ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.31.1
एवं श्रुत्वा स संवादं लक्ष्मणः पूर्वमागतः।
बाष्पपर्याकुलमुखः शोकं सोढुमशक्नुवन् ॥ २.३१.१ ॥
ଏହିପରି ସେମାନଙ୍କ କଥୋପକଥନ ଶୁଣି, ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅଶ୍ରୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଖରେ, ଶୋକ ସହିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ।
2.31.2
स भ्रातुश्चरणौ गाढं निपीड्य रघुनन्दनः।
सीतामुवाचातियशां राघवं च महाव्रतम् ॥ २.३१.२ ॥
ରଘୁନନ୍ଦନ ଭାଇଙ୍କ ଚରଣ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଚାପି ଧରି, ଅତିଯଶସ୍ବିନୀ ସୀତା ଓ ମହାବ୍ରତୀ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.31.3
यदि गन्तुं कृता बुद्धिर्वनं मृगगजायुतम्।
अहं त्वानुगमिष्यामि वनमग्रे धनुर्धरः ॥ २.३१.३ ॥
ଯଦି ମୃଗ ଓ ହଜାର ହଜାର ହାତୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନକୁ ଯିବାକୁ ତୁମେ ସଂକଳ୍ପ କରିଛ, ତେବେ ଧନୁ ଧରି ମୁଁ ଆଗରେ ଚାଲି ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବି।
2.31.4
मया समेतोऽरण्यानि रम्याणि विचरिष्यसि।
पक्षिभिर्मृगयूथैश्च संघुष्टानि समन्ततः ॥ २.३१.४ ॥
ମୋ ସହିତ ତୁମେ ରମଣୀୟ ଅରଣ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରିବ; ସେଗୁଡିକ ସବୁଆଡେ ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗଯୂଥର ଶବ୍ଦରେ ମୁଖରିତ ହୋଇଥିବ।
2.31.5
न देवलोकाक्रमणं नामरत्वमहं वृणे।
ऐश्वर्यं चापि लोकानां कामये न त्वया विना ॥ २.३१.५ ॥
ଦେବଲୋକ ଆକ୍ରମଣ କିମ୍ବା ଅମରତ୍ୱ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ତୁମ ବିନା ଲୋକମାନଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କାମନା କରେ ନାହିଁ।
2.31.6
एवं ब्रुवाणः सौमित्रिर्वनवासाय निश्चितः।
रामेण बहुभिः सान्त्वैर्निषिद्धः पुनरब्रवीत् ॥ २.३१.६ ॥
ଏହିପରି ବନବାସ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ କହୁଥିବା ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ରାମ ଅନେକ ସାନ୍ତ୍ୱନା ବାକ୍ୟରେ ନିବାରଣ କଲେ; ସେତେବେଳେ ସେ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।
2.31.7
अनुज्ञातस्तु भवता पूर्वमेव यदस्म्यहम्।
किमिदानीं पुनरपि क्रियते मे निवारणम् ॥ २.३१.७ ॥
ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ପୁଣି ମୋତେ କାହିଁକି ନିବାରଣ କରାଯାଉଛି?
