ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.69.1
याम् एव रात्रिम् ते दूताः प्रविशन्ति स्म ताम् पुरीम् ।
भरतेन अपि ताम् रात्रिम् स्वप्नो दृष्टः अयम् अप्रियः ॥ २.६९.१ ॥
ਜਿਸ ਰਾਤ ਦੂਤ ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸੇ ਰਾਤ ਭਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਅਪ੍ਰਿਯ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ।
2.69.2
व्युष्टाम् एव तु ताम् रात्रिम् दृष्ट्वा तम् स्वप्नम् अप्रियम् ।
पुत्रः राज अधिराजस्य सुभृशम् पर्यतप्यत ॥ २.६९.२ ॥
ਉਸ ਰਾਤ ਦੇ ਬੀਤਣ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਅਪ੍ਰਿਯ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾਧਿਰਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਬਹੁਤ ਸੰਤਾਪਿਤ ਹੋਇਆ।
2.69.3
तप्यमानम् समाज्ञाय वयस्याः प्रिय वादिनः ।
आयासम् हि विनेष्यन्तः सभायाम् चक्रिरे कथाः ॥ २.६९.३ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤਾਪਿਤ ਜਾਣ ਕੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਛੇੜੀਆਂ।
2.69.4
वादयन्ति तथा शान्तिम् लासयन्ति अपि च अपरे ।
नाटकानि अपरे प्राहुर् हास्यानि विविधानि च ॥ २.६९.४ ॥
ਕੁਝ ਨੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾਏ, ਕੁਝ ਨੇ ਨੱਚ ਕਰਵਾਇਆ; ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ ਸੁਣਾਏ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੀ ਸੁਣਾਏ।
2.69.5
स तैः महात्मा भरतः सखिभिः प्रिय वादिभिः ।
गोष्ठी हास्यानि कुर्वद्भिर् न प्राहृष्यत राघवः ॥ २.६९.५ ॥
ਉਹਨਾਂ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਾਸਾ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਾ ਹੋਇਆ।
2.69.6
तम् अब्रवीत् प्रिय सखो भरतम् सखिभिर् वृतम् ।
सुहृद्भिः पर्युपासीनः किम् सखे न अनुमोदसे ॥ २.६९.६ ॥
ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਬੈਠੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਿੱਤਰਾ, ਤੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੈਂ?"
2.69.7
एवम् ब्रुवाणम् सुहृदम् भरतः प्रत्युवाच ह ।
शृणु त्वम् यन् निमित्तम्मे दैन्यम् एतत् उपागतम् ॥ २.६९.७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਭਰਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਸੁਣ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਦੁੱਖ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ।
2.69.8
स्वप्ने पितरम् अद्राक्षम् मलिनम् मुक्त मूर्धजम् ।
पतन्तम् अद्रि शिखरात् कलुषे गोमये ह्रदे ॥ २.६९.८ ॥
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ: ਮੈਲੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਪਰਬਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਗੰਦੇ ਗੋਬਰ ਦੇ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ।
2.69.9
प्लवमानः च मे दृष्टः स तस्मिन् गोमय ह्रदे ।
पिबन्न् अन्जलिना तैलम् हसन्न् इव मुहुर् मुहुः ॥ २.६९.९ ॥
ਉਸ ਗੋਬਰ ਦੇ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੈਰਦੇ ਦਿੱਸੇ; ਅੰਜਲੀ ਨਾਲ ਤੇਲ ਪੀਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੱਸਦੇ ਹੋਣ।
2.69.10
ततः तिलोदनम् भुक्त्वा पुनः पुनर् अधः शिराः ।
तैलेन अभ्यक्त सर्व अन्गः तैलम् एव अवगाहत ॥ २.६९.१० ॥
ਫਿਰ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਭਾਤ ਖਾ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਰੀਰ ਸਾਰੇ ਤੇਲ ਲਾ ਕੇ ਕੇਵਲ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੁਬਕੀ ਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।
2.69.11
स्वप्ने अपि सागरम् शुष्कम् चन्द्रम् च पतितम् भुवि ।
सहसा च अपि सम्शन्तम् ज्वलितम् जात वेदसम् ॥ २.६९.११ ॥
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਚੰਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝੀ ਵੇਖੀ।
2.69.12
औपवाह्यस्य नागस्य विषाणम् शकलीकृतम् ।
सहसा चापि सम्शान्तम् ज्वलितम् जातवेदसम् ॥ २.६९.१२ ॥
ਸ਼ਾਹੀ ਹਾਥੀ ਦਾ ਦੰਦ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵੀ ਬੁਝੀ ਵੇਖੀ।
2.69.13
अवदीर्णाम् च पृथिवीम् शुष्कामः च विविधान् द्रुमान् ।
अहम् पश्यामि विध्वस्तान् सधूमामः चैव पार्वतान् ॥ २.६९.१३ ॥
ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਟੀ ਹੋਈ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।
2.69.14
पीठे कार्ष्णायसे च एनम् निषण्णम् कृष्ण वाससम् ।
प्रहसन्ति स्म राजानम् प्रमदाः कृष्ण पिन्गलाः ॥ २.६९.१४ ॥
ਕਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਕਾਲੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਬੈਠੇ ਇਸ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੀਲੀਆਂ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
2.69.15
त्वरमाणः च धर्म आत्मा रक्त माल्य अनुलेपनः ।
रथेन खर युक्तेन प्रयातः दक्षिणा मुखः ॥ २.६९.१५ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਉਹ ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੇਪ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਖੋਤਿਆਂ ਜੁੜੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
2.69.16
प्रहसन्तीव राजानम् प्रमदा रक्तवासिनी ।
प्रकर्षन्ती मया दृष्टा राक्षसी विकृतासना ॥ २.६९.१६ ॥
ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਮਾਨੋ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਲਾਲ ਵਸਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਮੈਂ ਵੇਖੀ; ਉਹ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਆਸਨ ਵਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸੀ, (ਕਿਸੇ ਨੂੰ) ਘਸੀਟ ਕੇ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।
2.69.17
एवम् एतन् मया दृष्टम् इमाम् रात्रिम् भय आवहाम् ।
अहम् रामः अथ वा राजा लक्ष्मणो वा मरिष्यति ॥ २.६९.१७ ॥
ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਮਰਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਰਾਮ, ਜਾਂ ਰਾਜਾ, ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮਰੇਗਾ।
2.69.18
नरः यानेन यः स्वप्ने खर युक्तेन याति हि ।
अचिरात् तस्य धूम अग्रम् चितायाम् सम्प्रदृश्यते ॥ २.६९.१८ ॥
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਖੋਤਿਆਂ ਜੁੜੇ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਚਿਖਾ ਉੱਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਲਾਟ ਦਿੱਸੇਗੀ।
2.69.19
एतन् निमित्तम् दीनो अहम् तन् न वः प्रतिपूजये ।
शुष्यति इव च मे कण्ठो न स्वस्थम् इव मे मनः ॥ २.६९.१९ ॥
ਇਸ ਅਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ। ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਸੁੱਕਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।
2.69.20
न पश्यामि भयस्थानम् भयम् चैवोपधारये ।
भ्रष्टश्च स्वरयोगो मे चाया चोपहता मम ॥ २.६९.२० ॥
ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਡਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਸੁਰ ਵਿਗੜ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਚਮਕ ਵੀ ਮੱਧਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
2.69.21
जुगुप्सन्न् इव च आत्मानम् न च पश्यामि कारणम् ।
इमाम् हि दुह्स्वप्न गतिम् निशाम्य ताम् ।
अनेक रूपाम् अवितर्किताम् पुरा ।
भयम् महत् तद्द् हृदयान् न याति मे ।
विचिन्त्य राजानम् अचिन्त्य दर्शनम् ॥ २.६९.२१ ॥
ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੀ ਘਿਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਸੋਚੇ ਗਏ ਇਸ ਬੁਰੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਗਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਡਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਅਚਿੰਤ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ—