ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.7.1
ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्या तु सहोषिता।
प्रासादं चन्द्रसंकाशमारुरोह यदृच्छया ॥ २.७.१ ॥
କୈକେୟୀଙ୍କ ଦାସୀବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହ ରହୁଥିବା ସେ ମନ୍ଥରା ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ପ୍ରାସାଦରେ ଚଢ଼ିଲା।
2.7.2
सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकमलोत्पलाम्।
अयोध्यां मन्थरा तस्मात् प्रासादादन्ववैक्षत ॥ २.७.२ ॥
ରାଜପଥରେ ଜଳ ସିଞ୍ଚିତ ଏବଂ ପଦ୍ମ-ଉତ୍ପଳରେ ଛିନ୍ନବିଛିନ୍ନ ସମଗ୍ର ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ମନ୍ଥରା ସେହି ପ୍ରାସାଦରୁ ଦେଖିଲା।
2.7.3
पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलंकृताम्।
सिक्तां चन्दनतोयैश्च शिरःस्नातजनैर्युताम् ॥ २.७.३ ॥
ଉତ୍ତମ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ସିଞ୍ଚିତ, ମସ୍ତକ-ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ (ଅଯୋଧ୍ୟା)।
2.7.4
माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।
शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनादिताम् ॥ २.७.४ ॥
ମାଳା ଓ ମୋଦକ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୁଞ୍ଜିତ, ଧଳା ଦେବଗୃହ-ଦ୍ୱାରବିଶିଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟଧ୍ୱନିରେ ନିନାଦିତ (ଅଯୋଧ୍ୟା)।
2.7.5
सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषनिनादिताम्।
प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम् ॥ २.७.५ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବ୍ରହ୍ମଘୋଷରେ ନିନାଦିତ, ପ୍ରସନ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାବିଶିଷ୍ଟ, ଗାଈ ଓ ଷଣ୍ଢଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଡାକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ (ଅଯୋଧ୍ୟା)।
2.7.6
हृष्टप्रमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।
अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता ॥ २.७.६ ॥
ହର୍ଷିତ ଓ ପ୍ରମୁଦିତ ପୌରବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜା ଓ ମାଳାରେ ସଜ୍ଜିତ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖି ମନ୍ଥରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲା।
2.7.7
सा हर्षोत्फुल्लनयनां पाण्डुरक्षौमवासिनीम्।
अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा ॥ २.७.७ ॥
ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ନୟନ, ଧଳା ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଧାତ୍ରୀକୁ ଦେଖି ମନ୍ଥରା ପଚାରିଲା।
2.7.8
उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती।
राममाता धनं किं नु जनेभ्यः सम्प्रयच्छति ॥ २.७.८ ॥
ଉତ୍ତମ ହର୍ଷରେ ଯୁକ୍ତା, ଧନାକାଂକ୍ଷିଣୀ ସତୀ ରାମମାତା ଲୋକମାନଙ୍କୁ କି ଧନ ଦେଉଛନ୍ତି?
2.7.9
अतिमात्रं प्रहर्षः किं जनस्यास्य च शंस मे।
कारयिष्यति किं वापि सम्प्रहृष्टो महीपतिः ॥ २.७.९ ॥
ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କର ଏତେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦ କାହିଁକି? ମୋତେ କୁହ। କିମ୍ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ରାଜା କଣ କରାଇବେ?
