำนาจของโชคชะตาเช่นกัน มิได้เป็นไปด้วยเหตุอื่นใด เจ้าก็รู้ว่าโชคชะตามีอำนาจเช่นนั้น