รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.24.1
तं समीक्ष्य व्यवसितं पितुर्निर्देशपालने।
कौसल्या बाष्पसंरुद्धा वचो धर्मिष्ठमब्रवीत् ॥ २.२४.१ ॥
เมื่อเห็นพระรามตั้งใจจะเชื่อฟังคำสั่งของพระราชบิดา พระนางเการาลยาก็ตรัสด้วยพระสุรเสียงที่สะอื้นด้วยน้ำตา ซึ่งเป็นถ้อยคำอันชอบด้วยธรรม
2.24.2
अदृष्टदुःखो धर्मात्मा सर्वभूतप्रियंवदः।
मयि जातो दशरथात् कथमुञ्छेन वर्तयेत् ॥ २.२४.२ ॥
ผู้ที่ไม่เคยประสบทุกข์ มีจิตใจตั้งมั่นในธรรม และกล่าวถ้อยคำอ่อนโยนแก่สรรพสัตว์ เกิดจากท้าวทศรถและจากตัวแม่ แล้วเขาจะดำรงชีพด้วยการเก็บเมล็ดข้าวจากทุ่งได้อย่างไร
2.24.3
यस्य भृत्याश्च दासाश्च मृष्टान्यन्नानि भुञ्जते।
कथं स भोक्ष्यते रामो वने मूलफलान्ययम् ॥ २.२४.३ ॥
พระรามผู้มีบริวารและคนรับใช้เคยได้เสวยอาหารชั้นดี แล้วพระองค์จะเสวยรากไม้และผลไม้ในป่านี้ได้อย่างไร
2.24.4
क एतच्छ्रद्दधेच्छ्रुत्वा कस्य वा न भवेद् भयम्।
गुणवान् दयितो राज्ञः काकुत्स्थो यद् विवास्यते ॥ २.२४.४ ॥
ใครจะเชื่อเรื่องนี้เมื่อได้ยิน และใครเล่าจะไม่เกิดความหวาดกลัว พระกากุตสถ์ผู้มีคุณธรรมเป็นที่รักของพระราชา กลับจะถูกเนรเทศ
2.24.5
नूनं तु बलवाँल्लोके कृतान्तः सर्वमादिशन्।
लोके रामाभिरामस्त्वं वनं यत्र गमिष्यसि ॥ २.२४.५ ॥
แน่นอนว่าในโลกนี้กาลเวลาย่อมทรงอำนาจ เป็นผู้กำหนดทุกสิ่ง โอ พระรามผู้เป็นที่รื่นรมย์ของโลก ลูกกำลังจะไปยังป่า
2.24.6
अयं तु मामात्मभवस्तवादर्शनमारुतः।
विलापदुःखसमिधो रुदिताश्रुहुताहुतिः ॥ २.२४.६ ॥
ลมแห่งการไม่ได้เห็นลูกนี้ ได้จุดไฟให้แม่ผู้เป็นมารดาของลูกด้วยเชื้อเพลิงคือความคร่ำครวญและทุกข์ และน้ำตาที่ร่ำไห้ของแม่เทลงไปเป็นเครื่องบูชา
2.24.7
चिन्ताबाष्पमहाधूमस्तवागमनचिन्तजः।
कर्शयित्वाधिकं पुत्र निःश्वासायाससम्भवः ॥ २.२४.७ ॥
ลูกเอ๋ย ควันใหญ่แห่งความกังวลและน้ำตา เกิดจากการคิดถึงการกลับมาของลูก ลอยขึ้นจากลมหายใจถอนใจและความอ่อนล้า ย่อมทำให้แม่ซูบผอมลงอย่างยิ่ง
2.24.8
त्वया विहीनामिह मां शोकाग्निरतुलो महान्।
प्रधक्ष्यति यथा कक्ष्यं चित्रभानुर्हिमात्यये ॥ २.२४.८ ॥
เมื่อต้องพรากจากลูกมาอยู่ที่นี่ กองไฟแห่งความโศกอันใหญ่หลวงที่หาสิ่งใดเทียบไม่ได้ จะเผาแม่ให้มอดไหม้ดังดวงอาทิตย์เผาหญ้าแห้งเมื่อสิ้นฤดูหนาว
2.24.9
कथं हि धेनुः स्वं वत्सं गच्छन्तमनुगच्छति।
अहं त्वानुगमिष्यामि यत्र वत्स गमिष्यसि ॥ २.२४.९ ॥
แม่โคจะไม่ตามลูกวัวของตนไปได้อย่างไร ลูกเอ๋ย ลูกไปที่ใด แม่ก็จะตามลูกไปที่นั่น
2.24.10
यथा निगदितं मात्रा तद् वाक्यं पुरुषर्षभः।
श्रुत्वा रामोऽब्रवीद् वाक्यं मातरं भृशदुःखिताम् ॥ २.२४.१० ॥
พระรามผู้เป็นเลิศในหมู่บุรุษ ได้ฟังถ้อยคำที่พระมารดาทรงกล่าวไว้ จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่พระมารดาผู้ทรงเศร้าโศกยิ่งนัก
2.24.11
कैकेय्या वञ्चितो राजा मयि चारण्यमाश्रिते।
भवत्या च परित्यक्तो न नूनं वर्तयिष्यति ॥ २.२४.११ ॥
เมื่อลูกเข้าป่าไปแล้ว พระราชาผู้ถูกไกเกยีหลอกลวง และแม่ก็ทิ้งพระองค์ไปด้วย พระองค์คงจะดำรงชีพอยู่ต่อไปไม่ได้แน่
2.24.12
भर्तुः किल परित्यागो नृशंसः केवलं स्त्रियाः।
स भवत्या न कर्तव्यो मनसापि विगर्हितः ॥ २.२४.१२ ॥
การทอดทิ้งสามีนั้นเป็นการกระทำอันโหดร้ายสำหรับสตรีโดยแท้ แม่จะกระทำเช่นนั้นไม่ได้ แม้แต่ในใจก็ยังถูกประณาม
2.24.13
यावज्जीवति काकुत्स्थः पिता मे जगतीपतिः।
शुश्रूषा क्रियतां तावत् स हि धर्मः सनातनः ॥ २.२४.१३ ॥
ตราบใดที่พระราชบิดาของลูก พระกากุตสถ์ เจ้าแห่งแผ่นดิน ยังดำรงพระชนม์อยู่ ขอให้แม่ปรนนิบัติพระองค์ไปเถิด เพราะนั่นคือธรรมอันเป็นนิรันดร์
2.24.14
एवमुक्ता तु रामेण कौसल्या शुभदर्शना।
तथेत्युवाच सुप्रीता राममक्लिष्टकारिणम् ॥ २.२४.१४ ॥
เมื่อพระรามตรัสดังนี้แล้ว พระนางเการาลยาผู้มีพระพักตร์งดงามเป็นมงคล ทรงมีพระทัยยินดียิ่งนัก จึงตรัสกับพระรามผู้ไม่ทรงลำบากในการกระทำ ว่า "เป็นเช่นนั้นเถิด"
2.24.15
एवमुक्तस्तु वचनं रामो धर्मभृतां वरः।
भूयस्तामब्रवीद् वाक्यं मातरं भृशदुःखिताम् ॥ २.२४.१५ ॥
เมื่อพระรามผู้เป็นเลิศในหมู่ผู้ทรงธรรมได้ตรัสดังนี้แล้ว จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้อีกครั้งแก่พระมารดาผู้ทรงเศร้าโศกยิ่งนัก
2.24.16
मया चैव भवत्या च कर्तव्यं वचनं पितुः।
राजा भर्ता गुरुः श्रेष्ठः सर्वेषामीश्वरः प्रभुः ॥ २.२४.१६ ॥
ทั้งลูกและแม่ต้องปฏิบัติตามคำของพระราชบิดา พระราชาคือสามี คือครู คือผู้ยิ่งใหญ่ เป็นเจ้าและผู้ปกครองเหนือทุกคน
2.24.17
इमानि तु महारण्ये विहृत्य नव पञ्च च।
वर्षाणि परमप्रीत्या स्थास्यामि वचने तव ॥ २.२४.१७ ॥
ลูกจะอาศัยอยู่ในป่าใหญ่นี้เป็นเวลาสิบสี่ปี และด้วยความรักอย่างยิ่ง ลูกจะปฏิบัติตามถ้อยคำของแม่
2.24.18
एवमुक्ता प्रियं पुत्रं बाष्पपूर्णानना तदा।
उवाच परमार्ता तु कौसल्या सुतवत्सला ॥ २.२४.१८ ॥
เมื่อได้รับการตรัสดังนี้ พระนางเการาลยาผู้มีพระพักตร์นองด้วยน้ำตา ทรงทุกข์ระทมยิ่งนัก และทรงรักลูกชายเป็นที่สุด จึงตรัสแก่พระโอรสที่เป็นที่รัก
2.24.19
आसां राम सपत्नीनां वस्तुं मध्ये न मे क्षमम्।
नय मामपि काकुत्स्थ वनं वन्यां मृगीमिव ॥ २.२४.१९ ॥
ลูกรามเอ๋ย แม่ไม่เหมาะที่จะอยู่ท่ามกลางเหล่าสปัตนีเหล่านี้ โอ ทายาทแห่งพระกากุตสถ์ ขอพาแม่ไปป่าด้วยเถิด ดุจผู้ที่พาแม่กวางป่าเข้าไป
2.24.20
यदि ते गमने बुद्धिः कृता पितरपेक्षया।
तां तथा रुदतीं रामो रुदन् वचनमब्रवीत् ॥ २.२४.२० ॥