2.7.10
विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री तु परया मुदा।
आचचक्षेऽथ कुब्जायै भूयसीं राघवे श्रियम् ॥ २.७.१० ॥
ଆନନ୍ଦରେ ଯେପରି ଫାଟିପଡ଼ୁଥିବା ଧାତ୍ରୀ ପରମ ହର୍ଷରେ କୁବ୍ଜାକୁ ରାଘବଙ୍କ ମହା ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିଲା।
2.7.11
श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन चानघम्।
राजा दशरथो राममभिषेक्ता हि राघवम् ॥ २.७.११ ॥
ଆସନ୍ତାକାଲି ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, କ୍ରୋଧ ଜିତିଥିବା, ନିର୍ଦୋଷ ରାଘବ ରାମଙ୍କୁ ରାଜା ଦଶରଥ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ଅଭିଷେକ କରିବେ।
2.7.12
धात्र्यास्तु वचनं श्रुत्वा कुब्जा क्षिप्रममर्षितः।
कैलासशिखराकारात् प्रासादादवरोहत ॥ २.७.१२ ॥
ଧାତ୍ରୀର କଥା ଶୁଣି କୁବ୍ଜା କ୍ରୋଧରେ ଶୀଘ୍ର କୈଳାସ ଶିଖର ପରି ପ୍ରାସାଦରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଆସିଲା।
2.7.13
सा दह्यमाना क्रोधेन मन्थरा पापदर्शिनी।
शयानामेव कैकेयीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.७.१३ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଜଳୁଥିବା, ପାପଦୃଷ୍ଟି ମନ୍ଥରା ଶୋଉଥିବା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।
2.7.14
उत्तिष्ठ मूढे किं शेषे भयं त्वामभिवर्तते।
उपप्लुतमघौघेन नात्मानमवबुध्यसे ॥ २.७.१४ ॥
ଉଠ, ମୂର୍ଖା! କାହିଁକି ଶୋଉଛୁ? ତୁମ ଉପରେ ଭୟ ଆସୁଛି; ବିପଦର ସ୍ରୋତରେ ବୁଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନିଜକୁ ବୁଝୁନାହଁ।
2.7.15
अनिष्टे सुभगाकारे सौभाग्येन विकत्थसे।
चलं हि तव सौभाग्यं नद्याः स्रोत इवोष्णगे ॥ २.७.१५ ॥
ଆରେ ଅନିଷ୍ଟେ! ଶୁଭରୂପା, ତୁମେ ନିଜ ସୌଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ଗର୍ବ କରୁଛ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ସୌଭାଗ୍ୟ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ନଦୀ ସ୍ରୋତ ପରି ଚଞ୍ଚଳ।
2.7.16
एवमुक्ता तु कैकेयी रुष्टया परुषं वचः।
कुब्जया पापदर्शिन्या विषादमगमत् परम् ॥ २.७.१६ ॥
କ୍ରୁଦ୍ଧା, ପାପଦୃଷ୍ଟି କୁବ୍ଜା ମନ୍ଥରାଙ୍କ କଠୋର ବାକ୍ୟରେ ଏହିପରି କୁହାଯାଇ କୈକେୟୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷାଦରେ ପଡ଼ିଲେ।
2.7.17
कैकेयी त्वब्रवीत् कुब्जां कच्चित् क्षेमं न मन्थरे।
विषण्णवदनां हि त्वां लक्षये भृशदुःखिताम् ॥ २.७.१७ ॥
କୈକେୟୀ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମନ୍ଥରା, କୁଶଳ ତ? ବିଷଣ୍ଣ ମୁଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା ତୁମକୁ ମୁଁ ଦେଖୁଛି।'
2.7.18
मन्थरा तु वचः श्रुत्वा कैकेय्या मधुराक्षरम्।
उवाच क्रोधसंयुक्ता वाक्यं वाक्यविशारदा ॥ २.७.१८ ॥
କୈକେୟୀଙ୍କ ମଧୁର ଅକ୍ଷରର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣା, ବାକ୍ୟରେ ନିପୁଣା ମନ୍ଥରା ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।
2.7.19
सा विषण्णतरा भूत्वा कुब्जा तस्यां हितैषिणी।
विषादयन्ती प्रोवाच भेदयन्ती च राघवम् ॥ २.७.१९ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ କୈକେୟୀଙ୍କ ହିତାକାଙ୍କ୍ଷୀ କୁବ୍ଜା ମନ୍ଥରା ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ କରି ଓ ରାଘବଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରି ଏହା କହିଲା।
