വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.39.1
रामस्य तु वचः श्रुत्वा मुनिवेषधरं च तम्।
समीक्ष्य सह भार्याभी राजा विगतचेतनः ॥ २.३९.१ ॥
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടും മുനിവേഷം ധരിച്ച അവനെ കണ്ടും ഭാര്യമാരോടൊപ്പമുള്ള രാജാവ് ബോധരഹിതനായി.
2.39.2
नैनं दुःखेन संतप्तः प्रत्यवैक्षत राघवम्।
न चैनमभिसम्प्रेक्ष्य प्रत्यभाषत दुर्मनाः ॥ २.३९.२ ॥
ദുഃഖത്താൽ തപിച്ച രാജാവ് രാഘവനെ (രാമനെ) നോക്കിയില്ല; അവനെ കണ്ടിട്ടും വിഷാദമനസ്സോടെ മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.
2.39.3
स मुहूर्तमिवासंज्ञो दुःखितश्च महीपतिः।
विललाप महाबाहू राममेवानुचिन्तयन् ॥ २.३९.३ ॥
ആ രാജാവ് ഒരു നിമിഷം ബോധമില്ലാത്തവനെപ്പോലെയായി; ദുഃഖിതനായി, രാമനെ മാത്രം ഓർത്തുകൊണ്ട് വിലപിച്ചു.
2.39.4
मन्ये खलु मया पूर्वं विवत्सा बहवः कृताः।
प्राणिनो हिंसिता वापि तन्मामिदमुपस्थितम् ॥ २.३९.४ ॥
മുൻപ് ഞാൻ പല കിടാങ്ങളെയും അമ്മമാരിൽനിന്ന് വേർപെടുത്തിയിരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ജീവികളെ ഹിംസിച്ചിരിക്കാം എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഇത് എനിക്ക് സംഭവിച്ചത്.
2.39.5
न त्वेवानागते काले देहाच्च्यवति जीवितम्।
कैकेय्या क्लिश्यमानस्य मृत्युर्मम न विद्यते ॥ २.३९.५ ॥
എന്നാൽ കാലം വരാതെ ജീവൻ ശരീരത്തിൽനിന്ന് പോകുന്നില്ല; കൈകേയിയാൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന എനിക്ക് മരണം ഇതുവരെ വന്നിട്ടില്ല.
2.39.6
योऽहं पावकसंकाशं पश्यामि पुरतः स्थितम्।
विहाय वसने सूक्ष्मे तापसाच्छादमात्मजम् ॥ २.३९.६ ॥
അഗ്നിക്കു തുല്യം ശോഭിക്കുന്ന എന്റെ മകൻ എന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത് ഞാൻ കാണുന്നു — നേർത്ത വസ്ത്രങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് തപസ്വിയുടെ വസ്ത്രം ധരിച്ചവനെ.
2.39.7
एकस्याः खलु कैकेय्याः कृतेऽयं खिद्यते जनः।
स्वार्थे प्रयतमानायाः संश्रित्य निकृतिं त्विमाम् ॥ २.३९.७ ॥
ഒരുവളായ കൈകേയിയുടെ കാരണത്താൽ ഈ ജനം മുഴുവൻ ദുഃഖിക്കുന്നു; സ്വാർത്ഥത്തിനായി ഈ വഞ്ചന അവലംബിച്ച് യത്നിക്കുന്നവളാണവൾ.
2.39.8
एवमुक्त्वा तु वचनं बाष्पेण विहतेन्द्रियः।
रामेति सकृदेवोक्त्वा व्याहर्तुं न शशाक सः ॥ २.३९.८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, കണ്ണീരിനാൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ തളർന്ന്, ഒരിക്കൽ 'രാമാ' എന്നുമാത്രം പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹത്തിന് തുടർന്ന് സംസാരിക്കാനായില്ല.
