Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.82.1
ताम् आर्य गण सम्पूर्णाम् भरतः प्रग्रहाम् सभाम् ।
ददर्श बुद्धि सम्पन्नः पूर्ण चन्द्राम् निशाम् इव ॥ २.८२.१ ॥
Bharata, dotado de sabiduría, contempló aquella asamblea, llena de grupos de nobles y bien ordenada, como una noche de luna llena.
2.82.2
आसनानि यथा न्यायम् आर्याणाम् विशताम् तदा ।
अदृश्यत घन अपाये पूर्ण चन्द्रा इव शर्वरी ॥ २.८२.२ ॥
Se dispusieron los asientos de los nobles según la costumbre, y al entrar y sentarse, aquella asamblea parecía una noche de luna llena tras disiparse las nubes.
2.82.3
सा विद्वज्जनसम्पूर्णा सभा सुरुचिरा तदा ।
अदृश्यत घनापाये पूर्णचन्द्रेव शर्वरी ॥ २.८२.३ ॥
Aquella hermosísima asamblea, llena de hombres sabios, se mostró entonces como una noche de luna llena tras disiparse las nubes.
2.82.4
राज्ञः तु प्रकृतीः सर्वाः समग्राः प्रेक्ष्य धर्मवित् ।
इदम् पुरोहितः वाक्यम् भरतम् मृदु च अब्रवीत् ॥ २.८२.४ ॥
Viendo reunidos a todos los súbditos y ministros del rey, el sacerdote conocedor del dharma habló a Bharata con suavidad estas palabras.
2.82.5
तात राजा दशरथः स्वर् गतः धर्मम् आचरन् ।
धन धान्यवतीम् स्फीताम् प्रदाय पृथिवीम् तव ॥ २.८२.५ ॥
"Querido hijo, el rey Daśaratha, que practicó el dharma, ha partido al cielo, habiéndote entregado la tierra, rica en riquezas y grano y próspera."
2.82.6
रामः तथा सत्य धृतिः सताम् धर्मम् अनुस्मरन् ।
न अजहात् पितुर् आदेशम् शशी ज्योत्स्नाम् इव उदितः ॥ २.८२.६ ॥
Rāma, igualmente firme en la verdad y recordando constantemente el dharma de los buenos, no abandonó la orden de su padre, como la luna naciente no abandona su luz.
2.82.7
पित्रा भ्रात्रा च ते दत्तम् राज्यम् निहत कण्टकम् ।
तत् भुन्क्ष्व मुदित अमात्यः क्षिप्रम् एव अभिषेचय ॥ २.८२.७ ॥
Tu padre y tu hermano te han dado este reino, con sus espinas destruidas. Disfrútalo; con los ministros complacidos, hazte coronar pronto.
2.82.8
उदीच्याः च प्रतीच्याः च दाक्षिणात्याः च केवलाः ।
कोट्या अपर अन्ताः सामुद्रा रत्नानि अभिहरन्तु ते ॥ २.८२.८ ॥
Desde el norte, el oeste y el sur, desde las lejanas fronteras y la costa marina, que se te traigan millones de joyas.
2.82.9
तत् श्रुत्वा भरतः वाक्यम् शोकेन अभिपरिप्लुतः ।
जगाम मनसा रामम् धर्मज्ञो धर्म कान्क्षया ॥ २.८२.९ ॥
Al oír estas palabras, Bharata, conocedor del dharma, abrumado por el dolor, marchó en su mente hacia Rāma, deseando el dharma.
2.82.10
स बाष्प कलया वाचा कल हम्स स्वरः युवा ।
विललाप सभा मध्ये जगर्हे च पुरोहितम् ॥ २.८२.१० ॥
Aquel joven, de voz semejante a la del kalahaṃsa, se lamentó en medio de la asamblea con voz quebrada por las lágrimas y reprendió al sacerdote doméstico.
2.82.11
चरित ब्रह्मचर्यस्य विद्या स्नातस्य धीमतः ।
धर्मे प्रयतमानस्य को राज्यम् मद्विधो हरेत् ॥ २.८२.११ ॥
¿Quién, como yo, arrebataría el reino a quien ha practicado el brahmacarya, se ha bañado en el saber, es sabio y se esfuerza en el dharma?
