Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.41.1
तस्मिंस्तु पुरुषव्याघ्रे निष्क्रामति कृताञ्जलौ।
आर्तशब्दो हि संजज्ञे स्त्रीणामन्तःपुरे महान् ॥ २.४१.१ ॥
Cuando aquel tigre entre los hombres salió con las palmas juntas, un gran clamor de angustia se alzó entre las mujeres del palacio interior.
2.41.2
अनाथस्य जनस्यास्य दुर्बलस्य तपस्विनः।
यो गतिः शरणं चासीत् स नाथः क्व नु गच्छति ॥ २.४१.२ ॥
¿Adónde va ahora aquel protector que era refugio y amparo de esta gente desamparada, débil y afligida?
2.41.3
न क्रुध्यत्यभिशस्तोऽपि क्रोधनीयानि वर्जयन्।
क्रुद्धान् प्रसादयन् सर्वान् समदुःखः क्व गच्छति ॥ २.४१.३ ॥
Aunque sea injuriado, no se enoja; evitando todas las causas de ira, apaciguando a todos los airados, compartiendo por igual el dolor de todos, ¿adónde va?
2.41.4
कौसल्यायां महातेजा यथा मातरि वर्तते।
तथा यो वर्ततेऽस्मासु महात्मा क्व नु गच्छति ॥ २.४१.४ ॥
Así como el de gran esplendor se comporta con su madre Kausalyā, así se comportaba con nosotros. ¿Adónde va aquel de gran alma?
2.41.5
कैकेय्या क्लिश्यमानेन राज्ञा संचोदितो वनम्।
परित्राता जनस्यास्य जगतः क्व नु गच्छति ॥ २.४१.५ ॥
Impulsado hacia el bosque por el rey, atormentado por Kaikeyī, ¿adónde va el protector de este pueblo y del mundo?
2.41.6
अहो निश्चेतनो राजा जीवलोकस्य संक्षयम्।
धर्म्यं सत्यव्रतं रामं वनवासे प्रवत्स्यति ॥ २.४१.६ ॥
¡Ay! El rey, insensato, no percibe la ruina del mundo de los vivientes; enviará a Rāma, justo y fiel a su voto, al exilio en el bosque.
2.41.7
रुरुदुश्चैव दुःखार्ताः सस्वरं च विचुक्रुशुः ॥ २.४१.७ ॥
Afligidos por el dolor, lloraron y se lamentaron en voz alta.
2.41.8
स तमन्तःपुरे घोरमार्तशब्दं महीपतिः।
पुत्रशोकाभिसंतप्तः श्रुत्वा चासीत् सुदुःखितः ॥ २.४१.८ ॥
Al oír aquel terrible grito de angustia desde los aposentos interiores, el rey, abrasado por el dolor de su hijo, quedó profundamente afligido.
2.41.9
नाग्निहोत्राण्यहूयन्त नापचन् गृहमेधिनः।
अकुर्वन् न प्रजाः कार्यं सूर्यश्चान्तरधीयत ॥ २.४१.९ ॥
No se ofrecieron los sacrificios del agnihotra, los cabezas de familia no cocinaron, el pueblo descuidó sus deberes y el sol desapareció.
2.41.10
व्यसृजन् कवलान् नागा गावो वत्सान् न पाययन्।
पुत्रां प्रथमजं लब्ध्वा जननी नाभ्यनन्दत ॥ २.४१.१० ॥
Los elefantes dejaron caer sus bocados, las vacas no amamantaron a sus becerros, y la madre no se alegró ni siquiera al tener a su primogénito.
2.41.11
त्रिशङ्कुर्लोहिताङ्गश्च बृहस्पतिबुधावपि।
दारुणाः सोममभ्येत्य ग्रहाः सर्वे व्यवस्थिताः ॥ २.४१.११ ॥
Triśaṅku, Lohitāṅga (Marte), Bṛhaspati y Budha, todos temibles, se acercaron a la Luna, y todos los planetas quedaron allí inmóviles.
2.41.12
नक्षत्राणि गतार्चींषि ग्रहाश्च गततेजसः।
विशाखाश्च सधूमाश्च नभसि प्रचकाशिरे ॥ २.४१.१२ ॥
Las constelaciones perdieron su resplandor, los planetas su esplendor, y Viśākhā brilló en el cielo entre humo.
2.41.13
कालिकानिलवेगेन महोदधिरिवोत्थितः।
रामे वनं प्रव्रजिते नगरं प्रचचाल तत् ॥ २.४१.१३ ॥
Como el gran océano agitado por la fuerza del viento tempestuoso de la estación de lluvias, cuando Rāma partió al exilio hacia el bosque, aquella ciudad se estremeció.
2.41.14
दिशः पर्याकुलाः सर्वास्तिमिरेणेव संवृताः।
न ग्रहो नापि नक्षत्रं प्रचकाशे न किंचन ॥ २.४१.१४ ॥
Todas las direcciones estaban turbadas, como cubiertas por la oscuridad; ningún planeta brillaba, ni estrella alguna, ni nada en absoluto.
2.41.15
अकस्मान्नागरः सर्वो जनो दैन्यमुपागमत्।
आहारे वा विहारे वा न कश्चिदकरोन्मनः ॥ २.४१.१५ ॥
De repente, todos los habitantes de la ciudad cayeron en la desolación; ni al comer ni al divertirse nadie fijó su ánimo.
2.41.16
शोकपर्यायसंतप्तः सततं दीर्घमुच्छ्वसन्।
अयोध्यायां जनः सर्वश्चुक्रोश जगतीपतिम् ॥ २.४१.१६ ॥
Atormentados por una sucesión de penas, suspirando constantemente y profundamente, todo el pueblo de Ayodhyā se lamentaba contra el señor de la tierra, el rey.
2.41.17
बाष्पपर्याकुलमुखो राजमार्गगतो जनः।
न हृष्टो लभ्यते कश्चित् सर्वः शोकपरायणः ॥ २.४१.१७ ॥
Gente con el rostro turbado por las lágrimas, que había salido a la calle real: no se encontraba a nadie alegre; todos estaban entregados al dolor.
2.41.18
न वाति पवनः शीतो न शशी सौम्यदर्शनः।
न सूर्यस्तपते लोकं सर्वं पर्याकुलं जगत् ॥ २.४१.१८ ॥
No soplaba el viento fresco, ni brillaba la luna de apariencia amable; el sol no abrasaba el mundo: todo el mundo estaba turbado.
2.41.19
अनर्थिनः सुताः स्त्रीणां भर्तारो भ्रातरस्तथा।
सर्वे सर्वं परित्यज्य राममेवान्वचिन्तयन् ॥ २.४१.१९ ॥
Los hijos, esposos y hermanos de las mujeres, sin buscar ya su propio provecho, lo abandonaron todo y solo pensaban en Rāma.
2.41.20
ये तु रामस्य सुहृदः सर्वे ते मूढचेतसः।
शोकभारेण चाक्रान्ताः शयनं नैव भेजिरे ॥ २.४१.२० ॥
Y todos los amigos de Rāma, con la mente confundida y abrumados por el peso del dolor, ni siquiera se acostaban en sus lechos.
2.41.21
ततस्त्वयोध्या रहिता महात्मना
पुरन्दरेणेव मही सपर्वता।
चचाल घोरं भयशोकदीपिता
सनागयोधाश्वगणा ननाद च ॥ २.४१.२१ ॥
Entonces Ayodhyā, privada del magnánimo Rāma, tembló terriblemente, como la tierra con sus montañas privada de Indra; encendida de temor y dolor, resonó con sus elefantes, guerreros y caballos.