वाल्मीकि रामायण · सर्ग 2.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.29.1
एतत् तु वचनं श्रुत्वा सीता रामस्य दुःखिता।
प्रसक्ताश्रुमुखी मन्दमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.२९.१ ॥
रामाचे हे बोलणे ऐकून दुःखी झालेली सीता, अश्रूंनी भरलेल्या मुखाने हळूच हे बोलली.
2.29.2
ये त्वया कीर्तिता दोषा वने वस्तव्यतां प्रति।
गुणानित्येव तान् विद्धि तव स्नेहपुरस्कृता ॥ २.२९.२ ॥
वनात राहण्याबाबत तुम्ही सांगितलेले दोष हे गुणच समजा; तुमच्या स्नेहाने प्रेरित होऊन मी हे बोलत आहे.
2.29.3
मृगाः सिंहा गजाश्चैव शार्दूलाः शरभास्तथा।
चमराः सृमराश्चैव ये चान्ये वनचारिणः ॥ २.२९.३ ॥
हरणे, सिंह, हत्ती, वाघ, शरभ, चमर, सृमर आणि वनात संचार करणारे इतर प्राणी—
2.29.4
अदृष्टपूर्वरूपत्वात् सर्वे ते तव राघव।
रूपं दृष्ट्वापसर्पेयुस्तव सर्वे हि बिभ्यति ॥ २.२९.४ ॥
हे राघवा, त्यांनी तुमचे रूप आधी कधी पाहिलेले नाही; म्हणून तुम्हाला पाहून ते सर्व दूर पळून जातील, कारण ते सर्व भयभीत होतात.
2.29.5
त्वया च सह गन्तव्यं मया गुरुजनाज्ञया।
त्वद्वियोगेन मे राम त्यक्तव्यमिह जीवितम् ॥ २.२९.५ ॥
हे राम, गुरुजनांच्या आज्ञेने मलाही तुमच्याबरोबरच जायला हवे; तुमच्या वियोगात मला इथेच प्राण त्यागावे लागतील.
2.29.6
नहि मां त्वत्समीपस्थामपि शक्रोऽपि राघव।
सुराणामीश्वरः शक्तः प्रधर्षयितुमोजसा ॥ २.२९.६ ॥
हे राघवा, तुमच्या समीप उभ्या असलेल्या मला देवांचा स्वामी इंद्रसुद्धा बळाने पीडा देऊ शकणार नाही.
2.29.7
पतिहीना तु या नारी न सा शक्ष्यति जीवितुम्।
काममेवंविधं राम त्वया मम निदर्शितम् ॥ २.२९.७ ॥
पतीविना असलेली स्त्री जगू शकत नाही. हे राम, तू मला असाच मार्ग दाखवला आहेस.
2.29.8
अथापि च महाप्राज्ञ ब्राह्मणानां मया श्रुतम्।
पुरा पितृगृहे सत्यं वस्तव्यं किल मे वने ॥ २.२९.८ ॥
हे महाप्राज्ञा, पूर्वी पित्याच्या घरी ब्राह्मणांकडून मी ऐकले होते की खरोखर मला वनात राहावे लागेल.
2.29.9
लक्षणिभ्यो द्विजातिभ्यः श्रुत्वाहं वचनं गृहे।
वनवासकृतोत्साहा नित्यमेव महाबल ॥ २.२९.९ ॥
हे महाबला, घरी लक्षणे जाणणाऱ्या द्विजांचे वचन ऐकून मी नेहमीच वनवासासाठी उत्सुक होते.
2.29.10
आदेशो वनवासस्य प्राप्तव्यः स मया किल।
सा त्वया सह भर्त्राहं यास्यामि प्रिय नान्यथा ॥ २.२९.१० ॥
वनवासाचा आदेश मला खरोखर मिळवायचा आहे. हे प्रिया, मी तुझ्यासोबत, माझ्या पतीसोबत जाईन; दुसऱ्या प्रकारे नाही.
2.29.11
कृतादेशा भविष्यामि गमिष्यामि त्वया सह।
कालश्चायं समुत्पन्नः सत्यवान् भवतु द्विजः ॥ २.२९.११ ॥
आदेश मिळालेली मी तुझ्यासोबत जाईन. हा काळ आला आहे; हे द्विजा, ते सत्य होवो.
2.29.12
वनवासे हि जानामि दुःखानि बहुधा किल।
प्राप्यन्ते नियतं वीर पुरुषैरकृतात्मभिः ॥ २.२९.१२ ॥
हे वीरा, वनवासात अनेक प्रकारची दुःखे निश्चितपणे येतात हे मला ठाऊक आहे; जे पुरुष आत्मसंयमी नाहीत त्यांना ती येतात.