2.82.12
कथम् दशरथाज् जातः भवेद् राज्य अपहारकः ।
राज्यम् च अहम् च रामस्य धर्मम् वक्तुम् इह अर्हसि ॥ २.८२.१२ ॥
¿Cómo podría yo, nacido de Daśaratha, ser un usurpador del reino? Aquí debéis hablar del reino, de mí y del dharma de Rāma.
2.82.13
ज्येष्ठः श्रेष्ठः च धर्म आत्मा दिलीप नहुष उपमः ।
लब्धुम् अर्हति काकुत्स्थो राज्यम् दशरथो यथा ॥ २.८२.१३ ॥
El mayor y el mejor, de alma justa, igual a Dilīpa y Nahuṣa, Rāma de la estirpe de Kakutstha merece obtener el reino, como lo obtuvo Daśaratha.
2.82.14
अनार्य जुष्टम् अस्वर्ग्यम् कुर्याम् पापम् अहम् यदि ।
इक्ष्वाकूणाम् अहम् लोके भवेयम् कुल पाम्सनः ॥ २.८२.१४ ॥
Si yo cometiera un pecado practicado por los innobles, que aparta del cielo, sería yo quien mancille la familia de los Ikṣvākus en este mundo.
2.82.15
यद्द् हि मात्रा कृतम् पापम् न अहम् तत् अभिरोचये ।
इहस्थो वन दुर्गस्थम् नमस्यामि कृत अन्जलिः ॥ २.८२.१५ ॥
No apruebo el pecado cometido por mi madre. Aquí de pie, con las manos juntas, me inclino ante Rāma, que habita el difícil bosque.
2.82.16
रामम् एव अनुगच्चामि स राजा द्विपदाम् वरः ।
त्रयाणाम् अपि लोकानाम् राघवो राज्यम् अर्हति ॥ २.८२.१६ ॥
Seguiré solo a Rāma. Él es el mejor de los reyes de dos pies, y el Rāghava merece el reino de los tres mundos.
2.82.17
तत् वाक्यम् धर्म सम्युक्तम् श्रुत्वा सर्वे सभासदः ।
हर्षान् मुमुचुर् अश्रूणि रामे निहित चेतसः ॥ २.८२.१७ ॥
Al escuchar aquellas palabras llenas de dharma, todos los miembros de la asamblea, con la mente puesta en Rāma, derramaron lágrimas de alegría.
2.82.18
यदि तु आर्यम् न शक्ष्यामि विनिवर्तयितुम् वनात् ।
वने तत्र एव वत्स्यामि यथा आर्यो लक्ष्मणः तथा ॥ २.८२.१८ ॥
Pero si no puedo hacer volver al noble desde el bosque, yo mismo viviré allí en el bosque, como el noble Lakṣmaṇa.
2.82.19
सर्व उपायम् तु वर्तिष्ये विनिवर्तयितुम् बलात् ।
समक्षम् आर्य मिश्राणाम् साधूनाम् गुण वर्तिनाम् ॥ २.८२.१९ ॥
Emplearé todos los medios para hacer regresar al noble, incluso por la fuerza, en presencia de los nobles y virtuosos sabios reunidos.
2.82.20
विष्टिकर्मान्तिकाः सर्वे मार्गशोधनरक्षकाः ।
प्रस्थापिता मया पूर्वम् यात्रापि मम रोचते ॥ २.८२.२० ॥
Todos los supervisores de los trabajadores y los guardias que despejan el camino, a quienes ya envié antes; también me agrada esta marcha.
2.82.21
एवम् उक्त्वा तु धर्म आत्मा भरतः भ्रातृ वत्सलः ।
समीपस्थम् उवाच इदम् सुमन्त्रम् मन्त्र कोविदम् ॥ २.८२.२१ ॥
Tras decir esto, Bharata, de alma recta y afectuoso con su hermano, habló así a Sumantra, que estaba cerca y era versado en el consejo.
2.82.22
तूर्णम् उत्थाय गच्च त्वम् सुमन्त्र मम शासनात् ।
यात्राम् आज्ञापय क्षिप्रम् बलम् चैव समानय ॥ २.८२.२२ ॥
Sumantra, levántate deprisa y ve por orden mía; ordena la marcha de inmediato y reúne también al ejército.
2.82.23
एवम् उक्तः सुमन्त्रः तु भरतेन महात्मना ।
हृष्टः सो अदिशत् सर्वम् यथा सम्दिष्टम् इष्टवत् ॥ २.८२.२३ ॥
Así interpelado por el magnánimo Bharata, Sumantra se alegró y dio todas las órdenes tal como se le había indicado, según se deseaba.
2.82.24
ताः प्रहृष्टाः प्रकृतयो बल अध्यक्षा बलस्य च ।
श्रुत्वा यात्राम् समाज्ञप्ताम् राघवस्य निवर्तने ॥ २.८२.२४ ॥
Al oír que se había ordenado la marcha para hacer regresar a Rāghava, aquellos ciudadanos y los jefes del ejército se regocijaron en gran manera.
2.82.25
ततः योध अन्गनाः सर्वा भर्तृऋन् सर्वान् गृहे गृहे ।
यात्रा गमनम् आज्ञाय त्वरयन्ति स्म हर्षिताः ॥ २.८२.२५ ॥
Entonces las esposas de todos los guerreros, al saber de la marcha y la partida, alegremente apresuraban a sus esposos, casa por casa.
2.82.26
ते हयैः गो रथैः शीघ्रैः स्यन्दनैः च मनो जवैः ।
सह योधैः बल अध्यक्षा बलम् सर्वम् अचोदयन् ॥ २.८२.२६ ॥
Aquellos comandantes, con caballos, carros de bueyes, carros veloces y carros rápidos como el pensamiento, junto con los guerreros, impulsaron a todo el ejército.
2.82.27
सज्जम् तु तत् बलम् दृष्ट्वा भरतः गुरु सम्निधौ ।
रथम् मे त्वरयस्व इति सुमन्त्रम् पार्श्वतः अब्रवीत् ॥ २.८२.२७ ॥
Al ver aquel ejército listo, Bharata, en presencia de los ancianos, dijo a Sumantra, que estaba a su lado: "Apresura mi carro."
2.82.28
भरतस्य तु तस्य आज्ञाम् प्रतिगृह्य प्रहर्षितः ।
रथम् गृहीत्वा प्रययौ युक्तम् परम वाजिभिः ॥ २.८२.२८ ॥
Recibiendo la orden de Bharata, Sumantra se alegró grandemente; tomó el carro uncido con excelentes caballos y partió.
2.82.29
स राघवः सत्य धृतिः प्रतापवान् ।
ब्रुवन् सुयुक्तम् दृढ सत्य विक्रमः ।
गुरुम् महा अरण्य गतम् यशस्विनम् ।
प्रसादयिष्यन् भरतः अब्रवीत् तदा ॥ २.८२.२९ ॥
Aquel Rāghava (Rāma), firme en la verdad y poderoso, de valor inquebrantable, había partido al gran bosque; deseando apaciguar a su ilustre hermano mayor, Bharata habló entonces.
2.82.30
तूण समुत्थाय सुमन्त्र गच्च ।
बलस्य योगाय बल प्रधानान् ।
आनेतुम् इच्चामि हि तम् वनस्थम् ।
प्रसाद्य रामम् जगतः हिताय ॥ २.८२.३० ॥
Sumantra, levántate rápidamente y ve. Convoca a los principales hombres del ejército para reunir a la hueste. Deseo traer a Rāma, que habita en el bosque, habiéndolo apaciguado para el bienestar del mundo.
2.82.31
स सूत पुत्रः भरतेन सम्यग् ।
आज्ञापितः सम्परिपूर्ण कामः ।
शशास सर्वान् प्रकृति प्रधानान् ।
बलस्य मुख्यामः च सुहृज् जनम् च ॥ २.८२.३१ ॥
Así instruido debidamente por Bharata, aquel hijo de auriga, con su deseo plenamente cumplido, ordenó a todos los principales del pueblo, a los jefes del ejército y a los amigos.
2.82.32
ततः समुत्थाय कुले कुले ते ।
राजन्य वैश्या वृषलाः च विप्राः ।
अयूयुजन्न् उष्ट्र रथान् खरामः च।
नागान् हयामः चैव कुल प्रसूतान् ॥ २.८२.३२ ॥
Entonces, levantándose de cada familia, la casta guerrera, los mercaderes, los siervos y los brahmanes uncieron carros tirados por camellos, asnos, elefantes y caballos de noble linaje.