2.39.9
संज्ञां तु प्रतिलभ्यैव मुहूर्तात् स महीपतिः।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां सुमन्त्रमिदमब्रवीत् ॥ २.३९.९ ॥
അല്പനേരം കഴിഞ്ഞ് ബോധം വീണ്ടുകിട്ടിയപ്പോൾ ആ രാജാവ് കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ സുമന്ത്രനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.39.10
औपवाह्यं रथं युक्त्वा त्वमायाहि हयोत्तमैः।
प्रापयैनं महाभागमितो जनपदात् परम् ॥ २.३९.१० ॥
രാജരഥം ഉത്തമ കുതിരകളെ പൂട്ടി വരൂ; ഈ മഹാഭാഗ്യനെ ഈ ജനപദത്തിനപ്പുറം കൊണ്ടുപോകൂ.
2.39.11
एवं मन्ये गुणवतां गुणानां फलमुच्यते।
पित्रा मात्रा च यत्साधुर्वीरो निर्वास्यते वनम् ॥ २.३९.११ ॥
ഗുണവാന്മാരുടെ ഗുണങ്ങളുടെ ഫലം ഇതാണെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു; സജ്ജനവും വീരനുമായ ഇവനെ അച്ഛനമ്മമാർ കാട്ടിലേക്ക് അയയ്ക്കുന്നു.
2.39.12
राज्ञो वचनमाज्ञाय सुमन्त्रः शीघ्रविक्रमः।
योजयित्वा ययौ तत्र रथमश्वैरलंकृतम् ॥ २.३९.१२ ॥
രാജാവിന്റെ വാക്ക് മനസ്സിലാക്കി, വേഗശൂരനായ സുമന്ത്രൻ കുതിരകളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥം പൂട്ടി അവിടേക്കു പോയി.
2.39.13
तं रथं राजपुत्राय सूतः कनकभूषितम्।
आचचक्षेऽञ्जलिं कृत्वा युक्तं परमवाजिभिः ॥ २.३९.१३ ॥
സാരഥി കൈകൂപ്പി രാജകുമാരനോട്, സ്വർണ്ണാലങ്കൃതമായ ആ രഥം ശ്രേഷ്ഠമായ കുതിരകളെ പൂട്ടി ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിയിച്ചു.
2.39.14
राजा सत्वरमाहूय व्यापृतं वित्तसंचये।
उवाच देशकालज्ञो निश्चितं सर्वतः शुचिः ॥ २.३९.१४ ॥
ദേശകാലങ്ങൾ അറിയുന്ന, എല്ലാ നിലയിലും ദൃഢനും ശുചിയുമായ രാജാവ്, ധനസഞ്ചയത്തിൽ വ്യാപൃതനായവനെ വേഗം വിളിച്ച് പറഞ്ഞു.
2.39.15
वासांसि च वरार्हाणि भूषणानि महान्ति च।
वर्षाण्येतानि संख्याय वैदेह्याः क्षिप्रमानय ॥ २.३९.१५ ॥
ഈ വർഷങ്ങൾ കണക്കാക്കി വൈദേഹിക്ക് യോഗ്യമായ ശ്രേഷ്ഠ വസ്ത്രങ്ങളും വലിയ ആഭരണങ്ങളും വേഗം കൊണ്ടുവരിക.
2.39.16
नरेन्द्रेणैवमुक्तस्तु गत्वा कोशगृहं ततः।
प्रायच्छत् सर्वमाहृत्य सीतायै क्षिप्रमेव तत् ॥ २.३९.१६ ॥
രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ ഭണ്ഡാരത്തിൽ പോയി എല്ലാം കൊണ്ടുവന്ന് ഉടനെ സീതയ്ക്ക് നൽകി.
2.39.17
सा सुजाता सुजातानि वैदेही प्रस्थिता वनम्।
भूषयामास गात्राणि तैर्विचित्रैर्विभूषणैः ॥ २.३९.१७ ॥
സുജാതയായ വൈദേഹി വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ വിചിത്രാഭരണങ്ങളാൽ തന്റെ സുന്ദരമായ അവയവങ്ങളെ അലങ്കരിച്ചു.
2.39.18
व्यराजयत वैदेही वेश्म तत् सुविभूषिता।
उद्यतोंऽशुमतः काले खं प्रभेव विवस्वतः ॥ २.३९.१८ ॥
നന്നായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വൈദേഹി ആ ഗൃഹത്തിൽ തിളങ്ങി; കാലത്ത് ഉദിക്കുന്ന സൂര്യന്റെ പ്രഭ ആകാശത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
2.39.19
तां भुजाभ्यां परिष्वज्य श्वश्रूर्वचनमब्रवीत्।
अनाचरन्तीं कृपणं मूर्ध्न्युपाघ्राय मैथिलीम् ॥ २.३९.१९ ॥
അമ്മായിയമ്മ ഇരു കൈകളാലും അവളെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ദീനയായി അനുചിതമായി പെരുമാറിയ മൈഥിലിയുടെ ശിരസ്സിൽ മണത്ത് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.39.20
असत्यः सर्वलोकेऽस्मिन् सततं सत्कृताः प्रियैः।
भर्तारं नानुमन्यन्ते विनिपातगतं स्त्रियः ॥ २.३९.२० ॥
ഈ ലോകത്ത് സ്ത്രീകൾ, എപ്പോഴും പ്രിയപ്പെട്ടവരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടാലും, അസത്യവതികളാണ്; വിപത്തിൽ വീണ ഭർത്താവിനെ അവർ മാനിക്കുന്നില്ല.
2.39.21
एष स्वभावो नारीणामनुभूय पुरा सुखम्।
अल्पामप्यापदं प्राप्य दुष्यन्ति प्रजहत्यपि ॥ २.३९.२१ ॥
ഇതാണ് സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവം: മുമ്പ് സുഖം അനുഭവിച്ചിട്ടും, ചെറിയൊരു വിപത്ത് വന്നാൽ അവർ തെറ്റുകാരാകുകയും ഭർത്താവിനെയും ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
2.39.22
असत्यशीला विकृता दुर्गा अहृदयाः सदा।
असत्यः पापसंकल्पाः क्षणमात्रविरागिणः ॥ २.३९.२२ ॥
അസത്യ സ്വഭാവമുള്ളവർ, വക്രതയുള്ളവർ, അറിയാൻ കഴിയാത്തവർ, എപ്പോഴും കരുണയില്ലാത്ത ഹൃദയമുള്ളവർ; അസത്യവതികൾ, പാപചിന്തയുള്ളവർ, ക്ഷണനേരം കൊണ്ട് വിരക്തരാകുന്നവർ.
2.39.23
न कुलं न कृतं विद्या न दत्तं नापि संग्रहः।
स्त्रीणां गृह्णाति हृदयमनित्यहृदया हि ताः ॥ २.३९.२३ ॥
കുലവും, ചെയ്ത ഉപകാരവും, വിദ്യയും, നൽകിയ ദാനവും, ശേഖരിച്ച സൗഹൃദവും — ഇവയൊന്നും സ്ത്രീകളുടെ ഹൃദയത്തെ പിടിച്ചുനിർത്തുന്നില്ല; അവർ യഥാർത്ഥത്തിൽ അസ്ഥിര ഹൃദയരാണ്.
2.39.24
साध्वीनां तु स्थितानां तु शीले सत्ये श्रुते स्थिते।
स्त्रीणां पवित्रं परमं पतिरेको विशिष्यते ॥ २.३९.२४ ॥
എന്നാൽ ശീലത്തിലും സത്യത്തിലും ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിലും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന സാധ്വികളായ സ്ത്രീകൾക്ക് പരമമായ പവിത്രത ഭർത്താവ് മാത്രമാണ്.
2.39.25
स त्वया नावमन्तव्यः पुत्रः प्रव्राजितो वनम्।
तव देवसमस्त्वेष निर्धनः सधनोऽपि वा ॥ २.३९.२५ ॥
കാട്ടിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ട നിന്റെ പുത്രനെ നീ അവമതിക്കരുത്. അവൻ നിനക്ക് ദേവതുല്യനാണ്, ദരിദ്രനായാലും ധനവാനായാലും.
