ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.36.1
ततः सुमन्त्रमैक्ष्वाकः पीडितोऽत्र प्रतिज्ञया।
सबाष्पमतिनिःश्वस्य जगादेदं पुनर्वचः ॥ २.३६.१ ॥
ಆಗ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ರಾಜನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಉಸಿರೆಳೆದು ಸುಮಂತ್ರನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು.
2.36.2
सूत रत्नसुसम्पूर्णा चतुर्विधबला चमूः।
राघवस्यानुयात्रार्थं क्षिप्रं प्रतिविधीयताम् ॥ २.३६.२ ॥
ಸಾರಥಿಯೇ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯನ್ನು ರಾಘವನ ಹಿಂಬಾಲನೆಗಾಗಿ ಬೇಗನೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸು.
2.36.3
रूपाजीवाश्च वादिन्यो वणिजश्च महाधनाः।
शोभयन्तु कुमारस्य वाहिनीः सुप्रसारिताः ॥ २.३६.३ ॥
ರೂಪದಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ವಾದ್ಯ ನುಡಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಧನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು — ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಸೇನಾ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಕುಮಾರನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಿ.
2.36.4
ये चैनमुपजीवन्ति रमते यैश्च वीर्यतः।
तेषां बहुविधं दत्त्वा तानप्यत्र नियोजय ॥ २.३६.४ ॥
ಇವನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುವವರು ಮತ್ತು ಇವನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡುವವರು — ಅವರಿಗೆ ಬಹು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟು ಅವರನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸು.
2.36.5
आयुधानि च मुख्यानि नागराः शकटानि च।
अनुगच्छन्तु काकुत्स्थं व्याधाश्चारण्यकोविदाः ॥ २.३६.५ ॥
ಮುಖ್ಯ ಆಯುಧಗಳು, ನಗರವಾಸಿಗಳು, ಬಂಡಿಗಳು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲಿ; ಕಾಡಿನ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಬೇಡರೂ ಹಿಂಬಾಲಿಸಲಿ.
2.36.6
निघ्नन् मृगान् कुञ्जरांश्च पिबंश्चारण्यकं मधु।
नदीश्च विविधाः पश्यन् न राज्यं संस्मरिष्यति ॥ २.३६.६ ॥
ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾ, ಕಾಡಿನ ಜೇನನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ವಿವಿಧ ನದಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ — ಅವನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೆನೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
2.36.7
धान्यकोशश्च यः कश्चिद् धनकोशश्च मामकः।
तौ राममनुगच्छेतां वसन्तं निर्जने वने ॥ २.३६.७ ॥
ನನ್ನ ಧಾನ್ಯಕೋಶವೂ ಧನಕೋಶವೂ ಯಾವುದಾದರೂ ಇವೆಯೋ, ಆ ಎರಡೂ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ರಾಮನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲಿ.
2.36.8
यजन् पुण्येषु देशेषु विसृजंश्चाप्तदक्षिणाः।
ऋषिभिश्चापि संगम्य प्रवत्स्यति सुखं वने ॥ २.३६.८ ॥
ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಯೋಗ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವರು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸುವರು.
2.36.9
भरतश्च महाबाहुरयोध्यां पालयिष्यति।
सर्वकामैः पुनः श्रीमान् रामः संसाध्यतामिति ॥ २.३६.९ ॥
ಮಹಾಬಾಹು ಭರತನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವನು. ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ರಾಮನೂ ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಲಿ.
2.36.10
एवं ब्रुवति काकुत्स्थे कैकेय्या भयमागतम्।
मुखं चाप्यगमच्छोषं स्वरश्चापि व्यरुध्यत ॥ २.३६.१० ॥
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಭಯ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅವಳ ಮುಖ ಒಣಗಿತು; ಧ್ವನಿಯೂ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.
2.36.11
सा विषण्णा च संत्रस्ता मुखेन परिशुष्यता।
राजानमेवाभिमुखी कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥ २.३६.११ ॥
ವಿಷಣ್ಣಳೂ ಭಯಭೀತಳೂ ಆದ ಕೈಕೇಯಿ, ಒಣಗಿದ ಮುಖದಿಂದ ರಾಜನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದಳು.
2.36.12
राज्यं गतधनं साधो पीतमण्डां सुरामिव।
निरास्वाद्यतमं शून्यं भरतो नाभिपत्स्यते ॥ २.३६.१२ ॥
ಓ ಸಾಧುವೇ, ಧನರಹಿತ ರಾಜ್ಯವು ಕುಡಿದು ಮುಗಿದ ಸುರೆಯಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ರುಚಿಹೀನವೂ ಶೂನ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ; ಭರತನು ಅದನ್ನು ಬಯಸನು.