2.7.20
अक्षयं सुमहद् देवि प्रवृत्तं त्वद्विनाशनम्।
रामं दशरथो राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ २.७.२० ॥
ହେ ଦେବୀ, ତୁମର ବିନାଶ ପାଇଁ ଏକ ଅକ୍ଷୟ ମହା ବିପଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି — ରାଜା ଦଶରଥ ରାମଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ଅଭିଷେକ କରିବେ।
2.7.21
सास्म्यगाधे भये मग्ना दुःखशोकसमन्विता।
दह्यमानानलेनेव त्वद्धितार्थमिहागता ॥ २.७.२१ ॥
ଅଗାଧ ଭୟରେ ବୁଡ଼ି, ଦୁଃଖ-ଶୋକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିବା ପରି ମୁଁ ଅଛି; ତୁମ ହିତ ପାଇଁ ହିଁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
2.7.22
तव दुःखेन कैकेयि मम दुःखं महद् भवेत्।
त्वद्वृद्धौ मम वृद्धिश्च भवेदिह न संशयः ॥ २.७.२२ ॥
କୈକେୟୀ, ତୁମ ଦୁଃଖରେ ମୋ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ମହତ୍ ହେବ; ତୁମ ବୃଦ୍ଧିରେ ମୋ ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ହେବ — ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
2.7.23
नराधिपकुले जाता महिषी त्वं महीपतेः।
उग्रत्वं राजधर्माणां कथं देवि न बुध्यसे ॥ २.७.२३ ॥
ହେ ଦେବୀ, ରାଜବଂଶରେ ଜନ୍ମ ଓ ରାଜାଙ୍କ ପଟ୍ଟମହିଷୀ ତୁମେ, ରାଜଧର୍ମର କଠୋରତା କାହିଁକି ବୁଝୁନାହଁ?
2.7.24
धर्मवादी शठो भर्ता श्लक्ष्णवादी च दारुणः।
शुद्धभावेन जानीषे तेनैवमतिसंधिता ॥ २.७.२४ ॥
ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଧର୍ମର କଥା କହୁଥିବା, କିନ୍ତୁ ଶଠ; ମଧୁର କହୁଥିବା, ତଥାପି ନିଷ୍ଠୁର। ତୁମ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବ ଯୋଗୁ ତୁମେ ଏହା ଜାଣୁନାହଁ, ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ବହୁତ ଠକିତ ହୋଇଛ।
2.7.25
उपस्थितः प्रयुञ्जानस्त्वयि सान्त्वमनर्थकम्।
अर्थेनैवाद्य ते भर्ता कौसल्यां योजयिष्यति ॥ २.७.२५ ॥
ଆଜି ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସି ବ୍ୟର୍ଥ ସାନ୍ତ୍ୱନା ବାକ୍ୟ କହୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଧନ ଦ୍ୱାରା କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ଟାଣି ନେବେ।
2.7.26
अपवाह्य तु दुष्टात्मा भरतं तव बन्धुषु।
काल्ये स्थापयिता रामं राज्ये निहतकण्टके ॥ २.७.२६ ॥
ସେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ତୁମ ବନ୍ଧୁଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭରତଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ପଠାଇ, କଣ୍ଟକଶୂନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବେ।
2.7.27
शत्रुः पतिप्रवादेन मात्रेव हितकाम्यया।
आशीविष इवाङ्गेन बाले परिधृतस्त्वया ॥ २.७.२७ ॥
ହେ ବାଳେ! ଶତ୍ରୁ ସ୍ୱାମୀର ଛଦ୍ମବେଶରେ, ମାତାଙ୍କ ପରି ତୁମ ହିତ କାମନା କରୁଥିବା ଭାଣ କରି, ବିଷଧର ସାପକୁ ଯେପରି ଗଳାରେ ଧରାଯାଏ, ସେପରି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶରୀରରେ ଧରି ରଖିଛ।
2.7.28
यथा हि कुर्याच्छत्रुर्वा सर्पो वा प्रत्युपेक्षितः।
राज्ञा दशरथेनाद्य सपुत्रा त्वं तथा कृता ॥ २.७.२८ ॥
ଶତ୍ରୁ କିମ୍ବା ସାପକୁ ଅବହେଳା କଲେ ଯେପରି ସେମାନେ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ସେପରି ଆଜି ରାଜା ଦଶରଥ ତୁମକୁ ଓ ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ କରିଦେଇଛନ୍ତି।
