ヴァールミーキのラーマーヤナ · サルガ 2.34
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.34.1
ततः कमलपत्राक्षः श्यामो निरुपमो महान्।
उवाच रामस्तं सूतं पितुराख्याहि मामिति ॥ २.३४.१ ॥
そのとき蓮の花弁のような目をし、色黒く、比類なく偉大なラーマは御者に言った。「父上のことを私に告げよ。」
2.34.2
स रामप्रेषितः क्षिप्रं संतापकलुषेन्द्रियम्।
प्रविश्य नृपतिं सूतो निःश्वसन्तं ददर्श ह ॥ २.३४.२ ॥
ラーマに遣わされた御者は急いで宮殿に入り、悲しみに感覚を乱され、深く嘆息している王を見た。
2.34.3
उपरक्तमिवादित्यं भस्मच्छन्नमिवानलम्।
तटाकमिव निस्तोयमपश्यज्जगतीपतिम् ॥ २.३४.३ ॥
彼は、日食の太陽、灰に覆われた火、水のない池のような大地の主を見た。
2.34.4
आबोध्य च महाप्राज्ञः परमाकुलचेतनम्।
राममेवानुशोचन्तं सूतः प्राञ्जलिरब्रवीत् ॥ २.३४.४ ॥
その大智の御者は、心が深く乱れ、ただラーマのために嘆いていた王を呼び覚まし、合掌して語った。
2.34.5
तं वर्धयित्वा राजानं पूर्वं सूतो जयाशिषा।
भयविक्लवया वाचा मन्दया श्लक्ष्णयाब्रवीत् ॥ २.३४.५ ॥
御者はまず王に勝利の祝福を述べ、それから恐れに震え、やわらかく途切れがちな声で語った。
2.34.6
अयं स पुरुषव्याघ्रो द्वारि तिष्ठति ते सुतः।
ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा सर्वं चैवोपजीविनाम् ॥ २.३४.६ ॥
「人中の虎、あなたの御子ラーマが門に立っています。彼はバラモンに財を施し、頼る人々にもすべてを与えました。」
2.34.7
स त्वां पश्यतु भद्रं ते रामः सत्यपराक्रमः।
सर्वान् सुहृद आपृच्छ्य त्वां हीदानीं दिदृक्षते ॥ २.३४.७ ॥
彼があなたに会いますように、あなたに幸いがありますように。真の勇気をもつラーマは、すべての友に別れを告げ、今あなたに会いたいと望んでいます。
2.34.8
गमिष्यति महारण्यं तं पश्य जगतीपते।
वृतं राजगुणैः सर्वैरादित्यमिव रश्मिभिः ॥ २.३४.८ ॥
大地の主よ、彼を見てください。彼は大森林へ行こうとしています。太陽がその光線に囲まれるように、すべての王者の徳に囲まれているのです。
2.34.9
स सत्यवाक्यो धर्मात्मा गाम्भीर्यात् सागरोपमः।
आकाश इव निष्पङ्को नरेन्द्रः प्रत्युवाच तम् ॥ २.३४.९ ॥
その言葉に真実があり、心に法を具えた王は、海のように深く、空のように清らかで、彼に答えた。
2.34.10
सुमन्त्रानय मे दारान् ये केचिदिह मामकाः।
दारैः परिवृतः सर्वैर्द्रष्टुमिच्छामि राघवम् ॥ २.३४.१० ॥
スマントラよ、ここにいる私の妃たちをすべて連れてきなさい。すべての妃に囲まれて、ラーガヴァに会いたい。
2.34.11
सोऽन्तःपुरमतीत्यैव स्त्रियस्ता वाक्यमब्रवीत्।
आर्यो ह्वयति वो राजा गम्यतां तत्र मा चिरम् ॥ २.३४.११ ॥
彼は後宮に入り、女たちにこう告げた。「尊きお方が皆さんをお呼びです。遅れずにそちらへ行きなさい。」
2.34.12
एवमुक्ताः स्त्रियः सर्वाः सुमन्त्रेण नृपाज्ञया।
प्रचक्रमुस्तद् भवनं भर्तुराज्ञाय शासनम् ॥ २.३४.१२ ॥
王の命によりスマントラがこのように告げると、女たちは夫の命令を理解し、その宮殿へと向かった。
2.34.13
अर्धसप्तशतास्तत्र प्रमदास्ताम्रलोचनाः।
