വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.31.1
एवं श्रुत्वा स संवादं लक्ष्मणः पूर्वमागतः।
बाष्पपर्याकुलमुखः शोकं सोढुमशक्नुवन् ॥ २.३१.१ ॥
ഇങ്ങനെ അവരുടെ സംഭാഷണം കേട്ട, നേരത്തെ എത്തിയിരുന്ന ലക്ഷ്മണൻ, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ ദുഃഖം സഹിക്കാനാവാതെ നിന്നു.
2.31.2
स भ्रातुश्चरणौ गाढं निपीड्य रघुनन्दनः।
सीतामुवाचातियशां राघवं च महाव्रतम् ॥ २.३१.२ ॥
രഘുനന്ദനൻ സഹോദരന്റെ പാദങ്ങളിൽ ദൃഢമായി അമർത്തി, അത്യന്തം യശസ്വിനിയായ സീതയോടും മഹാവ്രതനായ രാഘവനോടും പറഞ്ഞു.
2.31.3
यदि गन्तुं कृता बुद्धिर्वनं मृगगजायुतम्।
अहं त्वानुगमिष्यामि वनमग्रे धनुर्धरः ॥ २.३१.३ ॥
മാനുകളും ആയിരക്കണക്കിന് ആനകളും നിറഞ്ഞ വനത്തിലേക്ക് പോകാൻ നീ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വില്ലേന്തി ഞാൻ മുന്നിൽ നടന്ന് നിന്നെ അനുഗമിക്കും.
2.31.4
मया समेतोऽरण्यानि रम्याणि विचरिष्यसि।
पक्षिभिर्मृगयूथैश्च संघुष्टानि समन्ततः ॥ २.३१.४ ॥
എന്നോടൊപ്പം നീ മനോഹരമായ വനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കും; അവ എല്ലായിടത്തും പക്ഷികളാലും മാൻകൂട്ടങ്ങളാലും മുഖരിതമായിരിക്കും.
2.31.5
न देवलोकाक्रमणं नामरत्वमहं वृणे।
ऐश्वर्यं चापि लोकानां कामये न त्वया विना ॥ २.३१.५ ॥
ദേവലോകം കീഴടക്കുന്നതോ അമരത്വമോ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; നിന്നില്ലാതെ ലോകങ്ങളുടെ ഐശ്വര്യവും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
2.31.6
एवं ब्रुवाणः सौमित्रिर्वनवासाय निश्चितः।
रामेण बहुभिः सान्त्वैर्निषिद्धः पुनरब्रवीत् ॥ २.३१.६ ॥
ഇങ്ങനെ വനവാസത്തിന് ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ സംസാരിച്ച സൗമിത്രിയെ രാമൻ പല ആശ്വാസവചനങ്ങളാൽ തടഞ്ഞു; അപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
2.31.7
अनुज्ञातस्तु भवता पूर्वमेव यदस्म्यहम्।
किमिदानीं पुनरपि क्रियते मे निवारणम् ॥ २.३१.७ ॥
നിങ്ങൾ മുമ്പേ എനിക്ക് അനുവാദം നൽകിയിരുന്നു. ഇപ്പോൾ വീണ്ടും എന്തിനാണ് എന്നെ തടയുന്നത്?
2.31.8
यदर्थं प्रतिषेधो मे क्रियते गन्तुमिच्छतः।
एतदिच्छामि विज्ञातुं संशयो हि ममानघ ॥ २.३१.८ ॥
ഞാൻ പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ ഏതു കാരണത്താലാണ് എന്നെ തടയുന്നതെന്ന് അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഓ നിഷ്കളങ്കനേ, എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്.
2.31.9
ततोऽब्रवीन्महातेजा रामो लक्ष्मणमग्रतः।
स्थितं प्राग्गामिनं धीरं याचमानं कृताञ्जलिम् ॥ २.३१.९ ॥
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്വിയായ രാമൻ, തന്റെ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന, പോകാൻ ഒരുങ്ങിയ, ധീരനായ, കൈകൂപ്പി അപേക്ഷിക്കുന്ന ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു.
2.31.10
स्निग्धो धर्मरतो धीरः सततं सत्पथे स्थितः।
प्रियः प्राणसमो वश्यो विजेयश्च सखा च मे ॥ २.३१.१० ॥
സ്നേഹമുള്ളവൻ, ധർമ്മത്തിൽ രമിക്കുന്നവൻ, ധീരൻ, എപ്പോഴും സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, പ്രിയൻ, പ്രാണസമൻ, അനുസരണയുള്ളവൻ, എളുപ്പത്തിൽ വശമാകുന്നവൻ, എന്റെ സുഹൃത്ത്.
2.31.11
मयाद्य सह सौमित्रे त्वयि गच्छति तद्वनम्।
को भजिष्यति कौसल्यां सुमित्रां वा यशस्विनीम् ॥ २.३१.११ ॥
ഓ സൗമിത്രേ, ഇന്ന് നീ എന്നോടൊപ്പം ആ വനത്തിലേക്ക് പോയാൽ, യശസ്വിനിയായ കൗസല്യയെയും സുമിത്രയെയും ആര് സേവിക്കും?
2.31.12
अभिवर्षति कामैर्यः पर्जन्यः पृथिवीमिव।
स कामपाशपर्यस्तो महातेजा महीपतिः ॥ २.३१.१२ ॥
ഭൂമിയിൽ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന മേഘം പോലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ വർഷിക്കുന്ന ആ മഹാതേജസ്വിയായ രാജാവ് കാമപാശത്തിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
2.31.13
सा हि राज्यमिदं प्राप्य नृपस्याश्वपतेः सुता।
दुःखितानां सपत्नीनां न करिष्यति शोभनम् ॥ २.३१.१३ ॥
അശ്വപതി രാജാവിന്റെ പുത്രിയായ അവൾ ഈ രാജ്യം നേടിയശേഷം, ദുഃഖിതരായ സപത്നിമാർക്ക് നന്മ ചെയ്യില്ല.
2.31.14
न भरिष्यति कौसल्यां सुमित्रां च सुदुःखिताम्।
भरतो राज्यमासाद्य कैकेय्यां पर्यवस्थितः ॥ २.३१.१४ ॥
ഭരതൻ രാജ്യം നേടി, കൈകേയിയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, അതിദുഃഖിതരായ കൗസല്യയെയും സുമിത്രയെയും പോറ്റുകയില്ല.
2.31.15
तामार्यां स्वयमेवेह राजानुग्रहणेन वा।
सौमित्रे भर कौसल्यामुक्तमर्थममुं चर ॥ २.३१.१५ ॥
സൗമിത്രീ, ആ ആര്യയായ കൗസല്യയെ നീ തന്നെ പോറ്റുക, അല്ലെങ്കിൽ രാജാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ പോറ്റുക; ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ കാര്യം പ്രവർത്തിക്കുക.
2.31.16
एवं मयि च ते भक्तिर्भविष्यति सुदर्शिता।
धर्मज्ञगुरुपूजायां धर्मश्चाप्यतुलो महान् ॥ २.३१.१६ ॥
ഇങ്ങനെ എന്നോടുള്ള നിന്റെ ഭക്തി നന്നായി പ്രകടമാകും; ധർമ്മജ്ഞരായ ഗുരുജനങ്ങളെ പൂജിക്കുന്നതിൽ അതുല്യമായ മഹാധർമ്മവുമുണ്ടാകും.
2.31.17
एवं कुरुष्व सौमित्रे मत्कृते रघुनन्दन।
अस्माभिर्विप्रहीणाया मातुर्नो न भवेत् सुखम् ॥ २.३१.१७ ॥
സൗമിത്രീ, രഘുനന്ദനാ, എനിക്കുവേണ്ടി ഇപ്രകാരം ചെയ്യുക; നമ്മിൽനിന്ന് അകന്ന നമ്മുടെ അമ്മയ്ക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകില്ല.
2.31.18
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः श्लक्ष्णया गिरा।
प्रत्युवाच तदा रामं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम् ॥ २.३१.१८ ॥
രാമൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ, മൃദുവായ വാക്കുകളാൽ, വാക്കിന്റെ മർമ്മമറിയുന്ന ലക്ഷ്മണൻ അപ്പോൾ വാക്കുകളിൽ സമർത്ഥനായ രാമനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
2.31.19
तवैव तेजसा वीर भरतः पूजयिष्यति।
कौसल्यां च सुमित्रां च प्रयतो नास्ति संशयः ॥ २.३१.१९ ॥
ഹേ വീരാ, നിന്റെ തേജസ്സിനാൽ തന്നെ ഭരതൻ കൗസല്യയെയും സുമിത്രയെയും ആദരിക്കും; സംശയമില്ല.
2.31.20
यदि दुःस्थो न रक्षेत भरतो राज्यमुत्तमम्।
प्राप्य दुर्मनसा वीर गर्वेण च विशेषतः ॥ २.३१.२० ॥
ഹേ വീരാ, ദുർമനസ്സോടെയും വിശേഷിച്ച് അഹങ്കാരത്തോടെയും, ഭരതൻ ഈ ഉത്തമരാജ്യം നേടി അതിനെ രക്ഷിക്കാതിരുന്നാൽ—
2.31.21
तमहं दुर्मतिं क्रूरं वधिष्यामि न संशयः।
तत्पक्षानपि तान् सर्वांस्त्रैलोक्यमपि किं तु सा ॥ २.३१.२१ ॥
ആ ദുർമതിയായ ക്രൂരനെ ഞാൻ തീർച്ചയായും വധിക്കും; സംശയമില്ല. അവന്റെ പക്ഷക്കാരെയെല്ലാം, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുള്ളവരെയും പോലും—പിന്നെ അവളെയോ?
2.31.22
कौसल्या बिभृयादार्या सहस्रं मद्विधानपि।
यस्याः सहस्रं ग्रामाणां सम्प्राप्तमुपजीविनाम् ॥ २.३१.२२ ॥
ആര്യയായ കൗസല്യയ്ക്ക് എന്നെപ്പോലുള്ള ആയിരംപേരെയും പോറ്റാൻ കഴിയും; അവൾക്ക് ആയിരം ഗ്രാമങ്ങളുണ്ട്, അവയിൽനിന്ന് ജീവിക്കുന്നവർക്കായി ലഭിച്ചവയാണ് അവ.
2.31.23
तदात्मभरणे चैव मम मातुस्तथैव च।
पर्याप्ता मद्विधानां च भरणाय मनस्विनी ॥ २.३१.२३ ॥
അതിനാൽ സ്വന്തം പോഷണത്തിനും എന്റെ മാതാവിന്റെ പോഷണത്തിനും എന്നെപ്പോലുള്ളവരുടെ പോഷണത്തിനും ആ മനസ്വിനി മതിയാകും.
2.31.24
कुरुष्व मामनुचरं वैधर्म्यं नेह विद्यते।
कृतार्थोऽहं भविष्यामि तव चार्थः प्रकल्प्यते ॥ २.३१.२४ ॥
എന്നെ അങ്ങയുടെ അനുചരനാക്കുക; ഇവിടെ അധർമ്മമില്ല. ഞാൻ കൃതാർത്ഥനാകും; അങ്ങയുടെ ലക്ഷ്യവും സാധിക്കും.
2.31.25
धनुरादाय सगुणं खनित्रपिटकाधरः।
अग्रतस्ते गमिष्यामि पन्थानं तव दर्शयन् ॥ २.३१.२५ ॥
ചരടു മുറുക്കിയ വില്ലുമെടുത്ത്, മൺവെട്ടിയും കുട്ടയും ചുമന്ന്, നിനക്ക് വഴി കാണിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്റെ മുന്നിൽ നടക്കും.
2.31.26
आहरिष्यामि ते नित्यं मूलानि च फलानि च।
वन्यानि च तथान्यानि स्वाहार्हाणि तपस्विनाम् ॥ २.३१.२६ ॥
നിനക്കായി ഞാൻ എപ്പോഴും കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും കാട്ടിൽ വളരുന്ന മറ്റു വസ്തുക്കളും, തപസ്വികൾക്ക് ഹോമത്തിന് യോഗ്യമായവയും, കൊണ്ടുവരും.
2.31.27
भवांस्तु सह वैदेह्या गिरिसानुषु रंस्यसे।
अहं सर्वं करिष्यामि जाग्रतः स्वपतश्च ते ॥ २.३१.२७ ॥
നീ വൈദേഹിയോടൊപ്പം മലച്ചരിവുകളിൽ രമിക്കും; നീ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും നിനക്കായി ഞാൻ എല്ലാം ചെയ്യും.
2.31.28
रामस्त्वनेन वाक्येन सुप्रीतः प्रत्युवाच तम्।
व्रजापृच्छस्व सौमित्रे सर्वमेव सुहृज्जनम् ॥ २.३१.२८ ॥
രാമൻ ഈ വാക്കുകളിൽ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു: 'സൗമിത്രേ, പോയി നിന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടെല്ലാം യാത്ര ചോദിക്കുക.'
2.31.29
ये च राज्ञो ददौ दिव्ये महात्मा वरुणः स्वयम्।
जनकस्य महायज्ञे धनुषी रौद्रदर्शने ॥ २.३१.२९ ॥
ജനകന്റെ മഹായജ്ഞത്തിൽ മഹാത്മാവായ വരുണൻ തന്നെ രാജാവിന് നൽകിയ, കാണാൻ ഭയങ്കരമായ രണ്ട് ദിവ്യ വില്ലുകളും,
2.31.30
अभेद्ये कवचे दिव्ये तूणी चाक्षय्यसायकौ।
आदित्यविमलाभौ द्वौ खड्गौ हेमपरिष्कृतौ ॥ २.३१.३० ॥
ഭേദിക്കാനാവാത്ത രണ്ട് ദിവ്യ കവചങ്ങൾ, ക്ഷയിക്കാത്ത അമ്പുകളുള്ള രണ്ട് ആവനാഴികൾ, സൂര്യനെപ്പോലെ നിർമ്മലമായ ശോഭയുള്ളതും സ്വർണ്ണാലങ്കൃതവുമായ രണ്ട് വാളുകൾ.
2.31.31
सत्कृत्य निहितं सर्वमेतदाचार्यसद्मनि।
सर्वमायुधमादाय क्षिप्रमाव्रज लक्ष्मण ॥ २.३१.३१ ॥
ലക്ഷ്മണാ, ഇതെല്ലാം ആചാര്യന്റെ വീട്ടിൽ ആദരപൂർവ്വം സൂക്ഷിക്കുക. സകല ആയുധങ്ങളും എടുത്ത് വേഗം മടങ്ങിവരിക.
2.31.32
स सुहृज्जनमामन्त्र्य वनवासाय निश्चितः।
इक्ष्वाकुगुरुमागम्य जग्राहायुधमुत्तमम् ॥ २.३१.३२ ॥
വനവാസത്തിനായി ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്ത അദ്ദേഹം സുഹൃത്തുക്കളോട് യാത്ര പറഞ്ഞ് ഇക്ഷ്വാകുഗുരുവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്ന് ഉത്തമമായ ആയുധം സ്വീകരിച്ചു.
2.31.33
तद् दिव्यं राजशार्दूलः सत्कृतं माल्यभूषितम्।
रामाय दर्शयामास सौमित्रिः सर्वमायुधम् ॥ २.३१.३३ ॥
രാജശാർദൂലനായ സൗമിത്രി, മാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച് ആദരപൂർവ്വം ഒരുക്കിയ ആ ദിവ്യമായ സകല ആയുധങ്ങളും രാമനെ കാണിച്ചു.
2.31.34
तमुवाचात्मवान् रामः प्रीत्या लक्ष्मणमागतम्।
काले त्वमागतः सौम्य कांक्षिते मम लक्ष्मण ॥ २.३१.३४ ॥
ആത്മസംയമമുള്ള രാമൻ സ്നേഹത്തോടെ വന്ന ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'സൗമ്യനായ ലക്ഷ്മണാ, ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ നീ ഉചിതസമയത്ത് വന്നിരിക്കുന്നു.'
2.31.35
अहं प्रदातुमिच्छामि यदिदं मामकं धनम्।
ब्राह्मणेभ्यस्तपस्विभ्यस्त्वया सह परंतप ॥ २.३१.३५ ॥
ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, എന്റേതായ ഈ ധനം നിന്നോടൊപ്പം ബ്രാഹ്മണർക്കും തപസ്വികൾക്കും നൽകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
2.31.36
वसन्तीह दृढं भक्त्या गुरुषु द्विजसत्तमाः।
तेषामपि च मे भूयः सर्वेषां चोपजीविनाम् ॥ २.३१.३६ ॥
ഇവിടെ ഗുരുക്കന്മാരോട് ഭക്തിയോടെ ഉറച്ചുവസിക്കുന്ന ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർക്കും, അവർക്കുപുറമേ എന്നെ ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും.
2.31.37
वसिष्ठपुत्रं तु सुयज्ञमार्यं
त्वमानयाशु प्रवरं द्विजानाम्।
अपि प्रयास्यामि वनं समस्ता-
नभ्यर्च्य शिष्टानपरान् द्विजातीन् ॥ २.३१.३७ ॥
വസിഷ്ഠപുത്രനായ സുയജ്ഞനെ, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ ആര്യനെ നീ വേഗം ഇവിടേക്ക് കൊണ്ടുവരിക. എല്ലാവരെയും മറ്റ് ശിഷ്ടരായ ദ്വിജാതികളെയും ആദരിച്ച ശേഷം ഞാൻ വനത്തിലേക്ക് പോകും.