หากลูกตั้งใจจะไปป่า เพราะคำนึงถึงพระราชบิดา—พระรามตรัสดังนี้ ขณะกำลังร้องไห้ กับพระมารดาผู้ร่ำไห้อยู่นั้น
2.24.21
जीवन्त्या हि स्त्रिया भर्ता दैवतं प्रभुरेव च।
भवत्या मम चैवाद्य राजा प्रभवति प्रभुः ॥ २.२४.२१ ॥
สำหรับหญิงที่ยังมีชีวิต สามีคือเทพเจ้าและเจ้าผู้เป็นใหญ่ของนาง และวันนี้ สำหรับเจ้าและสำหรับข้า พระราชาคือผู้ปกครองสูงสุด
2.24.22
न ह्यनाथा वयं राज्ञा लोकनाथेन धीमता।
भरतश्चापि धर्मात्मा सर्वभूतप्रियंवदः ॥ २.२४.२२ ॥
เราทั้งหลายหาได้ไร้ที่พึ่งไม่ เพราะมีพระราชาผู้ทรงปัญญา เป็นเจ้าแห่งโลกทั้งหลาย ยังดำรงอยู่ และพระภรตก็เช่นกัน ผู้มีใจตั้งอยู่ในธรรม และกล่าววาจาอ่อนหวานต่อสรรพสัตว์
2.24.24
भवतीमनुवर्तेत स हि धर्मरतः सदा।
दारुणश्चाप्ययं शोको यथैनं न विनाशयेत् ॥ २.२४.२४ ॥
พระองค์ผู้ยินดีในธรรมจะคอยดูแลเจ้าเสมอ ขอให้ความโศกเศร้าอันแสนสาหัสนี้อย่าทำลายพระองค์เลย
2.24.25
राज्ञो वृद्धस्य सततं हितं चर समाहिता।
व्रतोपवासनिरता या नारी परमोत्तमा ॥ २.२४.२५ ॥
จงดูแลความผาสุกของพระราชาผู้ชราอยู่เสมอด้วยใจที่มั่นคง หญิงผู้ตั้งมั่นในพรตและการอดอาหารนั้นประเสริฐยิ่งนัก
2.24.26
भर्तारं नानुवर्तेत सा च पापगतिर्भवेत्।
भर्तुः शुश्रूषया नारी लभते स्वर्गमुत्तमम् ॥ २.२४.२६ ॥
หญิงที่ไม่ปฏิบัติตามสามีจะตกลงสู่หนทางแห่งบาป แต่หญิงที่รับใช้สามี ย่อมได้ไปสู่สวรรค์อันสูงสุด
2.24.27
अपि या निर्नमस्कारा निवृत्ता देवपूजनात्।
शुश्रूषामेव कुर्वीत भर्तुः प्रियहिते रता ॥ २.२४.२७ ॥
แม้หญิงที่ไม่บูชาเทวดาและไม่ไหว้ไม่ว่าอย่างใด ก็ควรอุทิศตนรับใช้สามีเท่านั้น ยินดีในสิ่งที่ทำให้สามีพอใจและเป็นประโยชน์แก่เขา
2.24.28
एष धर्मः स्त्रिया नित्यो वेदे लोके श्रुतः स्मृतः।
अग्निकार्येषु च सदा सुमनोभिश्च देवताः ॥ २.२४.२८ ॥
นี่คือธรรมอันเที่ยงแท้ของหญิง ตามที่ได้ยินและจดจำกันมาในพระเวทและในโลก คือในพิธีบูชาไฟ และให้บูชาเทวดาด้วยดอกไม้ดอกงามเสมอ
2.24.29
पूज्यास्ते मत्कृते देवि ब्राह्मणाश्चैव सत्कृताः।
एवं कालं प्रतीक्षस्व ममागमनकांक्षिणी ॥ २.२४.२९ ॥
ข้าแต่เทวี เพื่อข้า จงให้เกียรติแก่พราหมณ์เหล่านั้น และต้อนรับด้วยความเคารพ เช่นนี้แล้วจงคอยเวลา ปรารถนาจะให้ข้ากลับมา
2.24.30
नियता नियताहारा भर्तृशुश्रूषणे रता।
प्राप्स्यसे परमं कामं मयि पर्यागते सति ॥ २.२४.३० ॥
จงสำรวมตน กินอาหารแต่พอประมาณ ยินดีในการรับใช้สามี เมื่อข้ากลับมาแล้ว เจ้าจะได้สมปรารถนาอันสูงสุด
2.24.31
यदि धर्मभृतां श्रेष्ठो धारयिष्यति जीवितम्।
एवमुक्ता तु रामेण बाष्पपर्याकुलेक्षणा ॥ २.२४.३१ ॥
ถ้าผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรมจะรักษาชีวิตไว้ได้ ...
