વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.6.1
गते पुरोहिते रामः स्नातो नियतमानसः।
सह पत्न्या विशालाक्ष्या नारायणमुपागमत् ॥ २.६.१ ॥
પુરોહિત ગયા પછી, સ્નાન કરીને, સંયમિત મનવાળા રામ વિશાળાક્ષી પત્ની સાથે નારાયણના મંદિરે ગયા.
2.6.2
प्रगृह्य शिरसा पात्रीं हविषो विधिवत् ततः।
महते दैवतायाज्यं जुहाव ज्वलितानले ॥ २.६.२ ॥
પછી વિધિપૂર્વક હવિષ્યનું પાત્ર માથે ઉઠાવીને, પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં મહાન દેવતા માટે ઘીની આહુતિ આપી.
2.6.3
शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम्।
ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे ॥ २.६.३ ॥
હવિષ્યનો શેષ ભાગ આરોગીને, પોતાને પ્રિય વસ્તુની ઇચ્છા કરીને, દેવ નારાયણનું ધ્યાન ધરતા, સારી રીતે પાથરેલી કુશની શય્યા પર (બેઠા).
2.6.4
वाग्यतः सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः।
श्रीमत्यायतने विष्णोः शिश्ये नरवरात्मजः ॥ २.६.४ ॥
વાણીને સંયમમાં રાખીને, સંયમિત મનવાળા થઈને, વૈદેહી સાથે, નરશ્રેષ્ઠના પુત્ર વિષ્ણુના શ્રીમંત મંદિરમાં સૂઈ રહ્યા.
2.6.5
एकयामावशिष्टायां रात्र्यां प्रतिविबुध्य सः।
अलंकारविधिं सम्यक् कारयामास वेश्मनः ॥ २.६.५ ॥
રાત્રિનો એક પ્રહર બાકી હતો ત્યારે જાગીને, તેમણે મહેલની શણગારવિધિ બરાબર કરાવી.
2.6.6
तत्र शृण्वन् सुखा वाचः सूतमागधवन्दिनाम्।
पूर्वां संध्यामुपासीनो जजाप सुसमाहितः ॥ २.६.६ ॥
ત્યાં સૂત, માગધ અને વંદીઓના સુખદ શબ્દો સાંભળતા, પૂર્વ સંધ્યાની ઉપાસનામાં બેસીને, અત્યંત એકાગ્રતાથી જપ કર્યો.
2.6.7
तुष्टाव प्रणतश्चैव शिरसा मधुसूदनम्।
विमलक्षौमसंवीतो वाचयामास स द्विजान् ॥ २.६.७ ॥
માથું નમાવીને તેમણે મધુસૂદનની સ્તુતિ કરી; નિર્મળ રેશમી વસ્ત્ર પહેરીને તેમણે દ્વિજો પાસે મંત્રોચ્ચાર કરાવ્યો.
2.6.8
तेषां पुण्याहघोषोऽथ गम्भीरमधुरस्तथा।
अयोध्यां पूरयामास तूर्यघोषानुनादितः ॥ २.६.८ ॥
તેમનો પુણ્યાહ-ઘોષ ગંભીર અને મધુર બની, તૂર્યનાદથી ગુંજીને અયોધ્યાને ભરી દીધી.
2.6.9
कृतोपवासं तु तदा वैदेह्या सह राघवम्।
अयोध्यानिलयः श्रुत्वा सर्वः प्रमुदितो जनः ॥ २.६.९ ॥
ત્યારે વૈદેહી સાથે રાઘવે ઉપવાસ કર્યો છે એમ સાંભળીને અયોધ્યાના સૌ લોકો આનંદિત થયા.
2.6.10
ततः पौरजनः सर्वः श्रुत्वा रामाभिषेचनम्।
प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा चक्रे शोभयितुं पुरीम् ॥ २.६.१० ॥
પછી રામના અભિષેકની વાત સાંભળીને, રાત્રિનું પ્રભાત થયેલું જોઈને સર્વ નગરજનો નગરને શણગારવા લાગ્યા.
2.6.11
सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च।
चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च ॥ २.६.११ ॥
શ્વેત વાદળના શિખર જેવા દેવમંદિરોમાં, ચાર રસ્તાઓ પર, શેરીઓમાં, ચૈત્યોમાં અને અટ્ટાલિકાઓ પર.
2.6.12
नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च।
कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च ॥ २.६.१२ ॥
વિવિધ માલસામાનથી સમૃદ્ધ વેપારીઓની દુકાનોમાં, અને ગૃહસ્થોનાં સમૃદ્ધ તથા શોભાયુક્ત ભવનોમાં.
2.6.13
सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च।
ध्वजाः समुच्छ्रिताः साधु पताकाश्चाभवंस्तथा ॥ २.६.१३ ॥
બધી સભાઓમાં અને દેખાતાં વૃક્ષો પર ધ્વજો સારી રીતે ઊંચા ફરકાવાયા; પતાકાઓ પણ એવી જ હતી.
2.6.14
नटनर्तकसङ्घानां गायकानां च गायताम्।
मनःकर्णसुखा वाचः शुश्राव जनता ततः ॥ २.६.१४ ॥
નટ અને નર્તકોના સમૂહોના અને ગાયકોના ગાયનના, મન અને કાનને સુખ આપે એવા શબ્દો ત્યારે લોકોએ સાંભળ્યા.
2.6.15
रामाभिषेकयुक्ताश्च कथाश्चक्रुर्मिथो जनाः।
रामाभिषेके सम्प्राप्ते चत्वरेषु गृहेषु च ॥ २.६.१५ ॥
રામના રાજ્યાભિષેક વિશે લોકો પરસ્પર વાતો કરવા લાગ્યા; રામનો રાજ્યાભિષેક નજીક આવતાં ચોકમાં અને ઘરોમાં પણ.
