Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.31.1
एवं श्रुत्वा स संवादं लक्ष्मणः पूर्वमागतः।
बाष्पपर्याकुलमुखः शोकं सोढुमशक्नुवन् ॥ २.३१.१ ॥
Así, habiendo escuchado su conversación, Lakṣmaṇa, que había llegado antes, con el rostro cubierto de lágrimas, no pudo soportar el dolor.
2.31.2
स भ्रातुश्चरणौ गाढं निपीड्य रघुनन्दनः।
सीतामुवाचातियशां राघवं च महाव्रतम् ॥ २.३१.२ ॥
El deleite de los Raghu, tras oprimir firmemente los pies de su hermano, habló a la gloriosa Sītā y a Rāghava, el de grandes votos.
2.31.3
यदि गन्तुं कृता बुद्धिर्वनं मृगगजायुतम्।
अहं त्वानुगमिष्यामि वनमग्रे धनुर्धरः ॥ २.३१.३ ॥
Si has decidido ir al bosque, lleno de ciervos y miles de elefantes, entonces yo te seguiré, portando el arco y caminando delante.
2.31.4
मया समेतोऽरण्यानि रम्याणि विचरिष्यसि।
पक्षिभिर्मृगयूथैश्च संघुष्टानि समन्ततः ॥ २.३१.४ ॥
Conmigo recorrerás los bosques encantadores, resonando por todas partes con aves y manadas de ciervos.
2.31.5
न देवलोकाक्रमणं नामरत्वमहं वृणे।
ऐश्वर्यं चापि लोकानां कामये न त्वया विना ॥ २.३१.५ ॥
No deseo la conquista del mundo celestial, ni la inmortalidad; y sin ti ni siquiera deseo el dominio de los mundos.
2.31.6
एवं ब्रुवाणः सौमित्रिर्वनवासाय निश्चितः।
रामेण बहुभिः सान्त्वैर्निषिद्धः पुनरब्रवीत् ॥ २.३१.६ ॥
Así hablaba Saumitri, decidido al exilio en el bosque; Rāma lo detuvo con muchas palabras de consuelo, y entonces volvió a hablar.
2.31.7
अनुज्ञातस्तु भवता पूर्वमेव यदस्म्यहम्।
किमिदानीं पुनरपि क्रियते मे निवारणम् ॥ २.३१.७ ॥
Ya me habéis concedido antes el permiso, tal como soy. ¿Por qué se me impide ahora de nuevo?
2.31.8
यदर्थं प्रतिषेधो मे क्रियते गन्तुमिच्छतः।
एतदिच्छामि विज्ञातुं संशयो हि ममानघ ॥ २.३१.८ ॥
Deseo saber por qué motivo se me prohíbe a mí, que deseo partir. Tengo dudas, oh sin mancha.
2.31.9
ततोऽब्रवीन्महातेजा रामो लक्ष्मणमग्रतः।
स्थितं प्राग्गामिनं धीरं याचमानं कृताञ्जलिम् ॥ २.३१.९ ॥
Entonces Rāma, de gran resplandor, habló a Lakṣmaṇa, que estaba delante de él, dispuesto a partir, firme, suplicando con las manos juntas.
2.31.10
स्निग्धो धर्मरतो धीरः सततं सत्पथे स्थितः।
प्रियः प्राणसमो वश्यो विजेयश्च सखा च मे ॥ २.३१.१० ॥
Es afectuoso, se deleita en el dharma, es firme, siempre establecido en el sendero del bien, querido, igual a mi vida, obediente, fácil de ganar, y mi amigo.
2.31.11
मयाद्य सह सौमित्रे त्वयि गच्छति तद्वनम्।
को भजिष्यति कौसल्यां सुमित्रां वा यशस्विनीम् ॥ २.३१.११ ॥
Oh hijo de Sumitrā, si hoy vas conmigo a aquel bosque, ¿quién servirá a la ilustre Kausalyā o a Sumitrā?
2.31.12
अभिवर्षति कामैर्यः पर्जन्यः पृथिवीमिव।
स कामपाशपर्यस्तो महातेजा महीपतिः ॥ २.३१.१२ ॥
Ese gran soberano de la tierra, que derrama deseos como la nube de lluvia derrama sobre la tierra, está atado, abatido por los lazos del deseo.