2.29.13
कन्यया च पितुर्गेहे वनवासः श्रुतो मया।
भिक्षिण्याः शमवृत्ताया मम मातुरिहाग्रतः ॥ २.२९.१३ ॥
कन्या असताना माझ्या पित्याच्या घरी मी वनवासाविषयी ऐकले होते; येथे माझ्या आईसमोर, शांत आचरणाच्या एका भिक्षुणीविषयी.
2.29.14
प्रसादितश्च वै पूर्वं त्वं मे बहुतिथं प्रभो।
गमनं वनवासस्य कांक्षितं हि सह त्वया ॥ २.२९.१४ ॥
हे प्रभो, पूर्वीही मी बराच काळ तुम्हाला विनवले होते; तुमच्यासह वनवासाला जाणे हीच माझी इच्छा आहे.
2.29.15
कृतक्षणाहं भद्रं ते गमनं प्रति राघव।
वनवासस्य शूरस्य मम चर्या हि रोचते ॥ २.२९.१५ ॥
हे राघवा, तुमचे कल्याण होवो; मी जाण्याचा निश्चय केला आहे. वनवासात शूरासारखे माझे हे जीवन मला आवडते.
2.29.16
शुद्धात्मन् प्रेमभावाद्धि भविष्यामि विकल्मषा।
भर्तारमनुगच्छन्ती भर्ता हि परदैवतम् ॥ २.२९.१६ ॥
हे शुद्धात्मा, प्रेमभावाने मी निष्पाप होईन; पतीच्या मागोमाग जाणारी मी, कारण पतीच परम दैवत आहे.
2.29.17
प्रेत्यभावे हि कल्याणः संगमो मे सदा त्वया।
श्रुतिर्हि श्रूयते पुण्या ब्राह्मणानां यशस्विनाम् ॥ २.२९.१७ ॥
परलोकातही तुमच्याशी माझा समागम सदैव कल्याणकारक होईल; यशस्वी ब्राह्मणांच्या पवित्र श्रुतीतही असे ऐकले जाते.
2.29.18
इहलोके च पितृभिर्या स्त्री यस्य महाबल।
अद्भिर्दत्ता स्वधर्मेण प्रेत्यभावेऽपि तस्य सा ॥ २.२९.१८ ॥
हे महाबला, या लोकात ज्या स्त्रीला पितरांनी पाण्यासह स्वधर्माने ज्याला दिले, परलोकातही ती त्याचीच असते.
2.29.19
एवमस्मात् स्वकां नारीं सुवृत्तां हि पतिव्रताम्।
नाभिरोचयसे नेतुं त्वं मां केनेह हेतुना ॥ २.२९.१९ ॥
अशा प्रकारे तू आपल्या सुशील आणि पतिव्रता पत्नीला येथून नेऊ इच्छित नाहीस; कोणत्या कारणास्तव येथे तू मला नेऊ इच्छित नाहीस?
2.29.20
भक्तां पतिव्रतां दीनां मां समां सुखदुःखयोः।
नेतुमर्हसि काकुत्स्थ समानसुखदुःखिनीम् ॥ २.२९.२० ॥
हे काकुत्स्थ! तुझी भक्त, पतिव्रता आणि दुःखी अशा मला, सुखदुःखात समानपणे सहभागी असलेल्या मला तू नेणे योग्य आहे.
2.29.21
यदि मां दुःखितामेवं वनं नेतुं न चेच्छसि।
विषमग्निं जलं वाहमास्थास्ये मृत्युकारणात् ॥ २.२९.२१ ॥
अशा प्रकारे दुःखी असलेल्या मला जर तू वनात नेऊ इच्छित नसशील, तर मृत्यूसाठी मी विष, अग्नी किंवा पाणी यांचा आश्रय घेईन.
2.29.22
एवं बहुविधं तं सा याचते गमनं प्रति।
नानुमेने महाबाहुस्तां नेतुं विजनं वनम् ॥ २.२९.२२ ॥
अशा प्रकारे ती अनेक प्रकारे त्याच्याकडे वनात जाण्याची याचना करत राहिली; परंतु महाबाहू रामाने निर्जन वनात तिला नेण्यास संमती दिली नाही.
2.29.23
एवमुक्ता तु सा चिन्तां मैथिली समुपागता।
स्नापयन्तीव गामुष्णैरश्रुभिर्नयनच्युतैः ॥ २.२९.२३ ॥
अशा प्रकारे सांगितल्यावर मैथिली चिंतेत पडली; डोळ्यांतून गळणाऱ्या गरम अश्रूंनी जणू ती भूमीला स्नान घालत होती.
2.29.24
चिन्तयन्तीं तदा तां तु निवर्तयितुमात्मवान्।
क्रोधाविष्टां तु वैदेहीं काकुत्स्थो बह्वसान्त्वयत् ॥ २.२९.२४ ॥
तेव्हा आत्मसंयमी काकुत्स्थ रामाने चिंतेत बुडालेल्या, क्रोधाने भरलेल्या त्या वैदेहीला परतवण्यासाठी पुष्कळ प्रकारे समजावले.