2.6.16
बाला अपि क्रीडमाना गृहद्वारेषु सङ्घशः।
रामाभिषवसंयुक्ताश्चक्रुरेव कथा मिथः ॥ २.६.१६ ॥
ઘરના દરવાજે ટોળામાં રમતાં બાળકો પણ રામના રાજ્યાભિષેક વિશે પરસ્પર વાતો કરતાં હતાં.
2.6.17
कृतपुष्पोपहारश्च धूपगन्धाधिवासितः।
राजमार्गः कृतः श्रीमान् पौरै रामाभिषेचने ॥ २.६.१७ ॥
ફૂલોના અર્પણથી સજાવાયેલો અને ધૂપની સુગંધથી મહેકતો રાજમાર્ગ રામના રાજ્યાભિષેક માટે નગરજનોએ ભવ્ય બનાવ્યો.
2.6.18
प्रकाशकरणार्थं च निशागमनशङ्कया।
दीपवृक्षांस्तथा चक्रुरनुरथ्यासु सर्वशः ॥ २.६.१८ ॥
પ્રકાશ માટે અને રાત પડવાના ભયથી તેમણે માર્ગોમાં દરેક જગ્યાએ દીપવૃક્ષો બનાવ્યા.
2.6.19
अलंकारं पुरस्यैवं कृत्वा तत् पुरवासिनः।
आकांक्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम् ॥ २.६.१९ ॥
આ રીતે નગરને શણગારીને, નગરવાસીઓ રામના યૌવરાજ્ય-અભિષેકની આકાંક્ષા રાખતા હતા.
2.6.20
समेत्य सङ्घशः सर्वे चत्वरेषु सभासु च।
कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम् ॥ २.६.२० ॥
બધા ટોળે ટોળે ભેગા થઈને, ચોકમાં અને સભાઓમાં એકબીજા સાથે વાત કરતા ત્યાં જનાધિપની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા.
2.6.21
अहो महात्मा राजायमिक्ष्वाकुकुलनन्दनः।
ज्ञात्वा वृद्धं स्वमात्मानं रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ २.६.२१ ॥
અહો! આ મહાત્મા રાજા, ઇક્ષ્વાકુ કુળના આનંદરૂપ, પોતાને વૃદ્ધ જાણીને રામનો રાજ્યાભિષેક કરશે.
2.6.22
सर्वे ह्यनुगृहीताः स्म यन्नो रामो महीपतिः।
चिराय भविता गोप्ता दृष्टलोकपरावरः ॥ २.६.२२ ॥
અમે સૌ અનુગૃહીત છીએ, કારણ કે રામ અમારા મહીપતિ થશે; લોકના ઊંચ-નીચને જોનારા તેઓ લાંબા સમય સુધી અમારા રક્ષક બનશે.
2.6.23
अनुद्धतमना विद्वान् धर्मात्मा भ्रातृवत्सलः।
यथा च भ्रातृषु स्निग्धस्तथास्मास्वपि राघवः ॥ २.६.२३ ॥
અનુદ્ધત મનવાળા, વિદ્વાન, ધર્માત્મા, ભાઈઓ પ્રત્યે વત્સલ રાઘવ, જેમ ભાઈઓ પ્રત્યે સ્નેહાળ છે તેમ અમારા પ્રત્યે પણ છે.
2.6.24
चिरं जीवतु धर्मात्मा राजा दशरथोऽनघः।
यत्प्रसादेनाभिषिक्तं रामं द्रक्ष्यामहे वयम् ॥ २.६.२४ ॥
ધર્માત્મા, નિર્દોષ રાજા દશરથ લાંબો સમય જીવો; જેમની કૃપાથી અમે અભિષિક્ત રામને જોઈશું.
2.6.25
एवंविधं कथयतां पौराणां शुश्रुवुः परे।
दिग्भ्यो विश्रुतवृत्तान्ताः प्राप्ता जानपदा जनाः ॥ २.६.२५ ॥
આ રીતે વાત કરતા નગરજનોની વાત બીજાઓએ સાંભળી; દિશાઓમાંથી સમાચાર સાંભળીને દેશના લોકો પણ આવી પહોંચ્યા.
2.6.26
ते तु दिग्भ्यः पुरीं प्राप्ता द्रष्टुं रामाभिषेचनम्।
रामस्य पूरयामासुः पुरीं जानपदा जनाः ॥ २.६.२६ ॥
તેઓ દિશાઓમાંથી રામનો રાજ્યાભિષેક જોવા નગરીમાં આવ્યા અને નગરીને ભરી દીધી — દેશના લોકોએ.
2.6.27
जनौघैस्तैर्विसर्पद्भिः शुश्रुवे तत्र निःस्वनः।
पर्वसूदीर्णवेगस्य सागरस्येव निःस्वनः ॥ २.६.२७ ॥
એ જનસમૂહના ઊછળતા પ્રવાહથી ત્યાં એવો નાદ સંભળાયો, જેવો પર્વ સમયે વેગથી ઊછળતા સાગરનો ઘોષ.
2.6.28
ततस्तदिन्द्रक्षयसंनिभं पुरं
दिदृक्षुभिर्जानपदैरुपाहितैः।
समन्ततः सस्वनमाकुलं बभौ
समुद्रयादोभिरिवार्णवोदकम् ॥ २.६.२८ ॥
ત્યારે ઇન્દ્રલોક સમાન એ નગરી, જોવાની ઇચ્છાથી આવેલા દેશના લોકોથી ચારે બાજુ ઘોષ સાથે ભરાઈને, સમુદ્રનું પાણી જળચરોથી ભરાયેલું હોય તેમ શોભી ઊઠી.