2.31.13
सा हि राज्यमिदं प्राप्य नृपस्याश्वपतेः सुता।
दुःखितानां सपत्नीनां न करिष्यति शोभनम् ॥ २.३१.१३ ॥
Habiendo obtenido este reino, ella, hija del rey Aśvapati, no tratará bien a sus desdichadas corrivales.
2.31.14
न भरिष्यति कौसल्यां सुमित्रां च सुदुःखिताम्।
भरतो राज्यमासाद्य कैकेय्यां पर्यवस्थितः ॥ २.३१.१४ ॥
Bharata, habiendo obtenido el reino y permaneciendo bajo el dominio de Kaikeyī, no mantendrá a Kauśalyā ni a la muy afligida Sumitrā.
2.31.15
तामार्यां स्वयमेवेह राजानुग्रहणेन वा।
सौमित्रे भर कौसल्यामुक्तमर्थममुं चर ॥ २.३१.१५ ॥
Oh Saumitri, sostén tú mismo a esa noble Kauśalyā aquí, o por el favor del rey; lleva a cabo este asunto que he dicho.
2.31.16
एवं मयि च ते भक्तिर्भविष्यति सुदर्शिता।
धर्मज्ञगुरुपूजायां धर्मश्चाप्यतुलो महान् ॥ २.३१.१६ ॥
Así tu devoción hacia mí quedará bien demostrada, y en honrar a los maestros conocedores del dharma hay también un gran dharma incomparable.
2.31.17
एवं कुरुष्व सौमित्रे मत्कृते रघुनन्दन।
अस्माभिर्विप्रहीणाया मातुर्नो न भवेत् सुखम् ॥ २.३१.१७ ॥
Así hazlo por mí, oh Saumitri, deleite de los Raghus; a nuestra madre, privada de nosotros, no le habrá felicidad.
2.31.18
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः श्लक्ष्णया गिरा।
प्रत्युवाच तदा रामं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम् ॥ २.३१.१८ ॥
Así dirigido por Rāma con palabras amables, Lakṣmaṇa, versado en el habla, respondió entonces a Rāma, diestro en la palabra.
2.31.19
तवैव तेजसा वीर भरतः पूजयिष्यति।
कौसल्यां च सुमित्रां च प्रयतो नास्ति संशयः ॥ २.३१.१९ ॥
¡Oh héroe!, por tu propio esplendor Bharata honrará a Kausalyā y a Sumitrā; no hay duda.
2.31.20
यदि दुःस्थो न रक्षेत भरतो राज्यमुत्तमम्।
प्राप्य दुर्मनसा वीर गर्वेण च विशेषतः ॥ २.३१.२० ॥
¡Oh héroe!, si el malintencionado Bharata, habiendo obtenido este reino supremo, no lo protege, sobre todo con mente perversa y por orgullo—
2.31.21
तमहं दुर्मतिं क्रूरं वधिष्यामि न संशयः।
तत्पक्षानपि तान् सर्वांस्त्रैलोक्यमपि किं तु सा ॥ २.३१.२१ ॥
A ese cruel de mente perversa lo mataré sin duda; y a todos sus partidarios, aunque estén en los tres mundos—¿y ella?
2.31.22
कौसल्या बिभृयादार्या सहस्रं मद्विधानपि।
यस्याः सहस्रं ग्रामाणां सम्प्राप्तमुपजीविनाम् ॥ २.३१.२२ ॥
La noble Kausalyā podría mantener incluso a mil como yo; posee mil aldeas, obtenidas para quienes viven de ella.
2.31.23
तदात्मभरणे चैव मम मातुस्तथैव च।
पर्याप्ता मद्विधानां च भरणाय मनस्विनी ॥ २.३१.२३ ॥
Por tanto, esa magnánima es suficiente para su propio sustento, para el de mi madre y también para el de personas como yo.
2.31.24
कुरुष्व मामनुचरं वैधर्म्यं नेह विद्यते।
कृतार्थोऽहं भविष्यामि तव चार्थः प्रकल्प्यते ॥ २.३१.२४ ॥
Hazme tu servidor; aquí no hay adharma. Quedaré cumplido, y también tu propósito se logrará.
2.31.25
धनुरादाय सगुणं खनित्रपिटकाधरः।
अग्रतस्ते गमिष्यामि पन्थानं तव दर्शयन् ॥ २.३१.२५ ॥
Tomando el arco tensado y llevando la azada y el cesto, iré delante de ti mostrándote el camino.
2.31.26
आहरिष्यामि ते नित्यं मूलानि च फलानि च।
वन्यानि च तथान्यानि स्वाहार्हाणि तपस्विनाम् ॥ २.३१.२६ ॥
Siempre te traeré raíces y frutos, y otras cosas del bosque aptas para las ofrendas de los ascetas.
2.31.27
भवांस्तु सह वैदेह्या गिरिसानुषु रंस्यसे।
अहं सर्वं करिष्यामि जाग्रतः स्वपतश्च ते ॥ २.३१.२७ ॥
Tú disfrutarás con Vaidehī en las laderas de las montañas; estando despierto o dormido, lo haré todo por ti.
2.31.28
रामस्त्वनेन वाक्येन सुप्रीतः प्रत्युवाच तम्।
व्रजापृच्छस्व सौमित्रे सर्वमेव सुहृज्जनम् ॥ २.३१.२८ ॥
Rāma, muy complacido con estas palabras, le respondió: 'Oh Saumitri, ve y despídete de todos tus amigos.'
2.31.29
ये च राज्ञो ददौ दिव्ये महात्मा वरुणः स्वयम्।
जनकस्य महायज्ञे धनुषी रौद्रदर्शने ॥ २.३१.२९ ॥
los dos arcos divinos, terribles de ver, que el magnánimo Varuṇa mismo entregó al rey en el gran sacrificio de Janaka,
2.31.30
अभेद्ये कवचे दिव्ये तूणी चाक्षय्यसायकौ।
आदित्यविमलाभौ द्वौ खड्गौ हेमपरिष्कृतौ ॥ २.३१.३० ॥
dos armaduras divinas impenetrables, dos carcajes con flechas inagotables y dos espadas brillantes como el sol puro, adornadas de oro.
2.31.31
सत्कृत्य निहितं सर्वमेतदाचार्यसद्मनि।
सर्वमायुधमादाय क्षिप्रमाव्रज लक्ष्मण ॥ २.३१.३१ ॥
Lakṣmaṇa, habiendo depositado todo esto con respeto en la casa del maestro, toma todas las armas y regresa pronto.
2.31.32
स सुहृज्जनमामन्त्र्य वनवासाय निश्चितः।
इक्ष्वाकुगुरुमागम्य जग्राहायुधमुत्तमम् ॥ २.३१.३२ ॥
Resuelto al exilio en el bosque, se despidió de sus amigos, fue al maestro de los Ikṣvākus y recibió el excelente arma.
2.31.33
तद् दिव्यं राजशार्दूलः सत्कृतं माल्यभूषितम्।
रामाय दर्शयामास सौमित्रिः सर्वमायुधम् ॥ २.३१.३३ ॥
Saumitri, el tigre entre los reyes, mostró a Rāma todas aquellas armas divinas, honradas y adornadas con guirnaldas.
2.31.34
तमुवाचात्मवान् रामः प्रीत्या लक्ष्मणमागतम्।
काले त्वमागतः सौम्य कांक्षिते मम लक्ष्मण ॥ २.३१.३४ ॥
Rāma, dueño de sí mismo, dijo a Lakṣmaṇa, que había llegado con afecto: 'Dulce Lakṣmaṇa, has llegado en el momento oportuno, como yo deseaba.'
2.31.35
अहं प्रदातुमिच्छामि यदिदं मामकं धनम्।
ब्राह्मणेभ्यस्तपस्विभ्यस्त्वया सह परंतप ॥ २.३१.३५ ॥
Oh abrasador de enemigos, deseo dar esta mi riqueza, junto contigo, a los brāhmaṇas y a los ascetas.
2.31.36
वसन्तीह दृढं भक्त्या गुरुषु द्विजसत्तमाः।
तेषामपि च मे भूयः सर्वेषां चोपजीविनाम् ॥ २.३१.३६ ॥
A los mejores de los dos veces nacidos que habitan aquí, firmes en la devoción a sus maestros, y de nuevo a ellos, y a todos los que dependen de mí.
2.31.37
वसिष्ठपुत्रं तु सुयज्ञमार्यं
त्वमानयाशु प्रवरं द्विजानाम्।
अपि प्रयास्यामि वनं समस्ता-
नभ्यर्च्य शिष्टानपरान् द्विजातीन् ॥ २.३१.३७ ॥
Trae pronto aquí a Suyajña, hijo de Vasiṣṭha, aquel noble, el mejor de los dvijas. Después de honrar a todos y a los demás dvijas sabios, partiré hacia el bosque.