వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.41.1
तस्मिंस्तु पुरुषव्याघ्रे निष्क्रामति कृताञ्जलौ।
आर्तशब्दो हि संजज्ञे स्त्रीणामन्तःपुरे महान् ॥ २.४१.१ ॥
పురుషవ్యాఘ్రుడైన ఆయన చేతులు జోడించి బయలుదేరగా, అంతఃపురంలో స్త్రీల మధ్య గొప్ప ఆర్తనాదం చెలరేగింది.
2.41.2
अनाथस्य जनस्यास्य दुर्बलस्य तपस्विनः।
यो गतिः शरणं चासीत् स नाथः क्व नु गच्छति ॥ २.४१.२ ॥
ఈ అనాథులకు, దుర్బలులకు, తపించేవారికి గతియై, శరణమై ఉన్న ఆ నాథుడు ఎక్కడికి వెళ్తున్నాడు?
2.41.3
न क्रुध्यत्यभिशस्तोऽपि क्रोधनीयानि वर्जयन्।
क्रुद्धान् प्रसादयन् सर्वान् समदुःखः क्व गच्छति ॥ २.४१.३ ॥
నిందించబడినా కోపించనివాడు, కోపానికి కారణాలను వర్జించేవాడు, కోపించిన వారందరినీ శాంతింపజేసేవాడు, అందరి దుఃఖాన్ని సమంగా పంచుకునేవాడు ఎక్కడికి వెళ్తున్నాడు?
2.41.4
कौसल्यायां महातेजा यथा मातरि वर्तते।
तथा यो वर्ततेऽस्मासु महात्मा क्व नु गच्छति ॥ २.४१.४ ॥
మహాతేజుడైన ఆయన కౌసల్య అనే తల్లి పట్ల ఎలా వర్తించేవాడో, అలాగే మా పట్ల కూడా వర్తిస్తాడు; ఆ మహాత్ముడు ఎక్కడికి వెళ్తున్నాడు?
2.41.5
कैकेय्या क्लिश्यमानेन राज्ञा संचोदितो वनम्।
परित्राता जनस्यास्य जगतः क्व नु गच्छति ॥ २.४१.५ ॥
కైకేయి వల్ల బాధపడుతున్న రాజు ఆజ్ఞతో అడవికి పంపబడిన, ఈ ప్రజలను మరియు లోకాన్ని రక్షించేవాడు ఎక్కడికి వెళ్తున్నాడు?
2.41.6
अहो निश्चेतनो राजा जीवलोकस्य संक्षयम्।
धर्म्यं सत्यव्रतं रामं वनवासे प्रवत्स्यति ॥ २.४१.६ ॥
అయ్యో, స్పృహ కోల్పోయిన రాజు జీవలోక వినాశాన్ని గ్రహించడం లేదు; ధర్మాత్ముడు, సత్యవ్రతుడైన రాముడిని అతను వనవాసానికి పంపుతాడు.
2.41.7
रुरुदुश्चैव दुःखार्ताः सस्वरं च विचुक्रुशुः ॥ २.४१.७ ॥
దుఃఖార్తులైన వారు ఏడ్చారు; గట్టిగా విలపించారు.
2.41.8
स तमन्तःपुरे घोरमार्तशब्दं महीपतिः।
पुत्रशोकाभिसंतप्तः श्रुत्वा चासीत् सुदुःखितः ॥ २.४१.८ ॥
అంతఃపురంలో వినిపించిన ఆ భయంకరమైన ఆర్తధ్వని విని, కుమారుని శోకంతో తపించిన రాజు అత్యంత దుఃఖితుడయ్యాడు.
2.41.9
नाग्निहोत्राण्यहूयन्त नापचन् गृहमेधिनः।
अकुर्वन् न प्रजाः कार्यं सूर्यश्चान्तरधीयत ॥ २.४१.९ ॥
అగ్నిహోత్రాలు ఆహుతి కాలేదు; గృహస్థులు వంట చేయలేదు; ప్రజలు తమ విధులను నిర్వర్తించలేదు; సూర్యుడు కూడా అంతర్ధానమయ్యాడు.
2.41.10
व्यसृजन् कवलान् नागा गावो वत्सान् न पाययन्।
पुत्रां प्रथमजं लब्ध्वा जननी नाभ्यनन्दत ॥ २.४१.१० ॥
ఏనుగులు ఆహారపు ముద్దలను వదిలేశాయి; ఆవులు దూడలకు పాలు ఇవ్వలేదు; తల్లి తొలి సంతానమైన కుమారుని పొందినా ఆనందించలేదు.