2.24.32
कौसल्या पुत्रशोकार्ता रामं वचनमब्रवीत्।
गमने सुकृतां बुद्धिं न ते शक्नोमि पुत्रक ॥ २.२४.३२ ॥
นางเการสัลยาผู้เศร้าโศกเพราะความทุกข์จากการพรากลูกชาย จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้กับพระราม ลูกรัก แม่ไม่อาจเปลี่ยนความตั้งใจอันมั่นคงของเจ้าที่จะไปได้
2.24.33
विनिवर्तयितुं वीर नूनं कालो दुरत्ययः।
गच्छ पुत्र त्वमेकाग्रो भद्रं तेऽस्तु सदा विभो ॥ २.२४.३३ ॥
วีรบุรุษเอ๋ย เวลาย่อมยากที่จะย้อนกลับได้อย่างแน่นอน ลูกรัก จงไปด้วยใจที่มั่นคงแน่วแน่ ข้าแต่ผู้ทรงอำนาจ ขอให้ความดีงามจงมีแก่เจ้าเสมอไป
2.24.34
पुनस्त्वयि निवृत्ते तु भविष्यामि गतक्लमा।
प्रत्यागते महाभागे कृतार्थे चरितव्रते।
पितुरानृण्यतां प्राप्ते स्वपिष्ये परमं सुखम् ॥ २.२४.३४ ॥
เมื่อเจ้ากลับมาอีกครั้ง แม่จะหมดความอ่อนล้า ข้าแต่ผู้มีบุญยิ่ง เมื่อเจ้ากลับมาพร้อมด้วยความสำเร็จ ได้รักษาพรตของตนแล้ว และพ้นจากหนี้ของบิดาแล้ว แม่จะได้นอนหลับด้วยความสุขอันยิ่ง
2.24.35
कृतान्तस्य गतिः पुत्र दुर्विभाव्या सदा भुवि।
यस्त्वां संचोदयति मे वच आविध्य राघव ॥ २.२४.३५ ॥
ลูกรัก หนทางของความตายเป็นสิ่งที่เข้าใจได้ยากเสมอในโลกนี้ ข้าแต่ราฆวะ โชคชะตานั้นเองที่ผลักดันเจ้าไป โดยไม่ฟังถ้อยคำของแม่
2.24.36
गच्छेदानीं महाबाहो क्षेमेण पुनरागतः।
नन्दयिष्यसि मां पुत्र साम्ना श्लक्ष्णेन चारुणा ॥ २.२४.३६ ॥
บัดนี้จงไปเถิด ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง และกลับมาอีกโดยปลอดภัย ลูกรัก เจ้าจะทำให้แม่ยินดีด้วยถ้อยคำอ่อนหวาน นุ่มนวล และน่ารัก
2.24.37
अपीदानीं स कालः स्याद् वनात् प्रत्यागतं पुनः।
यत् त्वां पुत्रक पश्येयं जटावल्कलधारिणम् ॥ २.२४.३७ ॥
ลูกรัก เวลานั้นจะมาถึงหรือไม่ เมื่อเจ้ากลับมาจากป่าอีกครั้ง และแม่จะได้เห็นเจ้าอีก ในขณะที่เจ้าทรงเครื่องเป็นผมมุ่นและสวมผ้าเปลือกไม้
2.24.38
तथा हि रामं वनवासनिश्चितं
ददर्श देवी परमेण चेतसा।
उवाच रामं शुभलक्षणं वचो
बभूव च स्वस्त्ययनाभिकांक्षिणी ॥ २.२४.३८ ॥
เทวีจึงทอดพระเนตรพระรามผู้ตั้งพระทัยมั่นจะไปลี้ภัยในป่า ด้วยจิตที่เปี่ยมด้วยความรักอันยิ่งใหญ่ แล้วจึงตรัสกับพระรามผู้มีลักษณะอันเป็นมงคล และนางก็พร้อมจะให้พรแห่งความสวัสดี ปรารถนาความผาสุกของพระองค์