कौसल्यां परिवार्याथ शनैर्जग्मुर्धृतव्रताः ॥ २.३४.१३ ॥
そこにいた七百五十人の女性たちは、目を赤く泣き腫らし、誓いを固く守り、カウサリヤーを取り囲んでゆっくりと去っていった。
2.34.14
आगतेषु च दारेषु समवेक्ष्य महीपतिः।
उवाच राजा तं सूतं सुमन्त्रानय मे सुतम् ॥ २.३४.१४ ॥
妃たちが来たのを見て、王は御者に言った。「スマントラよ、わたしの息子を連れて来い。」
2.34.15
स सूतो राममादाय लक्ष्मणं मैथिलीं तथा।
जगामाभिमुखस्तूर्णं सकाशं जगतीपतेः ॥ २.३४.१५ ॥
その御者はラーマ、ラクシュマナ、そしてマイティリーを連れ、すぐさま真っ直ぐに大地の主の御前へ向かった。
2.34.16
स राजा पुत्रमायान्तं दृष्ट्वा चारात् कृताञ्जलिम्।
उत्पपातासनात् तूर्णमार्तः स्त्रीजनसंवृतः ॥ २.३४.१६ ॥
王は息子が合掌して遠くから近づくのを見て、悲嘆にくれ、女たちに囲まれたまま、すぐさま座から立ち上がった。
2.34.17
सोऽभिदुद्राव वेगेन रामं दृष्ट्वा विशाम्पतिः।
तमसम्प्राप्य दुःखार्तः पपात भुवि मूर्च्छितः ॥ २.३४.१७ ॥
民の主はラーマを見て、勢いよく彼のもとへ駆け寄ったが、悲嘆に打ちひしがれて彼のそばに着くと、気を失って地に倒れた。
2.34.18
तं रामोऽभ्यपतत् क्षिप्रं लक्ष्मणश्च महारथः।
विसंज्ञमिव दुःखेन सशोकं नृपतिं तथा ॥ २.३४.१८ ॥
ラーマと偉大な戦士ラクシュマナは、悲嘆のあまり意識を失ったかのように、憂いに沈む王のもとへ急いで駆け寄った。
2.34.19
स्त्रीसहस्रनिनादश्च संजज्ञे राजवेश्मनि।
हा हा रामेति सहसा भूषणध्वनिमिश्रितः ॥ २.३४.१९ ॥
王宮に突然、千人の女性の嘆きの声が響いた。「ああ、ラーマよ、ああ、ラーマよ」と、装身具の音と入り混じって。
2.34.20
तं परिष्वज्य बाहुभ्यां तावुभौ रामलक्ष्मणौ।
पर्यङ्के सीतया सार्धं रुदन्तः समवेशयन् ॥ २.३४.२० ॥
ラーマとラクシュマナは二人とも両腕で父を抱きしめ、シーターとともに泣きながら寝台に座らせた。
2.34.21
अथ रामो मुहूर्तस्य लब्धसंज्ञं महीपतिम्।
उवाच प्राञ्जलिर्बाष्पशोकार्णवपरिप्लुतम् ॥ २.३४.२१ ॥
やがて、しばらくして意識を取り戻した王に、涙と悲しみの海に沈んでいた王に、ラーマは合掌して語った。
2.34.22
आपृच्छे त्वां महाराज सर्वेषामीश्वरोऽसि नः।
प्रस्थितं दण्डकारण्यं पश्य त्वं कुशलेन माम् ॥ २.३४.२२ ॥
大王よ、私はあなたにお別れを申し上げます。あなたは私たち皆の主君です。ダンダカの森へ旅立つ私を、どうか無事を祈ってお見守りください。
2.34.23
लक्ष्मणं चानुजानीहि सीता चान्वेतु मां वनम्।
कारणैर्बहुभिस्तथ्यैर्वार्यमाणौ न चेच्छतः ॥ २.३४.२३ ॥
どうかラクシュマナに許しを与えてください。そしてシーターも私と共に森へ行かせてください。多くの正しい理由で止められても、二人は聞き入れようとしないのです。
2.34.24
अनुजानीहि सर्वान् नः शोकमुत्सृज्य मानद।
लक्ष्मणं मां च सीतां च प्रजापतिरिवात्मजान् ॥ २.३४.२४ ॥
尊敬を与える方よ、悲しみを捨てて、私たち皆にお許しをください。ラクシュマナにも、私にも、シーターにも。ちょうど造物主が自らの子らに許すように。
2.34.25
प्रतीक्षमाणमव्यग्रमनुज्ञां जगतीपतेः।
उवाच राजा सम्प्रेक्ष्य वनवासाय राघवम् ॥ २.३४.२५ ॥
森での暮らしへの許しを待つ、落ち着いたラーガヴァ（ラーマ）を見て、王は言った。
2.34.26
अहं राघव कैकेय्या वरदानेन मोहितः।
अयोध्यायां त्वमेवाद्य भव राजा निगृह्य माम् ॥ २.३४.२६ ॥
ラーガヴァよ、私はカイケーイーの恩恵によって惑わされている。今こそ、お前が私を押しとどめて、アヨーディヤーの王となれ。
2.34.27
एवमुक्तो नृपतिना रामो धर्मभृतां वरः।
प्रत्युवाचाञ्जलिं कृत्वा पितरं वाक्यकोविदः ॥ २.३४.२७ ॥
王がこのように言うと、法を奉じる者の中で最も優れ、言葉に巧みなラーマは、合掌して父に答えた。
2.34.28
भवान् वर्षसहस्राय पृथिव्या नृपते पतिः।
अहं त्वरण्ये वत्स्यामि न मे राज्यस्य कांक्षिता ॥ २.३४.२८ ॥
王よ、あなたは千年の間、大地の主であられますように。私は森に住みましょう。王国への望みは私にはありません。
2.34.29
नव पञ्च च वर्षाणि वनवासे विहृत्य ते।
पुनः पादौ ग्रहीष्यामि प्रतिज्ञान्ते नराधिप ॥ २.३४.२९ ॥
人の主よ、森での流浪を十四年過ごし、誓いが果たされたとき、私は再びあなたの足を取りましょう。
2.34.30
रुदन्नार्तः प्रियं पुत्रं सत्यपाशेन संयुतः।
कैकेय्या चोद्यमानस्तु मिथो राजा तमब्रवीत् ॥ २.३४.३० ॥
真実の縄に縛られ、苦しみに泣きながら、カイケーイーに促された王は、愛しい息子にひそかに言った。
2.34.31
श्रेयसे वृद्धये तात पुनरागमनाय च।
गच्छस्वारिष्टमव्यग्रः पन्थानमकुतोभयम् ॥ २.३४.३१ ॥
わが子よ、お前の幸福と繁栄と帰還のために、不安なく、恐れのないその道を安らかに行け。
2.34.32
न हि सत्यात्मनस्तात धर्माभिमनसस्तव।
संनिवर्तयितुं बुद्धिः शक्यते रघुनन्दन ॥ २.३४.३२ ॥
わが子よ、真実を本性とし、心を法（ダルマ）に向けるお前の決意を翻させることはできない。ラグの歓びよ。
2.34.33
अद्य त्विदानीं रजनीं पुत्र मा गच्छ सर्वथा।
एकाहं दर्शनेनापि साधु तावच्चराम्यहम् ॥ २.३४.३३ ॥
わが子よ、今夜だけは決して去ってはならない。ただ一日、お前を見ているだけでも、しばらく安らかにいさせてくれ。
2.34.34
मातरं मां च सम्पश्यन् वसेमामद्य शर्वरीम्।
तर्पितः सर्वकामैस्त्वं श्वः काल्ये साधयिष्यसि ॥ २.३४.३४ ॥
母と私を見ながら、今夜はここで過ごせ。あらゆる願いに満たされて、明朝お前は目的を果たすだろう。
2.34.35
दुष्करं क्रियते पुत्र सर्वथा राघव प्रिय।
त्वया हि मत्प्रियार्थं तु वनमेवमुपाश्रितम् ॥ २.३४.३५ ॥
わが子よ、ラーガヴァよ、愛しい者よ。お前のしていることは実に困難だ。ただ私を喜ばせるために、このように森に身を寄せたのだ。
2.34.36
न चैतन्मे प्रियं पुत्र शपे सत्येन राघव।
छन्नया चलितस्त्वस्मि स्त्रिया भस्माग्निकल्पया ॥ २.३४.३६ ॥
わが子よ、ラーガヴァよ。真実にかけて誓う、これは私の喜びではない。灰の下に隠れた火のようなあの欺く女によって、私は揺さぶられたのだ。
2.34.37
वञ्चना या तु लब्धा मे तां त्वं निस्तर्तुमिच्छसि।
अनया वृत्तसादिन्या कैकेय्याभिप्रचोदितः ॥ २.३४.३७ ॥
あなたは私から受けた欺きから今逃れようとしている。正しい行いを壊すカイケーイーに唆されて。
2.34.38
न चैतदाश्चर्यतमं यत् त्वं ज्येष्ठः सुतो मम।
अपानृतकथं पुत्र पितरं कर्तुमिच्छसि ॥ २.३४.३८ ॥
わが長子よ、お前が父を偽りを語る者にしたがっているのは、最も驚くべきことではない、息子よ。
2.34.39
अथ रामस्तदा श्रुत्वा पितुरार्तस्य भाषितम्।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा दीनो वचनमब्रवीत् ॥ २.३४.३९ ॥
そのとき、ラーマは苦しむ父の言葉を聞き、弟ラクシュマナとともに沈んだ様子でこう言った。
2.34.40
प्राप्स्यामि यानद्य गुणान् को मे श्वस्तान् प्रदास्यति।
अपक्रमणमेवातः सर्वकामैरहं वृणे ॥ २.३४.४० ॥
今日得るべき功徳を、明日誰が私に与えてくれるだろうか。ゆえに私はすべての願いをもって出立を選ぶ。
2.34.41
इयं सराष्ट्रा सजना धनधान्यसमाकुला।
मया विसृष्टा वसुधा भरताय प्रदीयताम् ॥ २.३४.४१ ॥
この大地は、その国々と民とともに、富と穀物に満ち、私が手放した。これをバラタに与えよ。
2.34.42
वनवासकृता बुद्धिर्न च मेऽद्य चलिष्यति।
यस्तु युद्धे वरो दत्तः कैकेय्यै वरद त्वया ॥ २.३४.४२ ॥
森での暮らしへの私の決意は、今日揺らぐことはない。そして、恩寵を授ける方よ、あなたが戦いでカイケーイーに与えた恩寵は——。
2.34.43
दीयतां निखिलेनैव सत्यस्त्वं भव पार्थिव।
अहं निदेशं भवतो यथोक्तमनुपालयन् ॥ २.३४.४३ ॥
王よ、与えられたものは全て与えられますように。あなたは真実であられますように。あなたの仰せの通りに、私は命令を守ります。
2.34.44
चतुर्दश समा वत्स्ये वने वनचरैः सह।
मा विमर्शो वसुमती भरताय प्रदीयताम् ॥ २.३४.४४ ॥
十四年の間、私は森で森の住人たちと共に暮らします。迷われることはありません。大地はバラタに与えられますように。
2.34.45
नहि मे कांक्षितं राज्यं सुखमात्मनि वा प्रियम्।
यथानिदेशं कर्तुं वै तवैव रघुनन्दन ॥ २.३४.४५ ॥
ラグの喜び者よ、私は王国も、自分のための安楽も愛するものも望みません。ただあなたの命令を果たすことを望みます。
2.34.46
अपगच्छतु ते दुःखं मा भूर्बाष्पपरिप्लुतः।
नहि क्षुभ्यति दुर्धर्षः समुद्रः सरितां पतिः ॥ २.३४.४६ ॥
あなたの悲しみが去りますように。涙に溺れてはなりません。河川の主である大海は、誰にも動かされることはありません。
2.34.47
नैवाहं राज्यमिच्छामि न सुखं न च मेदिनीम्।
नैव सर्वानिमान् कामान् न स्वर्गं न च जीवितुम् ॥ २.३४.४७ ॥
私は王国も、安楽も、この大地も望みません。これらすべての欲望も、天界も、そして命さえも望みません。
2.34.48
त्वामहं सत्यमिच्छामि नानृतं पुरुषर्षभ।
प्रत्यक्षं तव सत्येन सुकृतेन च ते शपे ॥ २.३४.४८ ॥
人の中の最上の方よ、私はあなたから真実のみを望み、偽りは望みません。あなたの真実と善行にかけて誓います。
2.34.49
न च शक्यं मया तात स्थातुं क्षणमपि प्रभो।
स शोकं धारयस्वेमं नहि मेऽस्ति विपर्ययः ॥ २.३४.४९ ॥
父上よ、主よ、私はわずか一瞬でもここに留まることはできません。この悲しみを抱かないでください。私の決意は変わりません。
2.34.50
अर्थितो ह्यस्मि कैकेय्या वनं गच्छेति राघव।
मया चोक्तं व्रजामीति तत्सत्यमनुपालये ॥ २.३४.५० ॥
ラーガヴァよ、カイケーyī は私に森へ行くよう求めました。私も行くと言いました。その真実を私は守ります。
2.34.51
मा चोत्कण्ठां कृथा देव वने रंस्यामहे वयम्।
प्रशान्तहरिणाकीर्णे नानाशकुनिनादिते ॥ २.३४.५१ ॥
王よ、心配なさいますな。静かな鹿に満ち、様々な鳥の声が響く森で、私たちは喜びを見出すでしょう。
2.34.52
पिता हि दैवतं तात देवतानामपि स्मृतम्।
तस्माद् दैवतमित्येव करिष्यामि पितुर्वचः ॥ २.३४.५२ ॥
父上よ、父は神です。神々の中でさえ、父は神とみなされています。ですから「父こそ我が神」と心得て、父の言葉を実行いたします。
2.34.53
चतुर्दशसु वर्षेषु गतेषु नृपसत्तम।
पुनर्द्रक्ष्यसि मां प्राप्तं संतापोऽयं विमुच्यताम् ॥ २.३४.५३ ॥
王の中の最上の方よ、十四年が過ぎれば、帰ってきた私に再びお会いになるでしょう。ですからこの苦しみはお捨てください。
2.34.54
येन संस्तम्भनीयोऽयं सर्वो बाष्पकलो जनः।
स त्वं पुरुषशार्दूल किमर्थं विक्रियां गतः ॥ २.३४.५४ ॥
人中の虎よ、涙にむせぶこの人々をあなたこそが支えるべきなのに、なぜそのように心を乱されているのですか。
2.34.55
पुरं च राष्ट्रं च मही च केवला
मया विसृष्टा भरताय दीयताम्।
अहं निदेशं भवतोऽनुपालयन्
वनं गमिष्यामि चिराय सेवितुम् ॥ २.३४.५५ ॥
都と王国、そして大地の全体は、私が手放したので、バラタに与えられますように。あなたの命令に従い、私は長きにわたり住むために森へ行きましょう。
2.34.56
मया विसृष्टां भरतो महीमिमां
सशैलखण्डां सपुरोपकाननाम्।
शिवासु सीमास्वनुशास्तु केवलं
त्वया यदुक्तं नृपते तथास्तु तत् ॥ २.३४.५६ ॥
私が手放したこの大地を、山地、都市、園林とともに、吉祥な境界の内で、バラタが余すところなく治めますように。王よ、あなたの仰ったとおりになりますように。
2.34.57
न मे तथा पार्थिव धीयते मनो
महत्सु कामेषु न चात्मनः प्रिये।
यथा निदेशे तव शिष्टसम्मते
व्यपैतु दुःखं तव मत्कृतेऽनघ ॥ २.३४.५७ ॥
王よ、私の心は、賢者に認められたあなたの命令に定まっているほどには、大きな欲望にも、愛しい人よ、自分自身のためにも定まっていません。汚れなき人よ、私のためにあなたの悲しみが去りますように。
2.34.58
तदद्य नैवानघ राज्यमव्ययं
न सर्वकामान् वसुधां न मैथिलीम्।
न चिन्तितं त्वामनृतेन योजयन्
वृणीय सत्यं व्रतमस्तु ते तथा ॥ २.३४.५८ ॥
ゆえに、汚れなき人よ、私は今日、滅びない王国も、すべての欲望も、大地も、マイティリーも望みません。あなたを偽りと結びつけて考えることもしません。私は真実を選びます。あなたの誓いもそのようになりますように。
2.34.59
फलानि मूलानि च भक्षयन् वने
गिरींश्च पश्यन् सरितः सरांसि च।
वनं प्रविश्यैव विचित्रपादपं
सुखी भविष्यामि तवास्तु निर्वृतिः ॥ २.३४.५९ ॥
森で果実と根を食べ、山々や川や湖を眺め、様々な木々の茂る森に入って、私は幸せに過ごすでしょう。あなたに安らぎがありますように。
2.34.60
एवं स राजा व्यसनाभिपन्न-
स्तापेन दुःखेन च पीड्यमानः।
आलिङ्ग्य पुत्रं सुविनष्टसंज्ञो
भूमिं गतो नैव चिचेष्ट किंचित् ॥ २.३४.६० ॥
このように王は、災厄に見舞われ、苦悩と悲嘆に苛まれ、息子を抱きしめたまま意識を完全に失い、地面に倒れて、少しも動かなかった。
2.34.61
देव्यः समस्ता रुरुदुः समेता-
स्तां वर्जयित्वा नरदेवपत्नीम्।
रुदन् सुमन्त्रोऽपि जगाम मूर्च्छां
हाहाकृतं तत्र बभूव सर्वम् ॥ २.३४.६१ ॥
集まった王妃たちは皆、王の正妃（カウサリヤー）を除いて泣き叫び、泣いていたスマントラもまた気を失った。そこには至る所で「ああ」という嘆きの声が上がった。