2.36.13
कैकेय्यां मुक्तलज्जायां वदन्त्यामतिदारुणम्।
राजा दशरथो वाक्यमुवाचायतलोचनाम् ॥ २.३६.१३ ॥
ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ತೊರೆದ ಕೈಕೇಯಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಲು, ರಾಜ ದಶರಥನು ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರೆಯಾದ ಆಕೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.36.14
वहन्तं किं तुदसि मां नियुज्य धुरि माहिते।
अनार्ये कृत्यमारब्धं किं न पूर्वमुपारुधः ॥ २.३६.१४ ॥
ನೊಗಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೊರಿಸಿದ ನೀನು, ಈಗ ಹೊರುವವನಾದ ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಚುಚ್ಚುತ್ತಿರುವೆ? ಅನಾರ್ಯೆ, ಆರಂಭಿಸಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಏಕೆ ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ?
2.36.15
तस्यैतत् क्रोधसंयुक्तमुक्तं श्रुत्वा वराङ्गना।
कैकेयी द्विगुणं क्रुद्धा राजानमिदमब्रवीत् ॥ २.३६.१५ ॥
ರಾಜನ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀ ಕೈಕೇಯಿ ಎರಡರಷ್ಟು ಕೋಪಗೊಂಡು ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.36.16
तवैव वंशे सगरो ज्येष्ठपुत्रमुपारुधत्।
असमञ्ज इति ख्यातं तथायं गन्तुमर्हति ॥ २.३६.१६ ॥
ನಿನ್ನ ವಂಶದಲ್ಲಿಯೇ ಸಗರನು ಅಸಮಂಜ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ತನ್ನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದನು; ಅಂತೆಯೇ ಇವನೂ ಹೋಗುವುದು ಯೋಗ್ಯ.
2.36.17
एवमुक्तो धिगित्येव राजा दशरथोऽब्रवीत्।
व्रीडितश्च जनः सर्वः सा च तन्नावबुध्यत ॥ २.३६.१७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ರಾಜ ದಶರಥನು 'ಧಿಕ್!' ಎಂದನು. ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ನಾಚಿಕೊಂಡರು; ಆದರೆ ಆಕೆ ಅದನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ.
2.36.18
तत्र वृद्धो महामात्रः सिद्धार्थो नाम नामतः।
शुचिर्बहुमतो राज्ञः कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.३६.१८ ॥
ಅಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜನ ವೃದ್ಧ ಮಹಾಮಾತ್ಯ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಶುಚಿಯಾದ, ರಾಜನಿಂದ ಬಹಳ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.36.19
असमञ्जो गृहीत्वा तु क्रीडतः पथि दारकान्।
सरय्वां प्रक्षिपन्नप्सु रमते तेन दुर्मतिः ॥ २.३६.१९ ॥
ಅಸಮಂಜನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸರಯೂ ನದಿಯ ನೀರಿಗೆ ಎಸೆದನು; ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಅವನು ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.
2.36.20
तं दृष्ट्वा नागराः सर्वे क्रुद्धा राजानमब्रुवन्।
असमञ्जं वृणीष्वैकमस्मान् वा राष्ट्रवर्धन ॥ २.३६.२० ॥
ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ನಗರವಾಸಿಗಳು ಕೋಪಗೊಂಡು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವವನೇ, ಅಸಮಂಜನನ್ನೋ ಅಥವಾ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನ್ನೋ ಆಯ್ಕೆಮಾಡು.'
2.36.21
तानुवाच ततो राजा किंनिमित्तमिदं भयम्।
ताश्चापि राज्ञा सम्पृष्टा वाक्यं प्रकृतयोऽब्रुवन् ॥ २.३६.२१ ॥
ಆಗ ರಾಜನು ಅವರಿಗೆ ಕೇಳಿದನು, 'ಈ ಭಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?' ರಾಜನಿಂದ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಜೆಗಳು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
2.36.22
क्रीडतस्त्वेष नः पुत्रान् बालानुद्भ्रान्तचेतसः।
सरय्वां प्रक्षिपन्मौर्ख्यादतुलां प्रीतिमश्नुते ॥ २.३६.२२ ॥
ಇವನು ಆಡುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಾಲಕರನ್ನು, ಸರಯೂ ನದಿಗೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮೂರ್ಖತನದಿಂದ ಅವನು ಅಪಾರ ಸಂತೋಷ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
2.36.23
स तासां वचनं श्रुत्वा प्रकृतीनां नराधिपः।
तं तत्याजाहितं पुत्रं तासां प्रियचिकीर्षया ॥ २.३६.२३ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ನರಾಧಿಪನು, ಅವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಆ ಅಹಿತಕರ ಮಗನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.
2.36.24
तं यानं शीघ्रमारोप्य सभार्यं सपरिच्छदम्।
यावज्जीवं विवास्योऽयमिति तानन्वशात् पिता ॥ २.३६.२४ ॥
ಅವನನ್ನು ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೇಗನೆ ರಥದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಸಿ, 'ಇವನು ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟನಾಗಬೇಕು' ಎಂದು ತಂದೆ ಅವರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
2.36.25
स फालपिटकं गृह्य गिरिदुर्गाण्यलोकयत्।
दिशः सर्वास्त्वनुचरन् स यथा पापकर्मकृत् ॥ २.३६.२५ ॥
ಅವನು ಫಾಲಪಿಟಕವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪರ್ವತದುರ್ಗಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಪಾಪಕರ್ಮಿಯಂತೆ ತೋರಿದನು.
2.36.26
इत्येनमत्यजद् राजा सगरो वै सुधार्मिकः।
रामः किमकरोत् पापं येनैवमुपरुध्यते ॥ २.३६.२६ ॥
ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ಸಗರ ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು. ರಾಮನು ಯಾವ ಪಾಪ ಮಾಡಿದನು, ಅದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ?
2.36.27
नहि कंचन पश्यामो राघवस्यागुणं वयम्।
दुर्लभो ह्यस्य निरयः शशाङ्कस्येव कल्मषम् ॥ २.३६.२७ ॥
ರಾಘವನಾದ ರಾಮನಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವ ದೋಷವನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಕಾಣುವುದು ಅಪರೂಪವಾದಂತೆ, ಇವನಲ್ಲಿ ದೋಷ ಸಿಗುವುದು ಅಪರೂಪ.
2.36.28
अथवा देवि त्वं कंचिद् दोषं पश्यसि राघवे।
तमद्य ब्रूहि तत्त्वेन तदा रामो विवास्यते ॥ २.३६.२८ ॥
ಅಥವಾ ದೇವಿ, ನೀನು ರಾಘವನಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೋಷವನ್ನಾದರೂ ಕಾಣುತ್ತೀಯಾ? ಈಗಲೇ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳು; ಆಗ ರಾಮನನ್ನು ದೇಶಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
2.36.29
अदुष्टस्य हि संत्यागः सत्पथे निरतस्य च।
निर्दहेदपि शक्रस्य द्युतिं धर्मविरोधवान् ॥ २.३६.२९ ॥
ದುಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲದ, ಸತ್ಪಥದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಧರ್ಮವಿರೋಧಿ; ಅದು ಇಂದ್ರನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನೂ ಸುಟ್ಟುಬಿಡಬಲ್ಲದು.
2.36.30
तदलं देवि रामस्य श्रिया विहतया त्वया।
लोकतोऽपि हि ते रक्ष्यः परिवादः शुभानने ॥ २.३६.३० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವಿ, ರಾಮನ ನಷ್ಟವಾದ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಇದು ಸಾಕು. ಶುಭಾನನೆ, ಲೋಕದಿಂದಲೂ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಬರುವ ನಿಂದೆಯನ್ನು ನೀನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
2.36.31
श्रुत्वा तु सिद्धार्थवचो राजा श्रान्ततरस्वरः।
शोकोपहतया वाचा कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.३६.३१ ॥
ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದಣಿದ ಧ್ವನಿಯ ರಾಜನು ಶೋಕದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.36.32
एतद्वचो नेच्छसि पापरूपे
हितं न जानासि ममात्मनोऽथवा।
आस्थाय मार्गं कृपणं कुचेष्टा
चेष्टा हि ते साधुपथादपेता ॥ २.३६.३२ ॥
ಪಾಪರೂಪಿಣಿಯೇ, ಈ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅಥವಾ ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹಿತವನ್ನೂ ನೀನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ದೀನವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವೆ; ನಿನ್ನ ನಡೆ ಕೆಟ್ಟದ್ದು; ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರವಾಗಿವೆ.
2.36.33
अनुव्रजिष्याम्यहमद्य रामं
राज्यं परित्यज्य सुखं धनं च।
सर्वे च राज्ञा भरतेन च त्वं
यथासुखं भुङ्क्ष्व चिराय राज्यम् ॥ २.३६.३३ ॥
ಇಂದು ನಾನು ರಾಜ್ಯ, ಸುಖ, ಧನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ರಾಮನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವೆನು. ನೀನು ರಾಜ ಭರತನೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ, ನಿನಗೆ ಸುಖವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಹುಕಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸು.