Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.36.1
ततः सुमन्त्रमैक्ष्वाकः पीडितोऽत्र प्रतिज्ञया।
सबाष्पमतिनिःश्वस्य जगादेदं पुनर्वचः ॥ २.३६.१ ॥
Entonces el rey de la estirpe de Ikṣvāku, afligido por su promesa, lanzó un hondo suspiro entre lágrimas y volvió a dirigirse a Sumantra con estas palabras.
2.36.2
सूत रत्नसुसम्पूर्णा चतुर्विधबला चमूः।
राघवस्यानुयात्रार्थं क्षिप्रं प्रतिविधीयताम् ॥ २.३६.२ ॥
Auriga, que el ejército de cuatro cuerpos, lleno de tesoros, sea preparado de inmediato para seguir a Rāghava.
2.36.3
रूपाजीवाश्च वादिन्यो वणिजश्च महाधनाः।
शोभयन्तु कुमारस्य वाहिनीः सुप्रसारिताः ॥ २.३६.३ ॥
Que las cortesanas que viven de su belleza, las músicas y los mercaderes muy ricos adornen las columnas del príncipe, ampliamente desplegadas.
2.36.4
ये चैनमुपजीवन्ति रमते यैश्च वीर्यतः।
तेषां बहुविधं दत्त्वा तानप्यत्र नियोजय ॥ २.३६.४ ॥
Da muchas clases de dones a quienes viven de él y a quienes se deleitan en su valor, y asígnalos también aquí.
2.36.5
आयुधानि च मुख्यानि नागराः शकटानि च।
अनुगच्छन्तु काकुत्स्थं व्याधाश्चारण्यकोविदाः ॥ २.३६.५ ॥
Que las armas principales, los habitantes de la ciudad y los carros sigan a Kākutstha, y que también lo acompañen los cazadores expertos en la selva.
2.36.6
निघ्नन् मृगान् कुञ्जरांश्च पिबंश्चारण्यकं मधु।
नदीश्च विविधाः पश्यन् न राज्यं संस्मरिष्यति ॥ २.३६.६ ॥
Matando ciervos y elefantes, bebiendo la miel de la selva y contemplando los diversos ríos, no recordará el reino.
2.36.7
धान्यकोशश्च यः कश्चिद् धनकोशश्च मामकः।
तौ राममनुगच्छेतां वसन्तं निर्जने वने ॥ २.३६.७ ॥
Cualquier granero y cualquier tesoro de riqueza que sea mío, que ambos sigan a Rāma, que habita en el bosque solitario.
2.36.8
यजन् पुण्येषु देशेषु विसृजंश्चाप्तदक्षिणाः।
ऋषिभिश्चापि संगम्य प्रवत्स्यति सुखं वने ॥ २.३६.८ ॥
Ofreciendo sacrificios en lugares sagrados, dando las debidas dakṣiṇās y reuniéndose con los sabios, morará felizmente en el bosque.
2.36.9
भरतश्च महाबाहुरयोध्यां पालयिष्यति।
सर्वकामैः पुनः श्रीमान् रामः संसाध्यतामिति ॥ २.३६.९ ॥
Bharata, de brazos poderosos, protegerá Ayodhyā; y que el glorioso Rāma quede satisfecho en todos sus deseos.
2.36.10
एवं ब्रुवति काकुत्स्थे कैकेय्या भयमागतम्।
मुखं चाप्यगमच्छोषं स्वरश्चापि व्यरुध्यत ॥ २.३६.१० ॥
Mientras el rey Kākutstha así hablaba, el temor se apoderó de Kaikeyī; su rostro se secó y su voz también se quebró.
2.36.11
सा विषण्णा च संत्रस्ता मुखेन परिशुष्यता।
राजानमेवाभिमुखी कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥ २.३६.११ ॥
Kaikeyī, abatida y aterrorizada, con el rostro secándose, se volvió hacia el rey y pronunció estas palabras.
2.36.12
राज्यं गतधनं साधो पीतमण्डां सुरामिव।
निरास्वाद्यतमं शून्यं भरतो नाभिपत्स्यते ॥ २.३६.१२ ॥
¡Oh bondadoso!, un reino despojado de riqueza es como el vino cuyas heces se han bebido: insípido en extremo y vacío; Bharata no lo desará.
2.36.13
कैकेय्यां मुक्तलज्जायां वदन्त्यामतिदारुणम्।
राजा दशरथो वाक्यमुवाचायतलोचनाम् ॥ २.३६.१३ ॥
Kaikeyī, habiendo abandonado la vergüenza, pronunciaba palabras crueles cuando el rey Daśaratha le dijo a ella, la de ojos largos, estas palabras.
2.36.14
वहन्तं किं तुदसि मां नियुज्य धुरि माहिते।
अनार्ये कृत्यमारब्धं किं न पूर्वमुपारुधः ॥ २.३६.१४ ॥
Tú que me uncisteis al yugo y me hiciste cargar, ¿por qué ahora atormentas a mí, que cargo? ¡Mujer innoble! ¿Por qué no obstruiste antes la acción que se había iniciado?
2.36.15
तस्यैतत् क्रोधसंयुक्तमुक्तं श्रुत्वा वराङ्गना।
कैकेयी द्विगुणं क्रुद्धा राजानमिदमब्रवीत् ॥ २.३६.१५ ॥
Al oír estas palabras pronunciadas por él con ira, la excelsa mujer Kaikeyī, doblemente airada, dijo esto al rey.
2.36.16
तवैव वंशे सगरो ज्येष्ठपुत्रमुपारुधत्।
असमञ्ज इति ख्यातं तथायं गन्तुमर्हति ॥ २.३६.१६ ॥
En tu propio linaje Sagara desterró a su hijo mayor, conocido como Asamañja; así también este debería irse.
2.36.17
एवमुक्तो धिगित्येव राजा दशरथोऽब्रवीत्।
व्रीडितश्च जनः सर्वः सा च तन्नावबुध्यत ॥ २.३६.१७ ॥
Así interpelado, el rey Daśaratha dijo: '¡Vergüenza!' Todo el pueblo se avergonzó, pero ella no lo comprendió.
2.36.18
तत्र वृद्धो महामात्रः सिद्धार्थो नाम नामतः।
शुचिर्बहुमतो राज्ञः कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.३६.१८ ॥
Allí, el anciano gran ministro llamado Siddhārtha, puro y muy estimado por el rey, dijo esto a Kaikeyī.
2.36.19
असमञ्जो गृहीत्वा तु क्रीडतः पथि दारकान्।
सरय्वां प्रक्षिपन्नप्सु रमते तेन दुर्मतिः ॥ २.३६.१९ ॥
Asamañja, tomando a los niños que jugaban en el camino, los arrojaba a las aguas del Sarayū, y el de mente perversa se deleitaba con ello.
2.36.20
तं दृष्ट्वा नागराः सर्वे क्रुद्धा राजानमब्रुवन्।
असमञ्जं वृणीष्वैकमस्मान् वा राष्ट्रवर्धन ॥ २.३६.२० ॥
Al verlo, todos los ciudadanos, enfurecidos, dijeron al rey: 'Oh engrandecedor del reino, elige a Asamañja o a uno de nosotros.'
2.36.21
तानुवाच ततो राजा किंनिमित्तमिदं भयम्।
ताश्चापि राज्ञा सम्पृष्टा वाक्यं प्रकृतयोऽब्रुवन् ॥ २.३६.२१ ॥
Entonces el rey les dijo: '¿Por qué motivo es este temor?' Interrogados por el rey, los súbditos respondieron estas palabras.
2.36.22
क्रीडतस्त्वेष नः पुत्रान् बालानुद्भ्रान्तचेतसः।
सरय्वां प्रक्षिपन्मौर्ख्यादतुलां प्रीतिमश्नुते ॥ २.३६.२२ ॥
Él arroja a nuestros hijos, niños de mente turbada, al Sarayū mientras juegan, y por necedad obtiene un placer incomparable.
