વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.29.1
एतत् तु वचनं श्रुत्वा सीता रामस्य दुःखिता।
प्रसक्ताश्रुमुखी मन्दमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.२९.१ ॥
રામનાં આ વચનો સાંભળીને દુઃખી સીતા, આંસુભીના મુખે ધીમેથી આ વચન બોલી.
2.29.2
ये त्वया कीर्तिता दोषा वने वस्तव्यतां प्रति।
गुणानित्येव तान् विद्धि तव स्नेहपुरस्कृता ॥ २.२९.२ ॥
વનમાં વસવા વિશે તમે જે દોષો કહ્યા, તેમને ગુણો જ સમજો; તમારા સ્નેહથી પ્રેરાઈને હું આમ કહું છું.
2.29.3
मृगाः सिंहा गजाश्चैव शार्दूलाः शरभास्तथा।
चमराः सृमराश्चैव ये चान्ये वनचारिणः ॥ २.२९.३ ॥
હરણો, સિંહો, હાથીઓ, વાઘો, શરભ, ચમર, સૃમર અને વનમાં વિચરતા અન્ય પ્રાણીઓ—
2.29.4
अदृष्टपूर्वरूपत्वात् सर्वे ते तव राघव।
रूपं दृष्ट्वापसर्पेयुस्तव सर्वे हि बिभ्यति ॥ २.२९.४ ॥
હે રાઘવ, તેમણે તમારું રૂપ પહેલાં ક્યારેય જોયું નથી; તેથી તમને જોઈને તે બધાં દૂર ભાગી જશે, કારણ કે તે સૌ ડરે છે.
2.29.5
त्वया च सह गन्तव्यं मया गुरुजनाज्ञया।
त्वद्वियोगेन मे राम त्यक्तव्यमिह जीवितम् ॥ २.२९.५ ॥
હે રામ, વડીલોની આજ્ઞાથી મારે પણ તમારી સાથે જ જવું જોઈએ; તમારા વિયોગમાં મારે અહીં જ પ્રાણ ત્યજવા પડશે.
2.29.6
नहि मां त्वत्समीपस्थामपि शक्रोऽपि राघव।
सुराणामीश्वरः शक्तः प्रधर्षयितुमोजसा ॥ २.२९.६ ॥
હે રાઘવ, તમારી સમીપ ઊભેલી મને દેવોના સ્વામી ઇન્દ્ર પણ બળથી સતાવી શકે નહીં.
2.29.7
पतिहीना तु या नारी न सा शक्ष्यति जीवितुम्।
काममेवंविधं राम त्वया मम निदर्शितम् ॥ २.२९.७ ॥
પતિ વિનાની સ્ત્રી જીવી શકતી નથી. હે રામ, તમે મને આવો જ માર્ગ બતાવ્યો છે.
2.29.8
अथापि च महाप्राज्ञ ब्राह्मणानां मया श्रुतम्।
पुरा पितृगृहे सत्यं वस्तव्यं किल मे वने ॥ २.२९.८ ॥
હે મહાપ્રાજ્ઞ, પહેલાં પિતાના ઘરે બ્રાહ્મણો પાસેથી મેં સાંભળ્યું હતું કે ખરેખર મારે વનમાં રહેવું પડશે.
2.29.9
लक्षणिभ्यो द्विजातिभ्यः श्रुत्वाहं वचनं गृहे।
वनवासकृतोत्साहा नित्यमेव महाबल ॥ २.२९.९ ॥
હે મહાબલ, ઘરે લક્ષણો જાણનારા દ્વિજોના વચન સાંભળીને હું સદા વનવાસ માટે ઉત્સાહી હતી.
2.29.10
आदेशो वनवासस्य प्राप्तव्यः स मया किल।
सा त्वया सह भर्त्राहं यास्यामि प्रिय नान्यथा ॥ २.२९.१० ॥
વનવાસનો આદેશ મારે ખરેખર પ્રાપ્ત કરવો જોઈએ. હે પ્રિય, હું તમારી સાથે, મારા પતિ સાથે જઈશ; બીજી રીતે નહીં.
2.29.11
कृतादेशा भविष्यामि गमिष्यामि त्वया सह।
कालश्चायं समुत्पन्नः सत्यवान् भवतु द्विजः ॥ २.२९.११ ॥
આદેશ પામેલી હું તમારી સાથે જઈશ. આ સમય આવી ગયો છે; હે દ્વિજ, તે સત્ય થાઓ.
2.29.12
वनवासे हि जानामि दुःखानि बहुधा किल।
प्राप्यन्ते नियतं वीर पुरुषैरकृतात्मभिः ॥ २.२९.१२ ॥
હે વીર, વનવાસમાં ઘણા પ્રકારનાં દુઃખો નિશ્ચિત રીતે આવે છે એ હું જાણું છું; જે પુરુષો પોતાને વશ નથી કરી શકતા તેમને તે આવે છે.
2.29.13
कन्यया च पितुर्गेहे वनवासः श्रुतो मया।
भिक्षिण्याः शमवृत्ताया मम मातुरिहाग्रतः ॥ २.२९.१३ ॥
કન્યા હતી ત્યારે મારા પિતાના ઘરે મેં વનવાસની વાત સાંભળી હતી; અહીં મારી માતાની સમક્ષ, શાંત આચરણવાળી એક ભિક્ષુણી વિશે.
2.29.14
प्रसादितश्च वै पूर्वं त्वं मे बहुतिथं प्रभो।
गमनं वनवासस्य कांक्षितं हि सह त्वया ॥ २.२९.१४ ॥
હે પ્રભુ, પહેલાં પણ ઘણા દિવસો સુધી મેં તમને વિનંતી કરી હતી; તમારી સાથે વનવાસે જવાની મારી ઇચ્છા છે.
2.29.15
कृतक्षणाहं भद्रं ते गमनं प्रति राघव।
वनवासस्य शूरस्य मम चर्या हि रोचते ॥ २.२९.१५ ॥
હે રાઘવ, તમારું કલ્યાણ થાઓ; મેં જવાનો નિશ્ચય કર્યો છે. વનવાસમાં શૂરવીરની જેમ મારું આ જીવન મને ગમે છે.
2.29.16
शुद्धात्मन् प्रेमभावाद्धि भविष्यामि विकल्मषा।
भर्तारमनुगच्छन्ती भर्ता हि परदैवतम् ॥ २.२९.१६ ॥
હે શુદ્ધાત્મા, પ્રેમભાવથી હું નિષ્પાપ થઈશ; પતિને અનુસરતી હું, કારણ કે પતિ જ પરમ દેવતા છે.
2.29.17
प्रेत्यभावे हि कल्याणः संगमो मे सदा त्वया।
श्रुतिर्हि श्रूयते पुण्या ब्राह्मणानां यशस्विनाम् ॥ २.२९.१७ ॥
પરલોકમાં પણ તમારી સાથે મારો સંગમ સદા કલ્યાણકારી રહેશે; યશસ્વી બ્રાહ્મણોની પવિત્ર શ્રુતિમાં પણ આ સંભળાય છે.
2.29.18
इहलोके च पितृभिर्या स्त्री यस्य महाबल।
अद्भिर्दत्ता स्वधर्मेण प्रेत्यभावेऽपि तस्य सा ॥ २.२९.१८ ॥
હે મહાબલી, આ લોકમાં જે સ્ત્રી પિતૃઓ દ્વારા પાણી સાથે સ્વધર્મ પ્રમાણે જેને આપવામાં આવી હોય, પરલોકમાં પણ તે તેની જ છે.
2.29.19
एवमस्मात् स्वकां नारीं सुवृत्तां हि पतिव्रताम्।
नाभिरोचयसे नेतुं त्वं मां केनेह हेतुना ॥ २.२९.१९ ॥
આ રીતે તું તારી સુશીલ અને પતિવ્રતા પત્નીને અહીંથી લઈ જવા ઇચ્છતો નથી; કયા કારણથી અહીં તું મને લઈ જવા માગતો નથી?
2.29.20
भक्तां पतिव्रतां दीनां मां समां सुखदुःखयोः।
नेतुमर्हसि काकुत्स्थ समानसुखदुःखिनीम् ॥ २.२९.२० ॥
હે કાકુત્સ્થ! તારી ભક્ત, પતિવ્રતા અને દુઃખી એવી મને, સુખ-દુઃખમાં સમાન રીતે સહભાગી એવી મને તારે લઈ જવી જોઈએ.
2.29.21
यदि मां दुःखितामेवं वनं नेतुं न चेच्छसि।
विषमग्निं जलं वाहमास्थास्ये मृत्युकारणात् ॥ २.२९.२१ ॥
આ રીતે દુઃખી એવી મને જો તું વનમાં લઈ જવા ઇચ્છતો નથી, તો મૃત્યુ માટે હું ઝેર, અગ્નિ કે પાણીનો આશ્રય લઈશ.
2.29.22
एवं बहुविधं तं सा याचते गमनं प्रति।
नानुमेने महाबाहुस्तां नेतुं विजनं वनम् ॥ २.२९.२२ ॥
આ રીતે તે અનેક પ્રકારે તેની પાસે વનમાં જવા માટે વિનંતી કરતી રહી; પરંતુ મહાબાહુએ નિર્જન વનમાં તેને લઈ જવા સંમતિ આપી નહીં.
2.29.23
एवमुक्ता तु सा चिन्तां मैथिली समुपागता।
स्नापयन्तीव गामुष्णैरश्रुभिर्नयनच्युतैः ॥ २.२९.२३ ॥
આ રીતે કહેવાયેલી મૈથિલી ચિંતામાં ડૂબી ગઈ; આંખોમાંથી ખરતા ગરમ આંસુઓથી જાણે ધરતીને નવડાવતી હોય તેમ લાગ્યું.
2.29.24
चिन्तयन्तीं तदा तां तु निवर्तयितुमात्मवान्।
क्रोधाविष्टां तु वैदेहीं काकुत्स्थो बह्वसान्त्वयत् ॥ २.२९.२४ ॥
ત્યારે આત્મસંયમી કાકુત્સ્થે ચિંતામાં ડૂબેલી અને ક્રોધથી ભરાયેલી તે વૈદેહીને પાછી વાળવા ઘણી રીતે સાંત્વન આપ્યું.