والمیکی رامائن · سرگ 2.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.65.1
अथ रात्र्याम् व्यतीतायाम् प्रातर् एव अपरे अहनि ।
वन्दिनः पर्युपातिष्ठम्स् तत् पार्थिव निवेशनम् ॥ २.६५.१ ॥
رات گزرنے کے بعد اگلے دن صبح ہی بندی جن اس شاہی محل میں حاضر ہوئے۔
2.65.2
सूताः परमसम्स्काराः मङ्गलाश्चोत्तमश्रुताः ।
गायकाः स्तुतिशीलाश्च निगदन्तः पृथक् पृथक् ॥ २.६५.२ ॥
اعلیٰ تربیت والے، مبارک، بہترین علم والے سوت، گویّے اور مدح پسند لوگ الگ الگ بولتے تھے۔
2.65.3
राजानम् स्तुताम् तेषामुदात्ताभिहिताशिषाम् ।
प्रासादाभोगविस्तीर्णः स्तुतिशब्दो ह्यवर्तत ॥ २.६५.३ ॥
بلند آواز سے دعائیں دینے والوں کی بادشاہ کی مدح کی آواز محل کی وسیع فضاؤں میں پھیل گئی۔
2.65.4
ततस्तु स्तुवताम् तेषाम् सूतानाम् पाणिवादकाः ।
अवदानान्युदाहृत्य पाणिवादा नवादयन् ॥ २.६५.४ ॥
پھر مدح کرنے والے سوتوں کے ساتھ ہاتھ سے بجانے والوں نے ان کے کارنامے بیان کر کے ساز بجائے۔
2.65.5
तेन शब्देन विहगाः प्रतिबुद्धा विसस्वनुः ।
शाखास्थाः पञ्जरस्थाश्च ये राजकुलगोचराः ॥ २.६५.५ ॥
اس آواز سے جاگے ہوئے پرندے—شاخوں پر بیٹھے، پنجروں میں قید اور شاہی گھرانے میں رہنے والے—چہچہانے لگے۔
2.65.6
व्याहृताः पुण्य्शब्दाश्च वीणानाम् चापि निस्स्वनाः ।
आशीर्गेयम् च गाथानाम् पूरयामास वेश्म तत ॥ २.६५.६ ॥
مبارک صدائیں، ویناؤں کی گونج، دعاؤں کے نغمے اور گاتھاؤں کے سُر اس محل کو بھر گئے۔
2.65.7
ततः शुचि समाचाराः पर्युपस्थान कोविदः ।
स्त्री वर्ष वर भूयिष्ठा उपतस्थुर् यथा पुरम् ॥ २.६५.७ ॥
پھر پاکیزہ اطوار، خدمت میں ماہر، زیادہ تر بزرگ اور معزز عورتیں پہلے کی طرح وہاں حاضر ہوئیں۔
2.65.8
हरि चन्दन सम्पृक्तम् उदकम् कान्चनैः घटैः ।
आनिन्युः स्नान शिक्षा आज्ञा यथा कालम् यथा विधि ॥ २.६५.८ ॥
ہری چندن ملا ہوا پانی سونے کے گھڑوں میں لایا گیا؛ غسل کے حکم کے مطابق، مناسب وقت پر، دستور کے مطابق۔
2.65.9
मन्गल आलम्भनीयानि प्राशनीयान् उपस्करान् ।
उपनिन्युस् तथा अपि अन्याः कुमारी बहुलाः स्त्रियः ॥ २.६५.९ ॥
مَنگل چھونے کے لائق چیزیں اور کھانے کے لائق سامان لایا گیا؛ اسی طرح دوسری بہت سی کنواریاں اور عورتیں بھی لے آئیں۔
2.65.10
