รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.36.1
ततः सुमन्त्रमैक्ष्वाकः पीडितोऽत्र प्रतिज्ञया।
सबाष्पमतिनिःश्वस्य जगादेदं पुनर्वचः ॥ २.३६.१ ॥
ครั้งนั้น พระราชาแห่งวงศ์อิกษวากุ ถูกความสัตย์ปฏิญาณบีบคั้น จึงถอนพระทัยใหญ่พร้อมน้ำพระเนตร แล้วตรัสถ้อยคำนี้แก่สุมันตระอีกครั้ง
2.36.2
सूत रत्नसुसम्पूर्णा चतुर्विधबला चमूः।
राघवस्यानुयात्रार्थं क्षिप्रं प्रतिविधीयताम् ॥ २.३६.२ ॥
สารถีเอ๋ย จงให้กองทัพสี่เหล่าที่เต็มไปด้วยทรัพย์สมบัติ รีบจัดเตรียมให้พร้อมเพื่อติดตามพระราฆวะ
2.36.3
रूपाजीवाश्च वादिन्यो वणिजश्च महाधनाः।
शोभयन्तु कुमारस्य वाहिनीः सुप्रसारिताः ॥ २.३६.३ ॥
ให้หญิงโลมที่เลี้ยงชีพด้วยความงาม นักดนตรีหญิง และพ่อค้าผู้มั่งคั่งยิ่ง ไปประดับขบวนของพระกุมารที่แผ่ออกไปกว้างขวาง
2.36.4
ये चैनमुपजीवन्ति रमते यैश्च वीर्यतः।
तेषां बहुविधं दत्त्वा तानप्यत्र नियोजय ॥ २.३६.४ ॥
จงมอบของขวัญหลายชนิดแก่ผู้ที่พึ่งพาพระองค์และผู้ที่ยินดีในความกล้าหาญของพระองค์ แล้วจัดให้คนเหล่านั้นไปอยู่ที่นี่ด้วย
2.36.5
आयुधानि च मुख्यानि नागराः शकटानि च।
अनुगच्छन्तु काकुत्स्थं व्याधाश्चारण्यकोविदाः ॥ २.३६.५ ॥
ให้อาวุธสำคัญ ชาวเมือง และเกวียนทั้งหลายติดตามพระกากุตสถ์ไป และให้นายพรานที่ชำนาญป่าไปด้วยเช่นกัน
2.36.6
निघ्नन् मृगान् कुञ्जरांश्च पिबंश्चारण्यकं मधु।
नदीश्च विविधाः पश्यन् न राज्यं संस्मरिष्यति ॥ २.३६.६ ॥
ท่านจะฆ่ากวางและช้าง ดื่มน้ำผึ้งป่า และชมแม่น้ำหลากหลายสาย จนไม่นึกถึงอาณาจักรอีกเลย
2.36.7
धान्यकोशश्च यः कश्चिद् धनकोशश्च मामकः।
तौ राममनुगच्छेतां वसन्तं निर्जने वने ॥ २.३६.७ ॥
คลังข้าวและคลังทรัพย์ของข้าพเจ้า ไม่ว่าจะเป็นของใด ขอให้ทั้งสองนี้ติดตามพระรามผู้ประทับอยู่ในป่าอันเปลี่ยว
2.36.8
यजन् पुण्येषु देशेषु विसृजंश्चाप्तदक्षिणाः।
ऋषिभिश्चापि संगम्य प्रवत्स्यति सुखं वने ॥ २.३६.८ ॥
เมื่อบูชายัญในสถานที่อันศักดิ์สิทธิ์ ถวายทักษิณาแก่ผู้สมควรรับ และร่วมกับฤๅษีทั้งหลาย ท่านจะอยู่ในป่าอย่างมีความสุข
2.36.9
भरतश्च महाबाहुरयोध्यां पालयिष्यति।
सर्वकामैः पुनः श्रीमान् रामः संसाध्यतामिति ॥ २.३६.९ ॥
ภรตผู้มีแขนทรงพลังจะปกครองอโยธยา และขอให้พระรามผู้รุ่งโรจน์ได้รับความปรารถนาทั้งปวงของพระองค์
2.36.10
एवं ब्रुवति काकुत्स्थे कैकेय्या भयमागतम्।
मुखं चाप्यगमच्छोषं स्वरश्चापि व्यरुध्यत ॥ २.३६.१० ॥
เมื่อพระกากุตสถ์ตรัสดังนั้น ความกลัวก็เข้ามาในใจไกเกยี พระพักตร์ของนางแห้งผาก และเสียงก็ติดขัด
2.36.11
सा विषण्णा च संत्रस्ता मुखेन परिशुष्यता।
राजानमेवाभिमुखी कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ॥ २.३६.११ ॥
ไกเกยีผู้หม่นหมองและหวาดกลัว มีพระพักตร์แห้งผากลง หันไปทางพระราชาและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
2.36.12
राज्यं गतधनं साधो पीतमण्डां सुरामिव।
निरास्वाद्यतमं शून्यं भरतो नाभिपत्स्यते ॥ २.३६.१२ ॥
ข้าแต่ผู้ดี อาณาจักรที่สิ้นทรัพย์ก็เหมือนสุราที่ดื่มตะกอนหมดแล้ว จืดชืดว่างเปล่าที่สุด ภรตจะไม่ปรารถนาเลย
2.36.13
कैकेय्यां मुक्तलज्जायां वदन्त्यामतिदारुणम्।
राजा दशरथो वाक्यमुवाचायतलोचनाम् ॥ २.३६.१३ ॥
เมื่อไกเกยีสิ้นความอาย และกำลังกล่าวถ้อยคำอันโหดร้ายยิ่ง พระราชาทศรถจึงตรัสกับนางผู้มีดวงเนตรยาวนั้น
2.36.14
वहन्तं किं तुदसि मां नियुज्य धुरि माहिते।
अनार्ये कृत्यमारब्धं किं न पूर्वमुपारुधः ॥ २.३६.१४ ॥
เจ้าผู้ผูกข้าไว้กับแอกแล้วให้แบกรับ เหตุใดจึงกลับมาทิ่มแทงข้าผู้แบกอยู่ หญิงชั่วเอ๋ย เหตุใดเมื่อการนี้เริ่มขึ้นแรกๆ เจ้าจึงไม่ขัดขวาง
2.36.15
तस्यैतत् क्रोधसंयुक्तमुक्तं श्रुत्वा वराङ्गना।
कैकेयी द्विगुणं क्रुद्धा राजानमिदमब्रवीत् ॥ २.३६.१५ ॥
เมื่อหญิงงามผู้ประเสริฐได้ฟังถ้อยคำที่พระองค์กล่าวด้วยความโกรธนั้น ไกเกยียิ่งโกรธขึ้นเป็นสองเท่า จึงกล่าวแก่พระราชาดังนี้
2.36.16
तवैव वंशे सगरो ज्येष्ठपुत्रमुपारुधत्।
असमञ्ज इति ख्यातं तथायं गन्तुमर्हति ॥ २.३६.१६ ॥
ในวงศ์ของพระองค์เอง พระสาคระได้ขับไล่โอรสองค์โตที่มีนามว่าอสมัญชะ ฉันใด คนนี้ก็สมควรจะไปฉันนั้น
2.36.17
एवमुक्तो धिगित्येव राजा दशरथोऽब्रवीत्।
व्रीडितश्च जनः सर्वः सा च तन्नावबुध्यत ॥ २.३६.१७ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น พระราชาทศรถจึงตรัสว่า "น่าอับอาย" ประชาชนทั้งหมดต่างละอายใจ แต่นางกลับไม่เข้าใจเรื่องนั้น
2.36.18
तत्र वृद्धो महामात्रः सिद्धार्थो नाम नामतः।
