Vālmīki Rāmāyaṇa · Sarga 2.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.69.1
याम् एव रात्रिम् ते दूताः प्रविशन्ति स्म ताम् पुरीम् ।
भरतेन अपि ताम् रात्रिम् स्वप्नो दृष्टः अयम् अप्रियः ॥ २.६९.१ ॥
On the very night the messengers were entering that city, Bharata too saw this unpleasant dream.
2.69.2
व्युष्टाम् एव तु ताम् रात्रिम् दृष्ट्वा तम् स्वप्नम् अप्रियम् ।
पुत्रः राज अधिराजस्य सुभृशम् पर्यतप्यत ॥ २.६९.२ ॥
When that night had dawned, Bharata, son of the king of kings, having seen that unpleasant dream, was greatly tormented.
2.69.3
तप्यमानम् समाज्ञाय वयस्याः प्रिय वादिनः ।
आयासम् हि विनेष्यन्तः सभायाम् चक्रिरे कथाः ॥ २.६९.३ ॥
Perceiving that he was tormented, his pleasant-speaking friends began conversations in the assembly to dispel his distress.
2.69.4
वादयन्ति तथा शान्तिम् लासयन्ति अपि च अपरे ।
नाटकानि अपरे प्राहुर् हास्यानि विविधानि च ॥ २.६९.४ ॥
Some played music, some caused dancing, and others recited plays and various comic pieces.
2.69.5
स तैः महात्मा भरतः सखिभिः प्रिय वादिभिः ।
गोष्ठी हास्यानि कुर्वद्भिर् न प्राहृष्यत राघवः ॥ २.६९.५ ॥
Though his pleasant-speaking friends made jokes in the gathering, the great-souled Bharata, the Rāghava, did not rejoice.
2.69.6
तम् अब्रवीत् प्रिय सखो भरतम् सखिभिर् वृतम् ।
सुहृद्भिः पर्युपासीनः किम् सखे न अनुमोदसे ॥ २.६९.६ ॥
To Bharata, surrounded by his friends and well-wishers, a dear friend said: "Friend, why do you not rejoice?"
2.69.7
एवम् ब्रुवाणम् सुहृदम् भरतः प्रत्युवाच ह ।
शृणु त्वम् यन् निमित्तम्मे दैन्यम् एतत् उपागतम् ॥ २.६९.७ ॥
Thus addressed by his friend, Bharata replied: Listen to the cause from which this dejection has come upon me.
2.69.8
स्वप्ने पितरम् अद्राक्षम् मलिनम् मुक्त मूर्धजम् ।
पतन्तम् अद्रि शिखरात् कलुषे गोमये ह्रदे ॥ २.६९.८ ॥
In a dream I saw my father, soiled, with loosened hair, falling from a mountain peak into a foul pool of cow-dung.
2.69.9
प्लवमानः च मे दृष्टः स तस्मिन् गोमय ह्रदे ।
पिबन्न् अन्जलिना तैलम् हसन्न् इव मुहुर् मुहुः ॥ २.६९.९ ॥
And I saw him swimming in that cow-dung pool, drinking oil from his cupped hands, laughing again and again as if in mirth.
2.69.10
ततः तिलोदनम् भुक्त्वा पुनः पुनर् अधः शिराः ।
तैलेन अभ्यक्त सर्व अन्गः तैलम् एव अवगाहत ॥ २.६९.१० ॥
Then, having eaten sesame rice, again and again with head downward, his whole body anointed with oil, he kept bathing only in oil.
2.69.11
स्वप्ने अपि सागरम् शुष्कम् चन्द्रम् च पतितम् भुवि ।
सहसा च अपि सम्शन्तम् ज्वलितम् जात वेदसम् ॥ २.६९.११ ॥
In a dream I also saw the ocean dried up, the moon fallen to the earth, and suddenly the blazing fire extinguished.
2.69.12
औपवाह्यस्य नागस्य विषाणम् शकलीकृतम् ।
सहसा चापि सम्शान्तम् ज्वलितम् जातवेदसम् ॥ २.६९.१२ ॥
I saw the tusk of the royal elephant broken into pieces, and suddenly the blazing fire extinguished.
2.69.13
अवदीर्णाम् च पृथिवीम् शुष्कामः च विविधान् द्रुमान् ।
अहम् पश्यामि विध्वस्तान् सधूमामः चैव पार्वतान् ॥ २.६९.१३ ॥
I see the earth split open, the many kinds of dry trees shattered, and the mountains full of smoke.
2.69.14
पीठे कार्ष्णायसे च एनम् निषण्णम् कृष्ण वाससम् ।
प्रहसन्ति स्म राजानम् प्रमदाः कृष्ण पिन्गलाः ॥ २.६९.१४ ॥
On an iron seat, clad in black, this king sat, and women dark and tawny were laughing at him.
2.69.15
त्वरमाणः च धर्म आत्मा रक्त माल्य अनुलेपनः ।
रथेन खर युक्तेन प्रयातः दक्षिणा मुखः ॥ २.६९.१५ ॥
And a righteous man, wearing red garlands and ointment, hastened away in a chariot yoked with donkeys, facing south.
2.69.16
प्रहसन्तीव राजानम् प्रमदा रक्तवासिनी ।
प्रकर्षन्ती मया दृष्टा राक्षसी विकृतासना ॥ २.६९.१६ ॥
I saw a woman in red garments, as if laughing at the king, a rakshasi with a misshapen seat, dragging someone away.
2.69.17
एवम् एतन् मया दृष्टम् इमाम् रात्रिम् भय आवहाम् ।
अहम् रामः अथ वा राजा लक्ष्मणो वा मरिष्यति ॥ २.६९.१७ ॥
Thus have I seen this, on this night that brings fear: either I will die, or Rāma, or the king, or Lakṣmaṇa will die.
2.69.18
नरः यानेन यः स्वप्ने खर युक्तेन याति हि ।
अचिरात् तस्य धूम अग्रम् चितायाम् सम्प्रदृश्यते ॥ २.६९.१८ ॥
The man who in a dream travels by a vehicle yoked to donkeys — soon a column of smoke will be seen rising from his funeral pyre.
2.69.19
एतन् निमित्तम् दीनो अहम् तन् न वः प्रतिपूजये ।
शुष्यति इव च मे कण्ठो न स्वस्थम् इव मे मनः ॥ २.६९.१९ ॥
Distressed by this omen, I do not answer you. My throat seems to dry up, and my mind is not at ease.
2.69.20
न पश्यामि भयस्थानम् भयम् चैवोपधारये ।
भ्रष्टश्च स्वरयोगो मे चाया चोपहता मम ॥ २.६९.२० ॥
I see no place of danger, yet I perceive fear. The harmony of my voice is lost, and my radiance is impaired.
2.69.21
जुगुप्सन्न् इव च आत्मानम् न च पश्यामि कारणम् ।
इमाम् हि दुह्स्वप्न गतिम् निशाम्य ताम् ।
अनेक रूपाम् अवितर्किताम् पुरा ।
भयम् महत् तद्द् हृदयान् न याति मे ।
विचिन्त्य राजानम् अचिन्त्य दर्शनम् ॥ २.६९.२१ ॥
I seem to loathe myself, and I see no cause for it. Having heard of the course of this evil dream, of many forms and never before imagined, that great fear does not leave my heart. Thinking of the king, whose sight is beyond thought—