వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.7.1
ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्या तु सहोषिता।
प्रासादं चन्द्रसंकाशमारुरोह यदृच्छया ॥ २.७.१ ॥
కైకేయికి దాసీ కులంలో పుట్టి ఆమెతో కలిసి ఉన్న ఆమె, తన ఇష్టప్రకారం చంద్రునివలె ప్రకాశించే మేడ ఎక్కింది.
2.7.2
सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकमलोत्पलाम्।
अयोध्यां मन्थरा तस्मात् प्रासादादन्ववैक्षत ॥ २.७.२ ॥
రాజవీధులకు నీరు చల్లబడి, కమలాలు కలువలు చెల్లాచెదురుగా ఉన్న అయోధ్యను మంథర ఆ మేడ నుండి చూసింది.
2.7.3
पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलंकृताम्।
सिक्तां चन्दनतोयैश्च शिरःस्नातजनैर्युताम् ॥ २.७.३ ॥
శ్రేష్ఠమైన పతాకలు, ధ్వజాలతో అలంకరించబడి, చందన జలంతో చల్లబడి, తలస్నానం చేసిన జనులతో నిండిన (అయోధ్య).
2.7.4
माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।
शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनादिताम् ॥ २.७.४ ॥
పూలదండలు, మోదకాలు చేతుల్లో పట్టుకున్న శ్రేష్ఠ ద్విజులచే ప్రతిధ్వనిస్తూ, తెల్లని దేవాలయ ద్వారాలు కలిగి, సర్వ వాద్యాల ధ్వనులతో మారుమోగుతున్న (అయోధ్య).
2.7.5
सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषनिनादिताम्।
प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम् ॥ २.७.५ ॥
అత్యంత హర్షితులైన జనులతో నిండి, బ్రహ్మఘోషలతో మారుమోగుతూ, సంతోషించిన శ్రేష్ఠ ఏనుగులు, గుర్రాలు కలిగి, ఆవులు ఎద్దులు గట్టిగా అరుస్తున్న (అయోధ్య).
2.7.6
हृष्टप्रमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।
अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता ॥ २.७.६ ॥
హర్షించిన, ఆనందించిన పౌరులచే ఎత్తైన ధ్వజాలు, మాలలతో అలంకరించబడిన అయోధ్యను చూసి మంథర అత్యంత ఆశ్చర్యం పొందింది.
2.7.7
सा हर्षोत्फुल्लनयनां पाण्डुरक्षौमवासिनीम्।
अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा ॥ २.७.७ ॥
ఆనందంతో వికసించిన కన్నులతో, తెల్లని పట్టువస్త్రం ధరించి, దగ్గరగా నిలిచిన దాదిని చూసి మంథర అడిగింది.
2.7.8
उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती।
राममाता धनं किं नु जनेभ्यः सम्प्रयच्छति ॥ २.७.८ ॥
ఉత్తమమైన ఆనందంతో కూడిన, ధనాన్ని కోరే సాధ్వి అయిన రాముని తల్లి ప్రజలకు ఏ ధనాన్ని ఇస్తోంది?
2.7.9
अतिमात्रं प्रहर्षः किं जनस्यास्य च शंस मे।
कारयिष्यति किं वापि सम्प्रहृष्टो महीपतिः ॥ २.७.९ ॥
ఈ ప్రజలకు ఇంత అధిక ఆనందం ఎందుకు? నాకు చెప్పు. లేదా అత్యంత సంతోషించిన రాజు ఏమి చేయించబోతున్నాడు?
2.7.10
विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री तु परया मुदा।
आचचक्षेऽथ कुब्जायै भूयसीं राघवे श्रियम् ॥ २.७.१० ॥
ఆనందంతో పగిలిపోతున్నట్లుగా ఉన్న దాది, అత్యధిక సంతోషంతో కుబ్జకు రాఘవుని గొప్ప వైభవాన్ని చెప్పింది.