शुचिर्बहुमतो राज्ञः कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.३६.१८ ॥
ที่นั้น มหาอำมาตย์ผู้เฒ่าชื่อสิทธารถะ ผู้บริสุทธิ์และเป็นที่นับถือยิ่งของพระราชา ได้กล่าวถ้อยคำนี้แก่ไกเกยี
2.36.19
असमञ्जो गृहीत्वा तु क्रीडतः पथि दारकान्।
सरय्वां प्रक्षिपन्नप्सु रमते तेन दुर्मतिः ॥ २.३६.१९ ॥
อสมัญชะเคยจับเด็กๆ ที่เล่นอยู่กลางทาง โยนลงในน้ำแม่น้ำสรยู และคนผู้มีใจชั่วนั้นก็ยินดีในการทำเช่นนั้น
2.36.20
तं दृष्ट्वा नागराः सर्वे क्रुद्धा राजानमब्रुवन्।
असमञ्जं वृणीष्वैकमस्मान् वा राष्ट्रवर्धन ॥ २.३६.२० ॥
เมื่อชาวเมืองทั้งหมดเห็นเช่นนั้น ต่างโกรธเคืองจึงกราบทูลพระราชาว่า "ข้าแต่ผู้ทำให้แคว้นเจริญ ขอพระองค์เลือกเอาอสมัญชะหรือพวกข้าพระองค์เพียงหนึ่งเดียว"
2.36.21
तानुवाच ततो राजा किंनिमित्तमिदं भयम्।
ताश्चापि राज्ञा सम्पृष्टा वाक्यं प्रकृतयोऽब्रुवन् ॥ २.३६.२१ ॥
จากนั้นพระราชาตรัสกับพวกเขาว่า ความกลัวนี้มีเหตุอะไร เมื่อพระราชาทรงซักถาม ประชาชนเหล่านั้นจึงกล่าวถ้อยคำนี้
2.36.22
क्रीडतस्त्वेष नः पुत्रान् बालानुद्भ्रान्तचेतसः।
सरय्वां प्रक्षिपन्मौर्ख्यादतुलां प्रीतिमश्नुते ॥ २.३६.२२ ॥
เขาเล่นอยู่ในแม่น้ำสรยูแล้วโยนบุตรของพวกข้าพระองค์ซึ่งเป็นเด็กและมีจิตใจสับสนลงไป เพราะความโง่เขลาเขาจึงได้รับความยินดีอย่างหาที่เปรียบมิได้
2.36.23
स तासां वचनं श्रुत्वा प्रकृतीनां नराधिपः।
तं तत्याजाहितं पुत्रं तासां प्रियचिकीर्षया ॥ २.३६.२३ ॥
พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ทรงสดับถ้อยคำของประชาชนเหล่านั้นแล้ว ทรงประสงค์จะให้พวกเขาพอพระทัย จึงทรงละทิ้งโอรสผู้เป็นภัยนั้น
2.36.24
तं यानं शीघ्रमारोप्य सभार्यं सपरिच्छदम्।
यावज्जीवं विवास्योऽयमिति तानन्वशात् पिता ॥ २.३६.२४ ॥
ทรงให้เขาขึ้นยานพาหนะโดยเร็วพร้อมกับภรรยาและสัมภาระ แล้วบิดาจึงสั่งพวกเขาว่า ผู้นี้ต้องถูกเนรเทศตลอดชีวิต
2.36.25
स फालपिटकं गृह्य गिरिदुर्गाण्यलोकयत्।
दिशः सर्वास्त्वनुचरन् स यथा पापकर्मकृत् ॥ २.३६.२५ ॥
เขาถือถุงใส่เครื่องมือเที่ยวมองดูป่าเขาที่เป็นที่กำบังอันยากจะเข้าถึง เดินท่องไปทุกทิศทาง เหมือนผู้ที่ได้กระทำกรรมชั่ว
2.36.26
इत्येनमत्यजद् राजा सगरो वै सुधार्मिकः।
रामः किमकरोत् पापं येनैवमुपरुध्यते ॥ २.३६.२६ ॥
ดังนั้นพระราชาสครผู้ทรงธรรมยิ่งจึงทรงละทิ้งเขาไป พระรามได้ทำบาปอะไรหรือ จึงต้องถูกลงโทษเช่นนี้
2.36.27
नहि कंचन पश्यामो राघवस्यागुणं वयम्।
दुर्लभो ह्यस्य निरयः शशाङ्कस्येव कल्मषम् ॥ २.३६.२७ ॥
พวกข้าพระองค์ไม่เห็นความผิดใดเลยในพระราฆวะ ความบกพร่องของพระองค์หาได้ยากยิ่ง เหมือนรอยด่างบนพระจันทร์
2.36.28
अथवा देवि त्वं कंचिद् दोषं पश्यसि राघवे।
तमद्य ब्रूहि तत्त्वेन तदा रामो विवास्यते ॥ २.३६.२८ ॥
หรือว่า ข้าแต่เทวี ท่านเห็นความผิดบางอย่างในพระราฆวะ จงบอกความจริงนั้นเดี๋ยวนี้เถิด เพราะเมื่อนั้นพระรามจะต้องถูกเนรเทศ
2.36.29
अदुष्टस्य हि संत्यागः सत्पथे निरतस्य च।
निर्दहेदपि शक्रस्य द्युतिं धर्मविरोधवान् ॥ २.३६.२९ ॥
การทอดทิ้งผู้ที่ไม่ชั่วร้ายและมั่นคงในทางอันชอบ เป็นการขัดต่อธรรม การกระทำเช่นนั้นอาจเผาผลาญแม้รัศมีของพระอินทร์ได้
2.36.30
तदलं देवि रामस्य श्रिया विहतया त्वया।
लोकतोऽपि हि ते रक्ष्यः परिवादः शुभानने ॥ २.३६.३० ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่เทวี พอกันทีสำหรับพระราม ผู้มีโชคที่ท่านทำลายแล้ว ข้าแต่ผู้มีใบหน้างดงาม แม้ในสายตาของโลก ท่านก็ต้องระวังตนจากคำครหาเช่นกัน
2.36.31
श्रुत्वा तु सिद्धार्थवचो राजा श्रान्ततरस्वरः।
शोकोपहतया वाचा कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.३६.३१ ॥
เมื่อพระราชาได้สดับถ้อยคำของสิทธารถะแล้ว พระสุรเสียงของพระองค์อ่อนล้ายิ่ง จึงตรัสกับไกเกยีด้วยถ้อยคำที่ขาดห้วงเพราะความเศร้าโศกนี้
2.36.32
एतद्वचो नेच्छसि पापरूपे
हितं न जानासि ममात्मनोऽथवा।
आस्थाय मार्गं कृपणं कुचेष्टा
चेष्टा हि ते साधुपथादपेता ॥ २.३६.३२ ॥
ข้าแต่ผู้มีรูปร้ายกาจ เจ้าไม่ปรารถนาถ้อยคำเหล่านี้ หรือไม่รู้จักสิ่งที่เป็นประโยชน์แม้แก่ตัวของข้า เจ้าดำเนินตามทางอันน่าสงสาร การกระทำของเจ้าเป็นความชั่ว เพราะการประพฤติของเจ้าได้พรากไปจากทางของผู้ดี
2.36.33
अनुव्रजिष्याम्यहमद्य रामं
राज्यं परित्यज्य सुखं धनं च।
सर्वे च राज्ञा भरतेन च त्वं
यथासुखं भुङ्क्ष्व चिराय राज्यम् ॥ २.३६.३३ ॥
วันนี้ข้าจะตามพระรามไป โดยสละราชสมบัติ ความสุข และทรัพย์สิน ส่วนเจ้า พร้อมด้วยพระภรตและทุกคน จงครองราชย์ตามความสุขของตนเป็นเวลานานเถิด