ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.24.1
तं समीक्ष्य व्यवसितं पितुर्निर्देशपालने।
कौसल्या बाष्पसंरुद्धा वचो धर्मिष्ठमब्रवीत् ॥ २.२४.१ ॥
ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਉਸਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੱਧੇ ਗਲੇ ਵਾਲੀ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਧਰਮ ਭਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
2.24.2
अदृष्टदुःखो धर्मात्मा सर्वभूतप्रियंवदः।
मयि जातो दशरथात् कथमुञ्छेन वर्तयेत् ॥ २.२४.२ ॥
ਜਿਸਨੇ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਦਸ਼ਰਥ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਦਾਣੇ ਚੁਗ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰੇਗਾ?
2.24.3
यस्य भृत्याश्च दासाश्च मृष्टान्यन्नानि भुञ्जते।
कथं स भोक्ष्यते रामो वने मूलफलान्ययम् ॥ २.२४.३ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਦਾਸ ਵੀ ਸੁਆਦਲਾ ਅੰਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਖਾਵੇਗਾ?
2.24.4
क एतच्छ्रद्दधेच्छ्रुत्वा कस्य वा न भवेद् भयम्।
गुणवान् दयितो राज्ञः काकुत्स्थो यद् विवास्यते ॥ २.२४.४ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕੌਣ ਯਕੀਨ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਬਨਵਾਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ!
2.24.5
नूनं तु बलवाँल्लोके कृतान्तः सर्वमादिशन्।
लोके रामाभिरामस्त्वं वनं यत्र गमिष्यसि ॥ २.२४.५ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨਨ ਕਾਲ (ਕਿਸਮਤ) ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਨੰਦ ਰਾਮ! ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ।
2.24.6
अयं तु मामात्मभवस्तवादर्शनमारुतः।
विलापदुःखसमिधो रुदिताश्रुहुताहुतिः ॥ २.२४.६ ॥
ਤੇਰਾ ਨਾ ਦਿਸਣਾ ਇਹ ਹਵਾ ਮੈਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਵਿਰਲਾਪ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਮਿਧਾਂ ਨਾਲ ਬਾਲ ਰਹੀ ਹੈ; ਰੋਏ ਹੋਏ ਅੱਥਰੂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਵਜੋਂ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
2.24.7
चिन्ताबाष्पमहाधूमस्तवागमनचिन्तजः।
कर्शयित्वाधिकं पुत्र निःश्वासायाससम्भवः ॥ २.२४.७ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧੂੰਆਂ, ਹਾਉਕਿਆਂ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2.24.8
त्वया विहीनामिह मां शोकाग्निरतुलो महान्।
प्रधक्ष्यति यथा कक्ष्यं चित्रभानुर्हिमात्यये ॥ २.२४.८ ॥
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਮਹਾਨ ਸੋਗ ਦੀ ਅੱਗ, ਸਿਆਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਘਾਹ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗੀ।
2.24.9
कथं हि धेनुः स्वं वत्सं गच्छन्तमनुगच्छति।
अहं त्वानुगमिष्यामि यत्र वत्स गमिष्यसि ॥ २.२४.९ ॥
ਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗੀ।
2.24.10
यथा निगदितं मात्रा तद् वाक्यं पुरुषर्षभः।
श्रुत्वा रामोऽब्रवीद् वाक्यं मातरं भृशदुःखिताम् ॥ २.२४.१० ॥
ਮਾਤਾ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.24.11
कैकेय्या वञ्चितो राजा मयि चारण्यमाश्रिते।
भवत्या च परित्यक्तो न नूनं वर्तयिष्यति ॥ २.२४.११ ॥
ਮੇਰੇ ਬਨ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੈਕੇਈ ਦੁਆਰਾ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ, ਯਕੀਨਨ ਜੀਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
2.24.12
भर्तुः किल परित्यागो नृशंसः केवलं स्त्रियाः।
स भवत्या न कर्तव्यो मनसापि विगर्हितः ॥ २.२४.१२ ॥
ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਔਰਤ ਲਈ ਕੇਵਲ ਬੇਰਹਿਮ ਕੰਮ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਨਿੰਦਤ ਹੈ।
2.24.13
यावज्जीवति काकुत्स्थः पिता मे जगतीपतिः।
शुश्रूषा क्रियतां तावत् स हि धर्मः सनातनः ॥ २.२४.१३ ॥
ਕਾਕੁਤਸਥ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ; ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਹੈ।
2.24.14
एवमुक्ता तु रामेण कौसल्या शुभदर्शना।