2.36.23
स तासां वचनं श्रुत्वा प्रकृतीनां नराधिपः।
तं तत्याजाहितं पुत्रं तासां प्रियचिकीर्षया ॥ २.३६.२३ ॥
Habiendo oído aquellas palabras de los súbditos, aquel señor de hombres, deseando complacerlos, abandonó a aquel hijo dañino.
2.36.24
तं यानं शीघ्रमारोप्य सभार्यं सपरिच्छदम्।
यावज्जीवं विवास्योऽयमिति तानन्वशात् पिता ॥ २.३६.२४ ॥
Subiéndolo rápidamente a un carro con su esposa y sus pertenencias, el padre les ordenó: 'Este debe ser desterrado de por vida.'
2.36.25
स फालपिटकं गृह्य गिरिदुर्गाण्यलोकयत्।
दिशः सर्वास्त्वनुचरन् स यथा पापकर्मकृत् ॥ २.३६.२५ ॥
Tomando su bolsa de fālapiṭaka, observó las fortalezas de las montañas, vagando en todas las direcciones como quien ha cometido malas acciones.
2.36.26
इत्येनमत्यजद् राजा सगरो वै सुधार्मिकः।
रामः किमकरोत् पापं येनैवमुपरुध्यते ॥ २.३६.२६ ॥
Así el muy justo rey Sagara lo abandonó. ¿Qué pecado cometió Rāma para ser castigado de este modo?
2.36.27
नहि कंचन पश्यामो राघवस्यागुणं वयम्।
दुर्लभो ह्यस्य निरयः शशाङ्कस्येव कल्मषम् ॥ २.३६.२७ ॥
No vemos en Rāghava (Rāma) ninguna falta; pues su defecto es tan difícil de hallar como una mancha en la luna.
2.36.28
अथवा देवि त्वं कंचिद् दोषं पश्यसि राघवे।
तमद्य ब्रूहि तत्त्वेन तदा रामो विवास्यते ॥ २.३६.२८ ॥
O bien, oh diosa, ¿ves alguna falta en Rāghava? Dilo ahora con verdad, pues entonces Rāma será desterrado.
2.36.29
अदुष्टस्य हि संत्यागः सत्पथे निरतस्य च।
निर्दहेदपि शक्रस्य द्युतिं धर्मविरोधवान् ॥ २.३६.२९ ॥
Abandonar a quien no es malvado y está dedicado al sendero justo es contrario al dharma; tal acto podría quemar incluso el resplandor de Indra.
2.36.30
तदलं देवि रामस्य श्रिया विहतया त्वया।
लोकतोऽपि हि ते रक्ष्यः परिवादः शुभानने ॥ २.३६.३० ॥
Por tanto, oh diosa, basta ya para Rāma, cuya fortuna has arruinado. Oh de hermoso rostro, también tú debes protegerte del reproche del mundo.
2.36.31
श्रुत्वा तु सिद्धार्थवचो राजा श्रान्ततरस्वरः।
शोकोपहतया वाचा कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.३६.३१ ॥
Tras oír estas palabras de Siddhārtha, el rey, con la voz muy cansada, habló así a Kaikeyī con palabras quebradas por el dolor.
2.36.32
एतद्वचो नेच्छसि पापरूपे
हितं न जानासि ममात्मनोऽथवा।
आस्थाय मार्गं कृपणं कुचेष्टा
चेष्टा हि ते साधुपथादपेता ॥ २.३६.३२ ॥
Oh tú de forma perversa, no deseas estas palabras, o no conoces ni siquiera mi propio bien. Habiendo tomado un camino miserable, tu conducta es mala; tus acciones se han apartado del camino de los buenos.
2.36.33
अनुव्रजिष्याम्यहमद्य रामं
राज्यं परित्यज्य सुखं धनं च।
सर्वे च राज्ञा भरतेन च त्वं
यथासुखं भुङ्क्ष्व चिराय राज्यम् ॥ २.३६.३३ ॥
Hoy seguiré a Rāma, habiendo abandonado el reino, el bienestar y la riqueza. Tú, junto con el rey Bharata y todos los demás, disfruta del reino como desees, por mucho tiempo.