2.41.11
त्रिशङ्कुर्लोहिताङ्गश्च बृहस्पतिबुधावपि।
दारुणाः सोममभ्येत्य ग्रहाः सर्वे व्यवस्थिताः ॥ २.४१.११ ॥
త్రిశంకువు, లోహితాంగుడు (కుజుడు), బృహస్పతి, బుధుడు కూడా భయంకరులై చంద్రుని సమీపించారు; గ్రహాలన్నీ అక్కడే స్థిరపడ్డాయి.
2.41.12
नक्षत्राणि गतार्चींषि ग्रहाश्च गततेजसः।
विशाखाश्च सधूमाश्च नभसि प्रचकाशिरे ॥ २.४१.१२ ॥
నక్షత్రాలు కాంతిని కోల్పోయాయి; గ్రహాలు తేజస్సు తగ్గాయి; విశాఖ నక్షత్రం పొగతో ఆకాశంలో ప్రకాశించింది.
2.41.13
कालिकानिलवेगेन महोदधिरिवोत्थितः।
रामे वनं प्रव्रजिते नगरं प्रचचाल तत् ॥ २.४१.१३ ॥
కాలికా వాయువు వేగంతో లేచిన మహాసముద్రంలా, రాముడు అడవికి వెళ్లినప్పుడు ఆ నగరం కంపించింది.
2.41.14
दिशः पर्याकुलाः सर्वास्तिमिरेणेव संवृताः।
न ग्रहो नापि नक्षत्रं प्रचकाशे न किंचन ॥ २.४१.१४ ॥
అన్ని దిశలూ కలతచెంది, చీకటితో కప్పబడినట్లు ఉన్నాయి; గ్రహమూ లేదు, నక్షత్రమూ లేదు, ఏదీ ప్రకాశించలేదు.
2.41.15
अकस्मान्नागरः सर्वो जनो दैन्यमुपागमत्।
आहारे वा विहारे वा न कश्चिदकरोन्मनः ॥ २.४१.१५ ॥
అకస్మాత్తుగా నగరవాసులందరూ దీనత్వాన్ని పొందారు; భోజనంలోనైనా, వినోదంలోనైనా ఎవరి మనసూ లగ్నం కాలేదు.
2.41.16
शोकपर्यायसंतप्तः सततं दीर्घमुच्छ्वसन्।
अयोध्यायां जनः सर्वश्चुक्रोश जगतीपतिम् ॥ २.४१.१६ ॥
శోకపరంపరలతో తపించిపోయి, నిరంతరం దీర్ఘంగా నిట్టూరుస్తూ, అయోధ్యలోని ప్రజలందరూ జగత్పతిని (రాజును) నిందించారు.
2.41.17
बाष्पपर्याकुलमुखो राजमार्गगतो जनः।
न हृष्टो लभ्यते कश्चित् सर्वः शोकपरायणः ॥ २.४१.१७ ॥
కన్నీటితో కలత చెందిన ముఖాలతో రాజమార్గంలో వెళ్తున్న ప్రజలు; ఎవరూ సంతోషంగా కనిపించలేదు, అందరూ శోకంలో మునిగి ఉన్నారు.
2.41.18
न वाति पवनः शीतो न शशी सौम्यदर्शनः।
न सूर्यस्तपते लोकं सर्वं पर्याकुलं जगत् ॥ २.४१.१८ ॥
చల్లని గాలి వీయలేదు, సౌమ్యమైన రూపం గల చంద్రుడూ లేడు; సూర్యుడు లోకాన్ని తపింపజేయలేదు, సమస్త జగత్తు కలతచెందింది.
2.41.19
अनर्थिनः सुताः स्त्रीणां भर्तारो भ्रातरस्तथा।
सर्वे सर्वं परित्यज्य राममेवान्वचिन्तयन् ॥ २.४१.१९ ॥
స్త్రీల కుమారులు, భర్తలు, సోదరులు కూడా స్వార్థాన్ని విడిచి, అన్నిటినీ త్యజించి రాముని గురించే ఆలోచించసాగారు.
2.41.20
ये तु रामस्य सुहृदः सर्वे ते मूढचेतसः।
शोकभारेण चाक्रान्ताः शयनं नैव भेजिरे ॥ २.४१.२० ॥
రాముని మిత్రులందరూ మనస్సు కలతచెంది, శోకభారంతో అణగారిపోయి, పడుకోవడానికి కూడా ఇష్టపడలేదు.
2.41.21
ततस्त्वयोध्या रहिता महात्मना
पुरन्दरेणेव मही सपर्वता।
चचाल घोरं भयशोकदीपिता
सनागयोधाश्वगणा ननाद च ॥ २.४१.२१ ॥
అప్పుడు మహాత్ముడైన రాముడు లేకుండా అయోధ్య, ఇంద్రుడు లేని పర్వతాలతో కూడిన భూమిలా భయంకరంగా కంపించింది; భయశోకాలతో రగిలిపోయి, ఏనుగులు, యోధులు, గుర్రాల సమూహాలతో మారుమోగింది.