2.31.8
यदर्थं प्रतिषेधो मे क्रियते गन्तुमिच्छतः।
एतदिच्छामि विज्ञातुं संशयो हि ममानघ ॥ २.३१.८ ॥
ମୁଁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିବାବେଳେ କେଉଁ କାରଣରୁ ମୋତେ ନିବାରଣ କରାଯାଉଛି, ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୋର ସଂଶୟ ଅଛି।
2.31.9
ततोऽब्रवीन्महातेजा रामो लक्ष्मणमग्रतः।
स्थितं प्राग्गामिनं धीरं याचमानं कृताञ्जलिम् ॥ २.३१.९ ॥
ତା'ପରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାମ ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା, ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଧୀର, ଯୋଡ଼ହାତରେ ଯାଚନା କରୁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.31.10
स्निग्धो धर्मरतो धीरः सततं सत्पथे स्थितः।
प्रियः प्राणसमो वश्यो विजेयश्च सखा च मे ॥ २.३१.१० ॥
ସ୍ନେହଶୀଳ, ଧର୍ମରେ ରତ, ଧୀର, ସର୍ବଦା ସତ୍ପଥରେ ସ୍ଥିତ, ପ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣସମ, ବଶବର୍ତ୍ତୀ, ସହଜରେ ଜିତାଯାଉଥିବା ଏବଂ ମୋର ସଖା।
2.31.11
मयाद्य सह सौमित्रे त्वयि गच्छति तद्वनम्।
को भजिष्यति कौसल्यां सुमित्रां वा यशस्विनीम् ॥ २.३१.११ ॥
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଆଜି ତୁମେ ମୋ ସହିତ ସେହି ବନକୁ ଗଲେ, ଯଶସ୍ୱିନୀ କୌଶଲ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ କିଏ ସେବା କରିବ?
2.31.12
अभिवर्षति कामैर्यः पर्जन्यः पृथिवीमिव।
स कामपाशपर्यस्तो महातेजा महीपतिः ॥ २.३१.१२ ॥
ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ମେଘ ପରି ଯିଏ କାମନା ବର୍ଷାଏ, ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମହୀପତି କାମପାଶରେ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
2.31.13
सा हि राज्यमिदं प्राप्य नृपस्याश्वपतेः सुता।
दुःखितानां सपत्नीनां न करिष्यति शोभनम् ॥ २.३१.१३ ॥
ଅଶ୍ୱପତି ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ସେ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ପାଇ ଦୁଃଖୀ ସପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭଲ ବ୍ୟବହାର କରିବ ନାହିଁ।
2.31.14
न भरिष्यति कौसल्यां सुमित्रां च सुदुःखिताम्।
भरतो राज्यमासाद्य कैकेय्यां पर्यवस्थितः ॥ २.३१.१४ ॥
ଭରତ ରାଜ୍ୟ ପାଇ, କୈକେୟୀଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖୀ କୌଶଲ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ପୋଷିବ ନାହିଁ।
2.31.15
तामार्यां स्वयमेवेह राजानुग्रहणेन वा।
सौमित्रे भर कौसल्यामुक्तमर्थममुं चर ॥ २.३१.१५ ॥
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ସେଇ ଆର୍ଯ୍ୟା କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ତୁମେ ନିଜେ ପୋଷ, ଅଥବା ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ପୋଷ; ମୋର କହିଥିବା ଏହି ଅର୍ଥ ପାଳନ କର।
2.31.16
एवं मयि च ते भक्तिर्भविष्यति सुदर्शिता।
धर्मज्ञगुरुपूजायां धर्मश्चाप्यतुलो महान् ॥ २.३१.१६ ॥
ଏହିପରି ମୋ ପ୍ରତି ତୁମ ଭକ୍ତି ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ; ଧର୍ମଜ୍ଞ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ପୂଜାରେ ଅତୁଳନୀୟ ମହାନ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
2.31.17
एवं कुरुष्व सौमित्रे मत्कृते रघुनन्दन।
अस्माभिर्विप्रहीणाया मातुर्नो न भवेत् सुखम् ॥ २.३१.१७ ॥