2.7.29
पापेनानृतसान्त्वेन बाले नित्यं सुखोचिता।
रामं स्थापयता राज्ये सानुबन्धा हता ह्यसि ॥ २.७.२९ ॥
ହେ ବାଳେ! ପାପୀ ମିଥ୍ୟା ସାନ୍ତ୍ୱନା ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସର୍ବଦା ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ତୁମକୁ, ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରାଇବା ପାଇଁ, ତୁମ ବନ୍ଧୁଜନ ସହିତ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି।
2.7.30
सा प्राप्तकालं कैकेयि क्षिप्रं कुरु हितं तव।
त्रायस्व पुत्रमात्मानं मां च विस्मयदर्शने ॥ २.७.३० ॥
ତେଣୁ ହେ କୈକେୟୀ! ଏବେ ସମୟ ଆସିଛି, ଶୀଘ୍ର ନିଜର ହିତ କର। ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ, ନିଜକୁ ଓ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ବିସ୍ମିତ ଦେଖାଯାଉଥିବା!
2.7.31
मन्थराया वचः श्रुत्वा शयनात् सा शुभानना।
उत्तस्थौ हर्षसम्पूर्णा चन्द्रलेखेव शारदी ॥ २.७.३१ ॥
ମନ୍ଥରାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସୁନ୍ଦର ମୁଖବିଶିଷ୍ଟା ସେ କୈକେୟୀ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠିଲେ; ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶରତ୍ ଋତୁର ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା ପରି।
2.7.32
अतीव सा तु संतुष्टा कैकेयी विस्मयान्विता।
दिव्यमाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रददौ शुभम् ॥ २.७.३२ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୈକେୟୀ ସେଇ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଅଳଙ୍କାର ଦେଲେ।
2.7.33
दत्त्वा त्वाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रमदोत्तमा।
कैकेयी मन्थरां हृष्टा पुनरेवाब्रवीदिदम् ॥ २.७.३३ ॥
ସେହି କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ, ହର୍ଷିତା ନାରୀଶ୍ରେଷ୍ଠା କୈକେୟୀ ପୁଣି ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.7.34
इदं तु मन्थरे मह्यमाख्यातं परमं प्रियम्।
एतन्मे प्रियमाख्यातं किं वा भूयः करोमि ते ॥ २.७.३४ ॥
ହେ ମନ୍ଥରେ! ଏହି ପରମ ପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ ତୁମେ ମୋତେ କହିଛ। ଏହି ପ୍ରିୟ କଥା ପାଇଁ ତୁମ ପାଇଁ ଆଉ କ'ଣ କରିବି?
2.7.35
रामे वा भरते वाहं विशेषं नोपलक्षये।
तस्मात् तुष्टास्मि यद् राजा रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ २.७.३५ ॥
ରାମ କିମ୍ବା ଭରତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କୌଣସି ଭେଦ ଦେଖେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରିବେ ବୋଲି ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
2.7.36
न मे परं किंचिदितो वरं पुनः
प्रियं प्रियार्हे सुवचं वचोऽमृतम्।
तथा ह्यवोचस्त्वमतः प्रियोत्तरं
वरं परं ते प्रददामि तं वृणु ॥ २.७.३६ ॥
ଏଥିରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ବର ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ। ହେ ପ୍ରିୟର ଯୋଗ୍ୟା! ତୁମେ ଅମୃତ ପରି ସୁନ୍ଦର କଥା କହିଛ, ଆହୁରି ପ୍ରିୟ କଥା କହିଛ। ତେଣୁ ତୁମକୁ ଏକ ପରମ ବର ଦେଉଛି; ତାକୁ ବାଛ।