तथेत्युवाच सुप्रीता राममक्लिष्टकारिणम् ॥ २.२४.१४ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਸ਼ੁਭ ਦਰਸ਼ਨਾ ਕੌਸਲਯਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਹਿਜ ਕਰਤੱਵ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੋਲੀ, 'ਠੀਕ ਹੈ।'
2.24.15
एवमुक्तस्तु वचनं रामो धर्मभृतां वरः।
भूयस्तामब्रवीद् वाक्यं मातरं भृशदुःखिताम् ॥ २.२४.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
2.24.16
मया चैव भवत्या च कर्तव्यं वचनं पितुः।
राजा भर्ता गुरुः श्रेष्ठः सर्वेषामीश्वरः प्रभुः ॥ २.२४.१६ ॥
ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਹੀ ਪਤੀ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
2.24.17
इमानि तु महारण्ये विहृत्य नव पञ्च च।
वर्षाणि परमप्रीत्या स्थास्यामि वचने तव ॥ २.२४.१७ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਪਰਮ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਾਂਗਾ।
2.24.18
एवमुक्ता प्रियं पुत्रं बाष्पपूर्णानना तदा।
उवाच परमार्ता तु कौसल्या सुतवत्सला ॥ २.२४.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਭਰੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੌਸਲਯਾ ਨੇ ਤਦ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
2.24.19
आसां राम सपत्नीनां वस्तुं मध्ये न मे क्षमम्।
नय मामपि काकुत्स्थ वनं वन्यां मृगीमिव ॥ २.२४.१९ ॥
ਰਾਮ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੌਕਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਰਨੀ ਵਾਂਗ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਵਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਚੱਲ।
2.24.20
यदि ते गमने बुद्धिः कृता पितरपेक्षया।
तां तथा रुदतीं रामो रुदन् वचनमब्रवीत् ॥ २.२४.२० ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਵਨ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਵੀ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.24.21
जीवन्त्या हि स्त्रिया भर्ता दैवतं प्रभुरेव च।
भवत्या मम चैवाद्य राजा प्रभवति प्रभुः ॥ २.२४.२१ ॥
ਜੀਵਤ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਸੁਆਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਸੁਆਮੀ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਹੀ ਹੈ।
2.24.22
न ह्यनाथा वयं राज्ञा लोकनाथेन धीमता।
भरतश्चापि धर्मात्मा सर्वभूतप्रियंवदः ॥ २.२४.२२ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕਨਾਥ ਰਾਜਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਅਨਾਥ ਨਹੀਂ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਭਰਤ ਵੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
2.24.24
भवतीमनुवर्तेत स हि धर्मरतः सदा।
दारुणश्चाप्ययं शोको यथैनं न विनाशयेत् ॥ २.२४.२४ ॥
ਉਹ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ, ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਦਾਰੁਣ ਸ਼ੋਕ ਉਸਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ।
2.24.25
राज्ञो वृद्धस्य सततं हितं चर समाहिता।
व्रतोपवासनिरता या नारी परमोत्तमा ॥ २.२४.२५ ॥
ਬੁੱਢੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹਿਤ ਸਦਾ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰ। ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਵਰਤਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਹੈ।
2.24.26
भर्तारं नानुवर्तेत सा च पापगतिर्भवेत्।
भर्तुः शुश्रूषया नारी लभते स्वर्गमुत्तमम् ॥ २.२४.२६ ॥
ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਪਾਪਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਇਸਤਰੀ ਉੱਤਮ ਸਵਰਗ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
2.24.27
अपि या निर्नमस्कारा निवृत्ता देवपूजनात्।
शुश्रूषामेव कुर्वीत भर्तुः प्रियहिते रता ॥ २.२४.२७ ॥
ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਵਿਰਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਵੀ ਨਾ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਕੇਵਲ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
2.24.28
एष धर्मः स्त्रिया नित्यो वेदे लोके श्रुतः स्मृतः।
अग्निकार्येषु च सदा सुमनोभिश्च देवताः ॥ २.२४.२८ ॥
ਇਹ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਨਿੱਤ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਸਿਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਗਨੀ-ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਦਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
2.24.29
पूज्यास्ते मत्कृते देवि ब्राह्मणाश्चैव सत्कृताः।
एवं कालं प्रतीक्षस्व ममागमनकांक्षिणी ॥ २.२४.२९ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਜਨੀਯ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਹੋਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ।
2.24.30
नियता नियताहारा भर्तृशुश्रूषणे रता।
प्राप्स्यसे परमं कामं मयि पर्यागते सति ॥ २.२४.३० ॥
ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਮਿਤਾਹਾਰੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ, ਮੇਰੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਪਰਮ ਇੱਛਾ ਪਾਵੇਂਗੀ।
2.24.31
यदि धर्मभृतां श्रेष्ठो धारयिष्यति जीवितम्।
एवमुक्ता तु रामेण बाष्पपर्याकुलेक्षणा ॥ २.२४.३१ ॥
ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ (ਰਾਮ) ਜੇ ਜੀਵਨ ਧਾਰਨ ਕਰਨਗੇ... ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਗਈ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ (ਸੀਤਾ)...
2.24.32
कौसल्या पुत्रशोकार्ता रामं वचनमब्रवीत्।
गमने सुकृतां बुद्धिं न ते शक्नोमि पुत्रक ॥ २.२४.३२ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ - ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਨ ਜਾਣ ਦੇ ਤੇਰੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
2.24.33
विनिवर्तयितुं वीर नूनं कालो दुरत्ययः।
गच्छ पुत्र त्वमेकाग्रो भद्रं तेऽस्तु सदा विभो ॥ २.२४.३३ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮੋੜਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾ; ਹੇ ਵਿਭੂ, ਤੇਰਾ ਸਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
2.24.34
पुनस्त्वयि निवृत्ते तु भविष्यामि गतक्लमा।
प्रत्यागते महाभागे कृतार्थे चरितव्रते।
पितुरानृण्यतां प्राप्ते स्वपिष्ये परमं सुखम् ॥ २.२४.३४ ॥
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੁੜ ਪਰਤ ਆਵੇਂਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਕੇ, ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਚੁਕਾ ਕੇ ਪਰਤੇਂਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਰਮ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੌਂਵਾਂਗੀ।
2.24.35
कृतान्तस्य गतिः पुत्र दुर्विभाव्या सदा भुवि।
यस्त्वां संचोदयति मे वच आविध्य राघव ॥ २.२४.३५ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਯਮ ਦੀ ਚਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਸਮਝਣੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਾਲ ਦਾ ਹੀ ਖੇਡ ਹੈ।
2.24.36
गच्छेदानीं महाबाहो क्षेमेण पुनरागतः।
नन्दयिष्यसि मां पुत्र साम्ना श्लक्ष्णेन चारुणा ॥ २.२४.३६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹੁਣ ਜਾ, ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ, ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰੇਂਗਾ।
2.24.37
अपीदानीं स कालः स्याद् वनात् प्रत्यागतं पुनः।
यत् त्वां पुत्रक पश्येयं जटावल्कलधारिणम् ॥ २.२४.३७ ॥
ਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਕਦੇ ਆਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਰਤ ਕੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛਿੱਲੜ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖ ਸਕਾਂਗੀ?
2.24.38
तथा हि रामं वनवासनिश्चितं
ददर्श देवी परमेण चेतसा।
उवाच रामं शुभलक्षणं वचो
बभूव च स्वस्त्ययनाभिकांक्षिणी ॥ २.२४.३८ ॥
ਬਨਵਾਸ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਉਹ ਬੋਲੀ; ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਅਸੀਸ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ।