والمیکی رامائن · سرگ 2.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.82.1
ताम् आर्य गण सम्पूर्णाम् भरतः प्रग्रहाम् सभाम् ।
ददर्श बुद्धि सम्पन्नः पूर्ण चन्द्राम् निशाम् इव ॥ २.८२.१ ॥
دانا بھرت نے آریہ جنوں سے بھری اس منظم سبھا کو دیکھا، گویا پورے چاند کی رات ہو۔
2.82.2
आसनानि यथा न्यायम् आर्याणाम् विशताम् तदा ।
अदृश्यत घन अपाये पूर्ण चन्द्रा इव शर्वरी ॥ २.८२.२ ॥
اس وقت آریہ جن اپنے اپنے آسنوں پر مناسب ترتیب سے بیٹھے؛ بادل چھٹنے پر وہ سبھا پورے چاند کی رات جیسی دکھائی دی۔
2.82.3
सा विद्वज्जनसम्पूर्णा सभा सुरुचिरा तदा ।
अदृश्यत घनापाये पूर्णचन्द्रेव शर्वरी ॥ २.८२.३ ॥
اہلِ علم سے بھری وہ نہایت خوبصورت سبھا اس وقت بادلوں کے چھٹنے پر پورے چاند کی رات کی مانند دکھائی دی۔
2.82.4
राज्ञः तु प्रकृतीः सर्वाः समग्राः प्रेक्ष्य धर्मवित् ।
इदम् पुरोहितः वाक्यम् भरतम् मृदु च अब्रवीत् ॥ २.८२.४ ॥
بادشاہ کی تمام رعایا اور وزراء کو مکمل حاضر دیکھ کر دھرم جاننے والے پروہت نے بھرت سے نرمی سے یہ بات کہی۔
2.82.5
तात राजा दशरथः स्वर् गतः धर्मम् आचरन् ।
धन धान्यवतीम् स्फीताम् प्रदाय पृथिवीम् तव ॥ २.८२.५ ॥
"اے بیٹے، دھرم پر چلنے والے راجا دشرتھ سورگ سدھار گئے ہیں؛ دھن دھان سے بھری خوشحال زمین تمہیں سونپ کر۔"
2.82.6
रामः तथा सत्य धृतिः सताम् धर्मम् अनुस्मरन् ।
न अजहात् पितुर् आदेशम् शशी ज्योत्स्नाम् इव उदितः ॥ २.८२.६ ॥
رام بھی اسی طرح سچ میں ثابت قدم رہ کر، نیکوں کے دھرم کو یاد کرتے ہوئے، باپ کا حکم نہ چھوڑتے تھے؛ جیسے طلوع ہوا چاند اپنی چاندنی نہیں چھوڑتا۔
2.82.7
पित्रा भ्रात्रा च ते दत्तम् राज्यम् निहत कण्टकम् ।
तत् भुन्क्ष्व मुदित अमात्यः क्षिप्रम् एव अभिषेचय ॥ २.८२.७ ॥
باپ اور بھائی نے تمہیں یہ سلطنت دی ہے، جس کے کانٹے ختم ہو چکے ہیں۔ اس کا لطف اٹھاؤ، وزیروں کو خوش رکھ کر جلد تاجپوشی کرا لو۔
2.82.8
उदीच्याः च प्रतीच्याः च दाक्षिणात्याः च केवलाः ।
कोट्या अपर अन्ताः सामुद्रा रत्नानि अभिहरन्तु ते ॥ २.८२.८ ॥
شمال، مغرب اور جنوب سے، دور کی سرحدوں سے اور ساحلِ سمندر سے کروڑوں جواہرات تمہارے لیے لائے جائیں۔
2.82.9
तत् श्रुत्वा भरतः वाक्यम् शोकेन अभिपरिप्लुतः ।
जगाम मनसा रामम् धर्मज्ञो धर्म कान्क्षया ॥ २.८२.९ ॥
یہ بات سن کر غم سے مغلوب، دھرم کے جاننے والے بھرت دھرم کی خواہش میں دل ہی دل میں رام کی طرف چلے گئے۔
2.82.10
स बाष्प कलया वाचा कल हम्स स्वरः युवा ।
विललाप सभा मध्ये जगर्हे च पुरोहितम् ॥ २.८२.१० ॥
کلہنس جیسی آواز والے اس نوجوان نے آنسوؤں سے رندھی ہوئی زبان میں محفل کے بیچ فریاد کی اور پروہت کی ملامت کی۔
2.82.11
चरित ब्रह्मचर्यस्य विद्या स्नातस्य धीमतः ।
धर्मे प्रयतमानस्य को राज्यम् मद्विधो हरेत् ॥ २.८२.११ ॥
جس نے برہمچریہ پر عمل کیا، علم میں غسل کیا، جو دانا اور دھرم میں کوشش کرنے والا ہو، اس کی سلطنت مجھ جیسا کون چھین سکتا ہے؟
2.82.12
कथम् दशरथाज् जातः भवेद् राज्य अपहारकः ।
राज्यम् च अहम् च रामस्य धर्मम् वक्तुम् इह अर्हसि ॥ २.८२.१२ ॥
دشرتھ کا بیٹا ہو کر میں سلطنت چھیننے والا کیسے بن سکتا ہوں؟ یہاں آپ کو سلطنت، میرے اور رام کے دھرم کے بارے میں بولنا چاہیے۔
2.82.13
ज्येष्ठः श्रेष्ठः च धर्म आत्मा दिलीप नहुष उपमः ।
लब्धुम् अर्हति काकुत्स्थो राज्यम् दशरथो यथा ॥ २.८२.१३ ॥
جو بڑے، افضل، دھرماتما اور دلیپ و نہوش کے مانند ہیں، وہ کاکُتستھ رام اسی طرح سلطنت پانے کے لائق ہیں جیسے دشرتھ تھے۔
2.82.14
अनार्य जुष्टम् अस्वर्ग्यम् कुर्याम् पापम् अहम् यदि ।
इक्ष्वाकूणाम् अहम् लोके भवेयम् कुल पाम्सनः ॥ २.८२.१४ ॥
اگر میں ناریوں کے چلائے ہوئے، سورگ سے محروم کرنے والے گناہ کا ارتکاب کروں تو اکشواکو نسل میں اس دنیا میں میں ہی خاندان کو داغ دار کرنے والا ہوں گا۔
2.82.15
यद्द् हि मात्रा कृतम् पापम् न अहम् तत् अभिरोचये ।
इहस्थो वन दुर्गस्थम् नमस्यामि कृत अन्जलिः ॥ २.८२.१५ ॥
جو گناہ ماں نے کیا ہے میں اسے پسند نہیں کرتا۔ یہیں کھڑے ہو کر، ہاتھ جوڑ کر، دشوار جنگل میں مقیم رام کو میں سلام کرتا ہوں۔
2.82.16
रामम् एव अनुगच्चामि स राजा द्विपदाम् वरः ।
त्रयाणाम् अपि लोकानाम् राघवो राज्यम् अर्हति ॥ २.८२.१६ ॥
میں تو رام ہی کے پیچھے چلوں گا۔ وہ دو پیروں والوں میں بہترین بادشاہ ہیں، اور تینوں جہانوں کی سلطنت کے لائق راghava ہیں۔
2.82.17
तत् वाक्यम् धर्म सम्युक्तम् श्रुत्वा सर्वे सभासदः ।
हर्षान् मुमुचुर् अश्रूणि रामे निहित चेतसः ॥ २.८२.१७ ॥
اس دھرم سے بھرے کلام کو سن کر، جن کا دل رام میں لگا ہوا تھا، سبھی درباری خوشی سے آنسو بہانے لگے۔
