वाल्मीकि रामायण · सर्ग 2.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.6.1
गते पुरोहिते रामः स्नातो नियतमानसः।
सह पत्न्या विशालाक्ष्या नारायणमुपागमत् ॥ २.६.१ ॥
पुरोहित गेल्यानंतर, स्नान करून, संयमित मनाचे राम विशालाक्षी पत्नीसह नारायणाच्या मंदिरात गेले.
2.6.2
प्रगृह्य शिरसा पात्रीं हविषो विधिवत् ततः।
महते दैवतायाज्यं जुहाव ज्वलितानले ॥ २.६.२ ॥
नंतर विधिपूर्वक हविष्याचे पात्र डोक्यावर घेऊन, प्रज्वलित अग्नीत महान देवतेसाठी तुपाची आहुती दिली.
2.6.3
शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम्।
ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे ॥ २.६.३ ॥
हविष्याचे उरलेले अन्न ग्रहण करून, स्वतःसाठी प्रिय वस्तूची इच्छा करत, देव नारायणाचे ध्यान करत, सुव्यवस्थित पसरलेल्या दर्भाच्या शय्येवर (बसले).
2.6.4
वाग्यतः सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः।
श्रीमत्यायतने विष्णोः शिश्ये नरवरात्मजः ॥ २.६.४ ॥
वाणी संयमित ठेवून, संयमित मनाने, वैदेहीसह, नरश्रेष्ठांचे पुत्र विष्णूच्या श्रीमंत मंदिरात निजले.
2.6.5
एकयामावशिष्टायां रात्र्यां प्रतिविबुध्य सः।
अलंकारविधिं सम्यक् कारयामास वेश्मनः ॥ २.६.५ ॥
रात्रीचा एक प्रहर शिल्लक असताना जागे होऊन त्यांनी राजवाड्याच्या सजावटीची व्यवस्था योग्य प्रकारे करवली.
2.6.6
तत्र शृण्वन् सुखा वाचः सूतमागधवन्दिनाम्।
पूर्वां संध्यामुपासीनो जजाप सुसमाहितः ॥ २.६.६ ॥
तेथे सूत, मागध आणि वंदींचे मधुर शब्द ऐकत, पूर्व संध्येच्या उपासनेस बसून, अत्यंत एकाग्रतेने जप केला.
2.6.7
तुष्टाव प्रणतश्चैव शिरसा मधुसूदनम्।
विमलक्षौमसंवीतो वाचयामास स द्विजान् ॥ २.६.७ ॥
नतमस्तक होऊन त्यांनी मधुसूदनाची स्तुती केली; निर्मल रेशमी वस्त्र परिधान करून त्यांनी द्विजांकडून मंत्रपठण करवले.
2.6.8
तेषां पुण्याहघोषोऽथ गम्भीरमधुरस्तथा।
अयोध्यां पूरयामास तूर्यघोषानुनादितः ॥ २.६.८ ॥
त्यांचा पुण्याहघोष गंभीर व मधुर स्वरात, तूर्यनादाने प्रतिध्वनित होऊन अयोध्येला भरून गेला.
2.6.9
कृतोपवासं तु तदा वैदेह्या सह राघवम्।
अयोध्यानिलयः श्रुत्वा सर्वः प्रमुदितो जनः ॥ २.६.९ ॥
त्या वेळी वैदेहीसह राघवाने उपवास केला हे ऐकून अयोध्येतील सर्व लोक आनंदित झाले.
2.6.10
ततः पौरजनः सर्वः श्रुत्वा रामाभिषेचनम्।
प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा चक्रे शोभयितुं पुरीम् ॥ २.६.१० ॥
नंतर रामाभिषेकाची वार्ता ऐकून आणि रात्र संपून प्रभात झालेले पाहून सर्व नगरवासी नगर सजवण्यास लागले.
2.6.11
सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च।
चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च ॥ २.६.११ ॥
पांढऱ्या ढगांच्या शिखरांसारख्या देवालयांत, चौकांत, रस्त्यांवर, चैत्यांवर आणि अट्टालिकांवर.
2.6.12
नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च।
कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च ॥ २.६.१२ ॥
विविध वस्तूंनी समृद्ध व्यापाऱ्यांच्या दुकानांत आणि गृहस्थांच्या समृद्ध, शोभिवंत घरांत.
2.6.13
सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च।
ध्वजाः समुच्छ्रिताः साधु पताकाश्चाभवंस्तथा ॥ २.६.१३ ॥
सर्व सभांमध्ये आणि दिसणाऱ्या वृक्षांवर ध्वज नीट उंच फडकवले गेले; पताकाही तशाच होत्या.
2.6.14
नटनर्तकसङ्घानां गायकानां च गायताम्।
मनःकर्णसुखा वाचः शुश्राव जनता ततः ॥ २.६.१४ ॥
नट-नर्तकांच्या समूहांचे आणि गायकांच्या गाण्याचे मन व कानांना सुख देणारे शब्द तेव्हा लोकांनी ऐकले.
2.6.15
रामाभिषेकयुक्ताश्च कथाश्चक्रुर्मिथो जनाः।
रामाभिषेके सम्प्राप्ते चत्वरेषु गृहेषु च ॥ २.६.१५ ॥
रामाच्या राज्याभिषेकाविषयी लोक एकमेकांत बोलू लागले; रामाचा राज्याभिषेक जवळ आल्यावर चौकांमध्ये आणि घरांमध्येही.
2.6.16
बाला अपि क्रीडमाना गृहद्वारेषु सङ्घशः।
रामाभिषवसंयुक्ताश्चक्रुरेव कथा मिथः ॥ २.६.१६ ॥
घरांच्या दारात गटागटाने खेळणारी मुलेही रामाच्या राज्याभिषेकाविषयीच एकमेकांत बोलत होती.
2.6.17
कृतपुष्पोपहारश्च धूपगन्धाधिवासितः।
राजमार्गः कृतः श्रीमान् पौरै रामाभिषेचने ॥ २.६.१७ ॥
फुलांच्या उपहारांनी सजवलेला आणि धुपाच्या सुगंधाने सुवासित झालेला राजमार्ग रामाच्या राज्याभिषेकासाठी नागरिकांनी शोभिवंत केला.
2.6.18
प्रकाशकरणार्थं च निशागमनशङ्कया।
दीपवृक्षांस्तथा चक्रुरनुरथ्यासु सर्वशः ॥ २.६.१८ ॥
प्रकाशासाठी आणि रात्र होईल या भीतीने त्यांनी रस्त्यांवर सर्वत्र दीपवृक्ष उभारले.
2.6.19
अलंकारं पुरस्यैवं कृत्वा तत् पुरवासिनः।
आकांक्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम् ॥ २.६.१९ ॥
अशा प्रकारे नगर सजवून, नगरवासी रामाच्या युवराज्याभिषेकाची इच्छा करीत होते.
2.6.20
समेत्य सङ्घशः सर्वे चत्वरेषु सभासु च।
कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम् ॥ २.६.२० ॥
सर्वजण गटागटाने जमून, चौकांत व सभांमध्ये एकमेकांशी बोलत तेथे प्रजाधिपतीची (राजाची) स्तुती करू लागले.
2.6.21
अहो महात्मा राजायमिक्ष्वाकुकुलनन्दनः।
ज्ञात्वा वृद्धं स्वमात्मानं रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ २.६.२१ ॥
अहो! हा महात्मा राजा, इक्ष्वाकु कुळाचा आनंद, स्वतःला वृद्ध जाणून रामाचा राज्याभिषेक करील.
2.6.22
सर्वे ह्यनुगृहीताः स्म यन्नो रामो महीपतिः।
चिराय भविता गोप्ता दृष्टलोकपरावरः ॥ २.६.२२ ॥
आम्ही सर्व अनुग्रहित आहोत, कारण राम आमचा राजा होईल; जगाचे उच्च-नीच पाहिलेला तो दीर्घकाल आमचा रक्षक होईल.
2.6.23
अनुद्धतमना विद्वान् धर्मात्मा भ्रातृवत्सलः।
यथा च भ्रातृषु स्निग्धस्तथास्मास्वपि राघवः ॥ २.६.२३ ॥
नम्र मनाचा, विद्वान, धर्मात्मा, बंधुप्रेमी राघव जसा भावांवर स्नेहशील आहे, तसाच आमच्यावरही आहे.
2.6.24
चिरं जीवतु धर्मात्मा राजा दशरथोऽनघः।
यत्प्रसादेनाभिषिक्तं रामं द्रक्ष्यामहे वयम् ॥ २.६.२४ ॥
धर्मात्मा, निष्पाप राजा दशरथ दीर्घकाल जगो; ज्याच्या कृपेने आम्ही अभिषिक्त रामाला पाहू.
2.6.25
एवंविधं कथयतां पौराणां शुश्रुवुः परे।
दिग्भ्यो विश्रुतवृत्तान्ताः प्राप्ता जानपदा जनाः ॥ २.६.२५ ॥
असे बोलणाऱ्या नगरवासीयांचे बोलणे इतरांनी ऐकले; दिशांमधून वार्ता ऐकून देशातील लोकही येऊन पोहोचले.
2.6.26
ते तु दिग्भ्यः पुरीं प्राप्ता द्रष्टुं रामाभिषेचनम्।
रामस्य पूरयामासुः पुरीं जानपदा जनाः ॥ २.६.२६ ॥
ते लोक दिशांमधून रामाचा राज्याभिषेक पाहण्यासाठी नगरीत आले आणि त्यांनी नगरी भरून टाकली — देशातील लोक.
2.6.27
जनौघैस्तैर्विसर्पद्भिः शुश्रुवे तत्र निःस्वनः।
पर्वसूदीर्णवेगस्य सागरस्येव निःस्वनः ॥ २.६.२७ ॥
त्या जनप्रवाहाच्या उसळीमुळे तेथे एक नाद ऐकू आला, जसा पर्वकाळी वेगाने उसळणाऱ्या सागराचा गर्जनाध्वनी.
2.6.28
ततस्तदिन्द्रक्षयसंनिभं पुरं
दिदृक्षुभिर्जानपदैरुपाहितैः।
समन्ततः सस्वनमाकुलं बभौ
समुद्रयादोभिरिवार्णवोदकम् ॥ २.६.२८ ॥
तेव्हा इंद्रलोकासारखी ती नगरी, पाहण्याच्या इच्छेने आलेल्या देशातील लोकांनी सर्वत्र गजराने भरून, समुद्राचे पाणी जलचरांनी भरलेले असावे तसे शोभू लागली.