सर्वलक्षणसम्पन्नम् सर्वम् विधिवदर्चितम् ।
सर्वम् सुगुणलक्स्मीवत्तद्भभूवाभिहारिकम् ॥ २.६५.१० ॥
تمام مبارک نشانیوں سے مزین، سب کچھ دستور کے مطابق پوجا گیا، اچھے اوصاف کی شان جیسا وہ سارا اہتمامِ تاجپوشی تیار ہو گیا۔
2.65.11
ततः सूर्योदयम् यावत्सर्वम् परिसमुत्सुकम् ।
तस्थावनुपसम्प्राप्तम् किम् स्विदित्युपश् ॥ २.६५.११ ॥
پھر طلوعِ آفتاب تک سب بے حد مشتاق ہو کر کھڑے رہے، یہ سوچتے ہوئے کہ 'وہ ابھی تک کیوں نہیں آئے؟'
2.65.12
अथ याः कोसल इन्द्रस्य शयनम् प्रत्यनन्तराः ।
ताः स्त्रियः तु समागम्य भर्तारम् प्रत्यबोधयन् ॥ २.६५.१२ ॥
پھر کوسل کے بادشاہ کے بستر کے قریب رہنے والی وہ عورتیں جمع ہو کر اپنے آقا کو جگانے لگیں۔
2.65.13
तथाप्युचितवृत्तास्ता विनयेन नयेन च ।
न ह्यस्य शयनम् स्पृष्ट्वा किम् चिदप्युपलेभिरे ॥ २.६५.१३ ॥
پھر بھی، مناسب رویہ رکھنے والی ان عورتوں نے عاجزی اور دانائی سے، اس کے بستر کو چھو کر بھی کچھ محسوس نہ کیا۔
2.65.14
ताः स्त्रीयः स्वप्नशीलज्ञास्चेष्टासम्चलनादिषु ।
ता वेपथु परीताः च राज्ञः प्राणेषु शन्किताः ॥ २.६५.१४ ॥
بادشاہ کی نیند کی عادتوں کو جاننے والی وہ عورتیں، اس کی حرکات و سکنات میں لرزتی ہوئی، بادشاہ کی جان کے بارے میں اندیشہ مند ہوئیں۔
2.65.15
प्रतिस्रोतः तृण अग्राणाम् सदृशम् सम्चकम्पिरे ।
अथ सम्वेपमनानाम् स्त्रीणाम् दृष्ट्वा च पार्थिवम् ॥ २.६५.१५ ॥
دھارے کے خلاف گھاس کی نوکوں کی مانند وہ کانپ اٹھیں۔ پھر بادشاہ کو دیکھ کر کانپتی ہوئی ان عورتوں نے...
2.65.16
यत् तत् आशन्कितम् पापम् तस्य जज्ञे विनिश्चयः ।
कौसल्या च सुमित्रा च पुत्रशोकपराजिते ॥ २.६५.१६ ॥
جس گناہ کا انہیں اندیشہ تھا، وہ اس کے بارے میں یقینی ہو گیا۔ اور بیٹے کے غم سے مغلوب کوشلیا اور سمتر ا (بھی)۔
2.65.17
प्रसुप्ते न प्रबुध्येते यथा कालसमन्विते ।
निष्प्रभा च विवर्णा च सन्ना शोकेन सन्नता ॥ २.६५.१७ ॥
سوئی ہوئی وہ دونوں وقت پر نہ جاگیں؛ بے نور، زرد رو، غم سے نڈھال اور جھکی ہوئی تھیں۔
2.65.18
न व्यराजत कौसल्या तारेव तिमिरावृता ।
कौसल्यानन्तरम् राज्ञः सुमित्रा तदन्तनरम् ॥ २.६५.१८ ॥
اندھیرے میں ڈھکے ستارے کی طرح کوشلیا نہ چمکی۔ کوشلیا کے بعد بادشاہ کی (بیوی) سمتر ا، اس کے بعد...
2.65.19
न स्म विभ्राजते देवी शोकाश्रुलुलितानना ।
ते च दृष्ट्वा तथा सुप्ते शुभे देव्यौ च तम् नृपम् ॥ २.६५.१९ ॥
غم کے آنسوؤں سے بگڑے ہوئے چہرے والی دیوی (کوشلیا) اب نہیں دمک رہی تھیں۔ اور ان دونوں نیک رانیوں نے بادشاہ کو اس طرح بے ہوش پڑے دیکھا۔
2.65.20
सुप्तमे वोद्गतप्राणमन्तः पुरमन्यत ।
ततः प्रचुक्रुशुर् दीनाः सस्वरम् ता वर अन्गनाः ॥ २.६५.२० ॥
حرم سرا نے سمجھا کہ ان کی جان نکل گئی ہے۔ تب غمزدہ ان بہترین خواتین نے بلند آواز سے نوحہ کیا۔
2.65.21
करेणवैव अरण्ये स्थान प्रच्युत यूथपाः ।
तासाम् आक्रन्द शब्देन सहसा उद्गत चेतने ॥ २.६५.२१ ॥
جنگل میں جس طرح ہتھنیوں کے گروہ کے سردار اپنی جگہ سے بچھڑ جاتے ہیں، اسی طرح ان کے نوحے کی آواز سے اچانک (بادشاہ کو) ہوش آ گیا۔
2.65.22
कौसल्या च सुमित्राच त्यक्त निद्रे बभूवतुः ।
कौसल्या च सुमित्रा च दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च पार्थिवम् ॥ २.६५.२२ ॥
کوشلیا اور سمترا نیند چھوڑ کر جاگ اٹھیں۔ کوشلیا اور سمترا نے بادشاہ کو دیکھا اور چھوا۔
2.65.23
हा नाथ इति परिक्रुश्य पेततुर् धरणी तले ।
सा कोसल इन्द्र दुहिता वेष्टमाना मही तले ॥ २.६५.२३ ॥
"ہائے ناتھ!" کہہ کر بلند آواز سے نوحہ کرتے ہوئے (وہ دونوں) زمین پر گر پڑیں۔ کوسل کے بادشاہ کی بیٹی (کوشلیا) زمین پر تڑپنے لگی۔
2.65.24
न बभ्राज रजो ध्वस्ता तारा इव गगन च्युता ।
नृपे शान्तगुणे जाते कौसल्याम् पतिताम् भुवि ॥ २.६५.२४ ॥
غبار میں لتھڑی ہوئی وہ (کوشلیا) آسمان سے گرے ہوئے تارے کی طرح نہ چمکیں۔ بادشاہ کے اوصاف ساکن ہو جانے پر، زمین پر گری ہوئی کوشلیا (ایسی تھیں)۔
2.65.25
आपश्यम्स्ताः स्त्रियः सर्वा हताम् नागवधूमिव ।
ततः सर्वा नरेन्द्रस्य कैकेयीप्रमुखाः स्त्रियः ॥ २.६५.२५ ॥
پھر میں نے بادشاہ کی تمام عورتوں کو دیکھا، کیکیی جن میں پیش پیش تھیں، گویا مارے گئے ہتھنیوں کی مانند۔
2.65.26
रुदन्त्यः शोकसन्तप्ता निपेतुर्गतचेतनाः ।
ताभिः स बलवान्नादः क्रोशन्तीभिरनुद्रुतः ॥ २.६५.२६ ॥
غم سے تڑپتی روتی ہوئی وہ بے ہوش ہو کر گر پڑیں۔ ان کی چیخوں سے وہ زوردار آواز اور بڑھ گئی۔
2.65.27
येन स्फीतीकृतो भूयस्तद्गृहम् समनादयत् ।
तत् समुत्त्रस्त सम्भ्रान्तम् पर्युत्सुक जन आकुलम् ॥ २.६५.२७ ॥
جس سے وہ آواز پھر بڑھ کر اس محل کو گونجا گئی۔ تب وہ خوفزدہ، گھبرائے ہوئے، بے چین لوگوں سے بھر گیا۔
2.65.28
सर्वतः तुमुल आक्रन्दम् परिताप आर्त बान्धवम् ।
सद्यो निपतित आनन्दम् दीन विक्लव दर्शनम् ॥ २.६५.२८ ॥
ہر طرف شدید کہرام تھا، غم سے نڈھال عزیز تھے۔ خوشی فوراً جاتی رہی؛ منظر دردناک اور بدحال ہو گیا۔
2.65.29
बभूव नर देवस्य सद्म दिष्ट अन्तम् ईयुषः ।
अतीतम् आज्ञाय तु पार्थिव ऋषभम् ।
यशस्विनम् सम्परिवार्य पत्नयः ।
भृशम् रुदन्त्यः करुणम् सुदुह्खिताः ।
प्रगृह्य बाहू व्यलपन्न् अनाथवत् ॥ २.६५.२९ ॥
بادشاہ کے محل میں وہ تقدیر کے مقرر کردہ انجام کو پہنچے۔ یہ جان کر ان یشسوی شاہِ افضل کو گھیر کر بیویاں نہایت غمگین ہو کر دردناک انداز میں روئیں، دونوں بازو اٹھا کر بے کسوں کی طرح نوحہ کرنے لگیں۔