2.7.11
श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन चानघम्।
राजा दशरथो राममभिषेक्ता हि राघवम् ॥ २.७.११ ॥
రేపు పుష్య నక్షత్రంలో, కోపాన్ని జయించిన, నిర్దోషుడైన రాముని, రాజు దశరథుడు యౌవరాజ్యంలో అభిషేకించబోతున్నాడు.
2.7.12
धात्र्यास्तु वचनं श्रुत्वा कुब्जा क्षिप्रममर्षितः।
कैलासशिखराकारात् प्रासादादवरोहत ॥ २.७.१२ ॥
దాది మాటలు విని కుబ్జ కోపంతో వెంటనే కైలాస శిఖరం వంటి భవనం నుండి దిగివచ్చింది.
2.7.13
सा दह्यमाना क्रोधेन मन्थरा पापदर्शिनी।
शयानामेव कैकेयीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.७.१३ ॥
కోపంతో దహించుకుపోతూ, చెడును చూసే మంథర, పడుకొని ఉన్న కైకేయితో ఈ మాటలు పలికింది.
2.7.14
उत्तिष्ठ मूढे किं शेषे भयं त्वामभिवर्तते।
उपप्लुतमघौघेन नात्मानमवबुध्यसे ॥ २.७.१४ ॥
లే, మూర్ఖురాలా! ఎందుకు పడుకున్నావు? నీకు భయం దగ్గరకు వస్తోంది; కష్టాల వరదలో మునిగి ఉన్నా నీవు నిన్ను గ్రహించడం లేదు.
2.7.15
अनिष्टे सुभगाकारे सौभाग्येन विकत्थसे।
चलं हि तव सौभाग्यं नद्याः स्रोत इवोष्णगे ॥ २.७.१५ ॥
ఓ అనిష్టురాలా! శుభాకృతి గలదానా, నీ సౌభాగ్యాన్ని గొప్పగా చెప్పుకుంటున్నావు; కానీ నీ సౌభాగ్యం వేసవిలో నది ప్రవాహంలా చంచలమైనది.
2.7.16
एवमुक्ता तु कैकेयी रुष्टया परुषं वचः।
कुब्जया पापदर्शिन्या विषादमगमत् परम् ॥ २.७.१६ ॥
కోపంగా ఉన్న, చెడును చూసే కుబ్జ మంథర కఠినమైన మాటలతో ఇలా అనబడిన కైకేయి అత్యంత విషాదంలో పడింది.
2.7.17
कैकेयी त्वब्रवीत् कुब्जां कच्चित् क्षेमं न मन्थरे।
विषण्णवदनां हि त्वां लक्षये भृशदुःखिताम् ॥ २.७.१७ ॥
కైకేయి కుబ్జతో అంది: 'మంథరా, క్షేమమేనా? వాడిన ముఖంతో అత్యంత దుఃఖంతో ఉన్న నిన్ను చూస్తున్నాను.'
2.7.18
मन्थरा तु वचः श्रुत्वा कैकेय्या मधुराक्षरम्।
उवाच क्रोधसंयुक्ता वाक्यं वाक्यविशारदा ॥ २.७.१८ ॥
కైకేయి మధురమైన అక్షరాల మాటలు విని, కోపంతో నిండి, మాటల్లో నేర్పరియైన మంథర ఈ వాక్యం పలికింది.
2.7.19
सा विषण्णतरा भूत्वा कुब्जा तस्यां हितैषिणी।
विषादयन्ती प्रोवाच भेदयन्ती च राघवम् ॥ २.७.१९ ॥
ఆమె ఎంతో విషాదంలో మునిగి, కైకేయి హితాన్ని కోరే కుబ్జ మంథర, ఆమెను బాధపెడుతూ, రాఘవుని పట్ల భేదం కలిగిస్తూ ఇలా అన్నది.
2.7.20
अक्षयं सुमहद् देवि प्रवृत्तं त्वद्विनाशनम्।
रामं दशरथो राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ २.७.२० ॥
దేవీ, నీ వినాశం కోసం అక్షయమైన మహా ఆపద మొదలైంది — రాజు దశరథుడు రాముడిని యువరాజ పదవిలో అభిషేకించబోతున్నాడు.
2.7.21
सास्म्यगाधे भये मग्ना दुःखशोकसमन्विता।
दह्यमानानलेनेव त्वद्धितार्थमिहागता ॥ २.७.२१ ॥
అగాధమైన భయంలో మునిగి, దుఃఖశోకాలతో నిండి, అగ్నిలో కాలుతున్నట్లుగా ఉన్నాను; నీ హితం కోసమే ఇక్కడికి వచ్చాను.
2.7.22
तव दुःखेन कैकेयि मम दुःखं महद् भवेत्।
त्वद्वृद्धौ मम वृद्धिश्च भवेदिह न संशयः ॥ २.७.२२ ॥
కైకేయీ, నీ దుఃఖంతో నా దుఃఖమూ మహత్తరంగా అవుతుంది; నీ అభివృద్ధిలో నా అభివృద్ధి కూడా ఉంటుంది — ఇందులో సందేహం లేదు.
2.7.23
नराधिपकुले जाता महिषी त्वं महीपतेः।
उग्रत्वं राजधर्माणां कथं देवि न बुध्यसे ॥ २.७.२३ ॥
దేవీ, రాజవంశంలో జన్మించి రాజుకు మహిషివి నువ్వు; రాజధర్మాల కఠినత్వాన్ని నువ్వు ఎందుకు గ్రహించడం లేదు?
2.7.24
धर्मवादी शठो भर्ता श्लक्ष्णवादी च दारुणः।
शुद्धभावेन जानीषे तेनैवमतिसंधिता ॥ २.७.२४ ॥
నీ భర్త ధర్మం మాట్లాడేవాడు, కానీ మోసగాడు; మృదువుగా మాట్లాడేవాడు, అయినా క్రూరుడు. నీ శుద్ధ స్వభావంతో నువ్వు ఇది తెలుసుకోవడం లేదు; అందుకే అతని చేత ఇలా బాగా మోసగించబడ్డావు.
2.7.25
उपस्थितः प्रयुञ्जानस्त्वयि सान्त्वमनर्थकम्।
अर्थेनैवाद्य ते भर्ता कौसल्यां योजयिष्यति ॥ २.७.२५ ॥
ఈరోజు నీ భర్త నీ దగ్గరకు వచ్చి వ్యర్థమైన ఓదార్పు మాటలు చెబుతూ, ధనంతో కౌసల్యను తనవైపు కలుపుకుంటాడు.
2.7.26
अपवाह्य तु दुष्टात्मा भरतं तव बन्धुषु।
काल्ये स्थापयिता रामं राज्ये निहतकण्टके ॥ २.७.२६ ॥
ఆ దుష్టాత్ముడు నీ బంధువుల మధ్య నుండి భరతుని దూరంగా పంపి, ముళ్ళు తొలగిన రాజ్యంలో రాముని త్వరలోనే ప్రతిష్ఠిస్తాడు.
2.7.27
शत्रुः पतिप्रवादेन मात्रेव हितकाम्यया।
आशीविष इवाङ्गेन बाले परिधृतस्त्वया ॥ २.७.२७ ॥
ఓ బాలికా! శత్రువు భర్తగా నటిస్తూ, తల్లిలా నీ హితాన్ని కోరుతున్నట్లు చూపుతూ, నువ్వు అతన్ని విషసర్పాన్ని కౌగిలించినట్లు నీ శరీరంతో కౌగిలించుకున్నావు.
2.7.28
यथा हि कुर्याच्छत्रुर्वा सर्पो वा प्रत्युपेक्षितः।
राज्ञा दशरथेनाद्य सपुत्रा त्वं तथा कृता ॥ २.७.२८ ॥
శత్రువు లేదా పాము, నిర్లక్ష్యం చేయబడితే ఎలా హాని చేస్తాయో, అలాగే ఈరోజు రాజు దశరథుడు నిన్ను నీ కుమారునితో సహా అలా చేశాడు.
2.7.29
पापेनानृतसान्त्वेन बाले नित्यं सुखोचिता।
रामं स्थापयता राज्ये सानुबन्धा हता ह्यसि ॥ २.७.२९ ॥
ఓ బాలికా! పాపి అబద్ధపు ఓదార్పు మాటలతో, ఎప్పుడూ సుఖానికి అలవాటుపడిన నీవు, రాముని రాజ్యంపై స్థాపించబడేలా చేసి, నీ బంధుగణంతో సహా నాశనమయ్యావు.
2.7.30
सा प्राप्तकालं कैकेयि क्षिप्रं कुरु हितं तव।
त्रायस्व पुत्रमात्मानं मां च विस्मयदर्शने ॥ २.७.३० ॥
కాబట్టి ఓ కైకేయీ! ఇప్పుడు సమయం వచ్చింది, త్వరగా నీకు హితమైనది చెయ్యి. నీ కుమారుని, నిన్ను, నన్ను రక్షించుకో, ఓ విస్మయంతో చూస్తున్నదానా!
2.7.31
मन्थराया वचः श्रुत्वा शयनात् सा शुभानना।
उत्तस्थौ हर्षसम्पूर्णा चन्द्रलेखेव शारदी ॥ २.७.३१ ॥
మంథర మాటలు విని, అందమైన ముఖం గల ఆమె శయ్య నుండి లేచింది; ఆనందంతో నిండి, శరదృతువు చంద్రరేఖలా.
2.7.32
अतीव सा तु संतुष्टा कैकेयी विस्मयान्विता।
दिव्यमाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रददौ शुभम् ॥ २.७.३२ ॥
అత్యంత సంతృప్తి చెంది, ఆశ్చర్యంతో నిండిన కైకేయి ఆ కుబ్జకు దివ్యమైన, శుభకరమైన ఒక ఆభరణాన్ని ఇచ్చింది.
2.7.33
दत्त्वा त्वाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रमदोत्तमा।
कैकेयी मन्थरां हृष्टा पुनरेवाब्रवीदिदम् ॥ २.७.३३ ॥
ఆ కుబ్జకు ఆభరణమిచ్చి, సంతోషించిన స్త్రీశ్రేష్ఠురాలు కైకేయి మళ్లీ మంథరతో ఇలా అంది.
2.7.34
इदं तु मन्थरे मह्यमाख्यातं परमं प्रियम्।
एतन्मे प्रियमाख्यातं किं वा भूयः करोमि ते ॥ २.७.३४ ॥
మంథరా! ఈ పరమ ప్రియమైన వార్తను నాకు చెప్పావు. ఈ ప్రియవార్తకు బదులుగా నీకు ఇంకా ఏమి చేయాలి?
2.7.35
रामे वा भरते वाहं विशेषं नोपलक्षये।
तस्मात् तुष्टास्मि यद् राजा रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ २.७.३५ ॥
రాముడిలో, భరతుడిలో నేను ఏ భేదాన్నీ చూడను. కాబట్టి రాజు రాముణ్ణి రాజ్యాభిషేకం చేయబోతున్నందుకు నేను సంతోషిస్తున్నాను.
2.7.36
न मे परं किंचिदितो वरं पुनः
प्रियं प्रियार्हे सुवचं वचोऽमृतम्।
तथा ह्यवोचस्त्वमतः प्रियोत्तरं
वरं परं ते प्रददामि तं वृणु ॥ २.७.३६ ॥
దీనికంటే ప్రియమైన వరం నాకు మరొకటి లేదు. ప్రేమకు అర్హురాలా! నువ్వు అమృతంలాంటి మంచి మాటలు పలికావు, ఇంకా ప్రియమైన మాటలూ పలికావు. కాబట్టి నీకు ఒక పరమ వరాన్ని ఇస్తాను; దానిని కోరుకో.