2.39.26
विज्ञाय वचनं सीता तस्या धर्मार्थसंहितम्।
कृत्वाञ्जलिमुवाचेदं श्वश्रूमभिमुखे स्थिता ॥ २.३९.२६ ॥
അവളുടെ ധർമ്മവും അർത്ഥവും ചേർന്ന വാക്കുകൾ മനസ്സിലാക്കി, സീത കൈകൂപ്പി അമ്മായിയമ്മയുടെ മുന്നിൽ നിന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.39.27
करिष्ये सर्वमेवाहमार्या यदनुशास्ति माम्।
अभिज्ञास्मि यथा भर्तुर्वर्तितव्यं श्रुतं च मे ॥ २.३९.२७ ॥
ആര്യേ, നിങ്ങൾ എന്നെ എന്തു ഉപദേശിക്കുന്നുവോ അതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും. ഭർത്താവിനോട് എങ്ങനെ പെരുമാറണമെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു, അതും ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
2.39.28
न मामसज्जनेनार्या समानयितुमर्हति।
धर्माद् विचलितुं नाहमलं चन्द्रादिव प्रभा ॥ २.३९.२८ ॥
ആര്യേ, ദുഷ്ടനായ ഒരാൾക്ക് എന്നെ തന്നോടൊപ്പം ഒപ്പമാക്കാനാവില്ല. ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് പ്രഭ അകലാത്തതുപോലെ, ഞാൻ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിക്കില്ല.
2.39.29
नातन्त्री वाद्यते वीणा नाचक्रो विद्यते रथः।
नापतिः सुखमेधेत या स्यादपि शतात्मजा ॥ २.३९.२९ ॥
തന്ത്രികളില്ലാത്ത വീണ വായിക്കപ്പെടുന്നില്ല; ചക്രമില്ലാത്ത രഥമില്ല; ഭർത്താവില്ലാത്ത സ്ത്രീ സുഖത്തിൽ വളരുന്നില്ല, അവൾ നൂറു പുത്രന്മാരുടെ മാതാവായാലും.
2.39.30
मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता मितं सुतः।
अमितस्य तु दातारं भर्तारं का न पूजयेत् ॥ २.३९.३० ॥
പിതാവ് പരിമിതമായേ നൽകൂ, സഹോദരനും പരിമിതമായേ നൽകൂ, പുത്രനും പരിമിതമായേ നൽകൂ; എന്നാൽ അപരിമിതമായത് നൽകുന്ന ഭർത്താവിനെ ഏത് സ്ത്രീ ആദരിക്കാതിരിക്കും?
2.39.31
साहमेवंगता श्रेष्ठा श्रुतधर्मपरावरा।
आर्ये किमवमन्येयं स्त्रिया भर्ता हि दैवतम् ॥ २.३९.३१ ॥
ധർമ്മത്തിലെ ഉന്നതവും സാമാന്യവുമായ തത്വങ്ങൾ അറിയുന്ന ഞാൻ, ഇപ്രകാരം നിൽക്കുമ്പോൾ, ആര്യേ, ഒരു സ്ത്രീയായിരുന്നിട്ടും അതിനെ എങ്ങനെ അവഗണിക്കും? ഭർത്താവാണ് സ്ത്രീക്ക് ദൈവം.
2.39.32
सीताया वचनं श्रुत्वा कौसल्या हृदयङ्गमम्।
शुद्धसत्त्वा मुमोचाश्रु सहसा दुःखहर्षजम् ॥ २.३९.३२ ॥
സീതയുടെ ഹൃദയത്തെ സ്പർശിക്കുന്ന വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശുദ്ധമനസ്സുള്ള കൗസല്യ ദുഃഖത്തിലും സന്തോഷത്തിലും നിന്നുണ്ടായ കണ്ണുനീർ പെട്ടെന്ന് ഒഴുക്കി.
2.39.33
तां प्राञ्जलिरभिप्रेक्ष्य मातृमध्येऽतिसत्कृताम्।
रामः परमधर्मात्मा मातरं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.३९.३३ ॥
അമ്മമാരുടെ നടുവിൽ വളരെ ആദരിക്കപ്പെട്ട അവളെ കൈകൂപ്പി നോക്കിയ പരമധർമ്മാത്മാവായ രാമൻ അമ്മയോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.39.34
अम्ब मा दुःखिता भूत्वा पश्येस्त्वं पितरं मम।
क्षयोऽपि वनवासस्य क्षिप्रमेव भविष्यति ॥ २.३९.३४ ॥
അമ്മേ, ദുഃഖിതയാകരുത്; നീ എന്റെ പിതാവിനെ കാണും. വനവാസത്തിന്റെ അവസാനവും വേഗത്തിൽ വരും.
2.39.35
सुप्तायास्ते गमिष्यन्ति नव वर्षाणि पञ्च च।
समग्रमिह सम्प्राप्तं मां द्रक्ष्यसि सुहृद्वृतम् ॥ २.३९.३५ ॥
നീ ഉറങ്ങിയുണരുമ്പോഴേക്കും ഒമ്പതും അഞ്ചും വർഷങ്ങൾ കഴിയും; അപ്പോൾ പൂർണ്ണമായി മടങ്ങിയെത്തി, സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട എന്നെ നീ ഇവിടെ കാണും.
2.39.36
एतावदभिनीतार्थमुक्त्वा स जननीं वचः।
त्रयः शतशतार्धा हि ददर्शावेक्ष्य मातरः ॥ २.३९.३६ ॥
അമ്മയോട് ഇത്രയും പറഞ്ഞ്, അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കിയ ശേഷം, അവൻ തന്റെ അമ്മമാരെയെല്ലാം നോക്കി; അവർ മുന്നൂറ്റമ്പതുപേർ.
2.39.37
ताश्चापि स तथैवार्ता मातॄर्दशरथात्मजः।
धर्मयुक्तमिदं वाक्यं निजगाद कृताञ्जलिः ॥ २.३९.३७ ॥
ദശരഥപുത്രൻ ദുഃഖിതരായ ആ മാതാക്കളോട് ധർമ്മയുക്തമായ ഈ വാക്കുകൾ കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു.
2.39.38
संवासात् परुषं किंचिदज्ञानादपि यत् कृतम्।
तन्मे समुपजानीत सर्वाश्चामन्त्रयामि वः ॥ २.३९.३८ ॥
ഒന്നിച്ചു വസിച്ചതിനാലോ അജ്ഞതയാലോ ഞാൻ എന്തെങ്കിലും കഠിനമായി ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അത് ക്ഷമിക്കണം; നിങ്ങളെല്ലാവരോടും ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
2.39.39
वचनं राघवस्यैतद् धर्मयुक्तं समाहितम्।
शुश्रुवुस्ताः स्त्रियः सर्वाः शोकोपहतचेतसः ॥ २.३९.३९ ॥
രാഘവന്റെ ഈ ധർമ്മയുക്തവും സമചിത്തവുമായ വാക്കുകൾ ശോകത്താൽ മനം നൊന്ത ആ സ്ത്രീകളെല്ലാം കേട്ടു.
2.39.40
जज्ञोऽथ तासां संनादः क्रौञ्चीनामिव निःस्वनः।
मानवेन्द्रस्य भार्याणामेवं वदति राघवे ॥ २.३९.४० ॥
രാഘവൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, ആ രാജപത്നിമാരിൽ നിന്ന് ക്രൗഞ്ചപ്പക്ഷികളുടേതുപോലെ ഒരു വിലാപധ്വനി ഉയർന്നു.
2.39.41
मुरजपणवमेघघोषवद्
दशरथवेश्म बभूव यत् पुरा।
विलपितपरिदेवनाकुलं
व्यसनगतं तदभूत् सुदुःखितम् ॥ २.३९.४१ ॥
മുൻപ് മൃദംഗം, പണവം, മേഘഗർജ്ജനം എന്നിവയുടെ ഒച്ചകളാൽ മുഴങ്ങിയിരുന്ന ദശരഥന്റെ മന്ദിരം, ഇപ്പോൾ വിലാപവും രോദനവും നിറഞ്ഞ്, ദുരിതത്തിൽ പെട്ട് അത്യന്തം ദുഃഖിതമായി.