ହେ ସୌମିତ୍ରି, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ମୋ ପାଇଁ ଏହିପରି କର; ଆମଠାରୁ ବିଛିନ୍ନ ଆମ ମାତାଙ୍କୁ ସୁଖ ମିଳିବ ନାହିଁ।
2.31.18
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः श्लक्ष्णया गिरा।
प्रत्युवाच तदा रामं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम् ॥ २.३१.१८ ॥
ରାମ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ମଧୁର ବାଣୀରେ, ବାକ୍ୟର ମର୍ମ ଜାଣୁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେତେବେଳେ ବାକ୍ୟନିପୁଣ ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
2.31.19
तवैव तेजसा वीर भरतः पूजयिष्यति।
कौसल्यां च सुमित्रां च प्रयतो नास्ति संशयः ॥ २.३१.१९ ॥
ହେ ବୀର, ଆପଣଙ୍କ ତେଜରେ ହିଁ ଭରତ କୌଶଲ୍ୟା ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
2.31.20
यदि दुःस्थो न रक्षेत भरतो राज्यमुत्तमम्।
प्राप्य दुर्मनसा वीर गर्वेण च विशेषतः ॥ २.३१.२० ॥
ହେ ବୀର, ଯଦି ଦୁଷ୍ଟ ଭରତ ଏହି ଉତ୍ତମ ରାଜ୍ୟ ପାଇ ଏହାର ରକ୍ଷା ନ କରନ୍ତି, ବିଶେଷତଃ ଦୁର୍ମନା ଓ ଗର୍ବରେ—
2.31.21
तमहं दुर्मतिं क्रूरं वधिष्यामि न संशयः।
तत्पक्षानपि तान् सर्वांस्त्रैलोक्यमपि किं तु सा ॥ २.३१.२१ ॥
ସେହି ଦୁର୍ମତି କ୍ରୂରଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବଧ କରିବି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତାର ସମର୍ଥକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ—ତ୍ରିଲୋକରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଏବଂ ସେ (କୈକେୟୀ)?
2.31.22
कौसल्या बिभृयादार्या सहस्रं मद्विधानपि।
यस्याः सहस्रं ग्रामाणां सम्प्राप्तमुपजीविनाम् ॥ २.३१.२२ ॥
ଆର୍ଯା କୌଶଲ୍ୟା ମୋ ପରି ହଜାରେ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୋଷଣ କରିପାରିବେ; ତାଙ୍କର ହଜାରେ ଗ୍ରାମ ଅଛି, ଯାହା ତାଙ୍କଠାରୁ ଜୀବିକା ପାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।
2.31.23
तदात्मभरणे चैव मम मातुस्तथैव च।
पर्याप्ता मद्विधानां च भरणाय मनस्विनी ॥ २.३१.२३ ॥
ଅତଏବ ନିଜ ପୋଷଣ, ମୋ ମାତାଙ୍କ ପୋଷଣ, ଏବଂ ମୋ ପରି ଲୋକଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ ସେହି ମନସ୍ବିନୀ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।
2.31.24
कुरुष्व मामनुचरं वैधर्म्यं नेह विद्यते।
कृतार्थोऽहं भविष्यामि तव चार्थः प्रकल्प्यते ॥ २.३१.२४ ॥
ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଚର କରନ୍ତୁ; ଏଥିରେ ଅଧର୍ମ ନାହିଁ। ମୁଁ କୃତାର୍ଥ ହେବି, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ।
2.31.25
धनुरादाय सगुणं खनित्रपिटकाधरः।
अग्रतस्ते गमिष्यामि पन्थानं तव दर्शयन् ॥ २.३१.२५ ॥
ଧନୁ ଧରି, କୋଦାଳ ଓ ଟୋକେଇ ବହି, ଆପଣଙ୍କୁ ପଥ ଦେଖାଇ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଗରେ ଯିବି।
2.31.26
आहरिष्यामि ते नित्यं मूलानि च फलानि च।
वन्यानि च तथान्यानि स्वाहार्हाणि तपस्विनाम् ॥ २.३१.२६ ॥
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ମୂଳ, ଫଳ ଏବଂ ବନରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଆଣିବି, ଯାହା ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ହୋମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
2.31.27
भवांस्तु सह वैदेह्या गिरिसानुषु रंस्यसे।
अहं सर्वं करिष्यामि जाग्रतः स्वपतश्च ते ॥ २.३१.२७ ॥
ଆପଣ ବୈଦେହୀଙ୍କ ସହ ପର୍ବତ ଢାଳରେ ଆନନ୍ଦ କରିବେ; ଜାଗ୍ରତ ଓ ନିଦ୍ରିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ସବୁ କରିବି।
2.31.28
रामस्त्वनेन वाक्येन सुप्रीतः प्रत्युवाच तम्।
व्रजापृच्छस्व सौमित्रे सर्वमेव सुहृज्जनम् ॥ २.३१.२८ ॥
ରାମ ଏହି କଥାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଯାଇ ତୁମର ସମସ୍ତ ସୁହୃଦଙ୍କଠାରୁ ବିଦା ନିଅ।'
2.31.29
ये च राज्ञो ददौ दिव्ये महात्मा वरुणः स्वयम्।
जनकस्य महायज्ञे धनुषी रौद्रदर्शने ॥ २.३१.२९ ॥
ଜନକଙ୍କ ମହାଯଜ୍ଞରେ ମହାତ୍ମା ବରୁଣ ନିଜେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ ଧନୁ,
2.31.30
अभेद्ये कवचे दिव्ये तूणी चाक्षय्यसायकौ।
आदित्यविमलाभौ द्वौ खड्गौ हेमपरिष्कृतौ ॥ २.३१.३० ॥
ଅଭେଦ୍ୟ ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ କବଚ, ଅକ୍ଷୟ ବାଣ ଥିବା ଦୁଇଟି ତୂଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାର, ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ ଦୁଇଟି ଖଡ୍ଗ।
2.31.31
सत्कृत्य निहितं सर्वमेतदाचार्यसद्मनि।
सर्वमायुधमादाय क्षिप्रमाव्रज लक्ष्मण ॥ २.३१.३१ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏ ସବୁ ଅସ୍ତ୍ର ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗୃହରେ ସମ୍ମାନର ସହ ରଖ। ସବୁ ଆୟୁଧ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଫେରି ଆସ।
2.31.32
स सुहृज्जनमामन्त्र्य वनवासाय निश्चितः।
इक्ष्वाकुगुरुमागम्य जग्राहायुधमुत्तमम् ॥ २.३१.३२ ॥
ବନବାସ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରି ସେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଉତ୍ତମ ଆୟୁଧ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
2.31.33
तद् दिव्यं राजशार्दूलः सत्कृतं माल्यभूषितम्।
रामाय दर्शयामास सौमित्रिः सर्वमायुधम् ॥ २.३१.३३ ॥
ରାଜଶାର୍ଦୂଳ ସୌମିତ୍ରି ମାଳାରେ ସଜାଯାଇଥିବା, ସମ୍ମାନର ସହ ପ୍ରସ୍ତୁତ ସେହି ଦିବ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆୟୁଧ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
2.31.34
तमुवाचात्मवान् रामः प्रीत्या लक्ष्मणमागतम्।
काले त्वमागतः सौम्य कांक्षिते मम लक्ष्मण ॥ २.३१.३४ ॥
ଆତ୍ମସଂଯମୀ ରାମ ସ୍ନେହରେ ଆସିଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସୌମ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲି ତୁମେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଆସିଛ।'
2.31.35
अहं प्रदातुमिच्छामि यदिदं मामकं धनम्।
ब्राह्मणेभ्यस्तपस्विभ्यस्त्वया सह परंतप ॥ २.३१.३५ ॥
ହେ ପରନ୍ତପ, ମୋର ଏହି ଯେଉଁ ଧନ ଅଛି, ତାହା ତୁମ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
2.31.36
वसन्तीह दृढं भक्त्या गुरुषु द्विजसत्तमाः।
तेषामपि च मे भूयः सर्वेषां चोपजीविनाम् ॥ २.३१.३६ ॥
ଏଠାରେ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବାସ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ମୋ ଆଶ୍ରୟରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
2.31.37
वसिष्ठपुत्रं तु सुयज्ञमार्यं
त्वमानयाशु प्रवरं द्विजानाम्।
अपि प्रयास्यामि वनं समस्ता-
नभ्यर्च्य शिष्टानपरान् द्विजातीन् ॥ २.३१.३७ ॥
ବସିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ସୁଯଜ୍ଞଙ୍କୁ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆଣ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ମୁଁ ବନକୁ ଯିବି।