2.82.18
यदि तु आर्यम् न शक्ष्यामि विनिवर्तयितुम् वनात् ।
वने तत्र एव वत्स्यामि यथा आर्यो लक्ष्मणः तथा ॥ २.८२.१८ ॥
اگر میں آریہ کو جنگل سے واپس نہ لا سکا تو میں بھی وہیں جنگل میں رہوں گا، جیسے آریہ لکشمن رہیں گے۔
2.82.19
सर्व उपायम् तु वर्तिष्ये विनिवर्तयितुम् बलात् ।
समक्षम् आर्य मिश्राणाम् साधूनाम् गुण वर्तिनाम् ॥ २.८२.१९ ॥
میں ہر ممکن تدبیر کروں گا کہ آریہ (رام) کو زبردستی واپس لے آؤں، شریف اور نیک صفت صالحین کے سامنے۔
2.82.20
विष्टिकर्मान्तिकाः सर्वे मार्गशोधनरक्षकाः ।
प्रस्थापिता मया पूर्वम् यात्रापि मम रोचते ॥ २.८२.२० ॥
بیگار کے تمام نگران اور راستہ صاف کرنے والے محافظ، جنہیں میں پہلے ہی بھیج چکا ہوں — یہ سفر بھی مجھے پسند ہے۔
2.82.21
एवम् उक्त्वा तु धर्म आत्मा भरतः भ्रातृ वत्सलः ।
समीपस्थम् उवाच इदम् सुमन्त्रम् मन्त्र कोविदम् ॥ २.८२.२१ ॥
یہ کہہ کر دھرماتما اور بھائی سے محبت رکھنے والے بھرت نے پاس کھڑے مشورہ کے ماہر سمنترا سے یہ کہا۔
2.82.22
तूर्णम् उत्थाय गच्च त्वम् सुमन्त्र मम शासनात् ।
यात्राम् आज्ञापय क्षिप्रम् बलम् चैव समानय ॥ २.८२.२२ ॥
سمنترا، جلد اٹھ کر میرے حکم سے جاؤ؛ سفر کا حکم فوراً جاری کرو اور لشکر کو بھی جمع کرو۔
2.82.23
एवम् उक्तः सुमन्त्रः तु भरतेन महात्मना ।
हृष्टः सो अदिशत् सर्वम् यथा सम्दिष्टम् इष्टवत् ॥ २.८२.२३ ॥
مہاتما بھرت کے یوں کہنے پر سمنترا خوش ہوا اور جیسا حکم دیا گیا تھا، اسی کے مطابق سب کچھ، جیسا چاہا گیا، ہدایت دے دی۔
2.82.24
ताः प्रहृष्टाः प्रकृतयो बल अध्यक्षा बलस्य च ।
श्रुत्वा यात्राम् समाज्ञप्ताम् राघवस्य निवर्तने ॥ २.८२.२४ ॥
راگھو کو واپس لانے کے لیے سفر کا حکم سن کر وہ رعایا اور لشکر کے سردار بے حد خوش ہوئے۔
2.82.25
ततः योध अन्गनाः सर्वा भर्तृऋन् सर्वान् गृहे गृहे ।
यात्रा गमनम् आज्ञाय त्वरयन्ति स्म हर्षिताः ॥ २.८२.२५ ॥
تب جنگجوؤں کی تمام بیویاں، سفر اور روانگی کی خبر پا کر خوش ہو کر، گھر گھر اپنے شوہروں کو جلدی کرنے لگیں۔
2.82.26
ते हयैः गो रथैः शीघ्रैः स्यन्दनैः च मनो जवैः ।
सह योधैः बल अध्यक्षा बलम् सर्वम् अचोदयन् ॥ २.८२.२६ ॥
ان سالاروں نے گھوڑوں، بیلوں والی گاڑیوں، تیز رفتار رتھوں اور ذہن کی رفتار والے رتھوں کے ساتھ، جنگجوؤں سمیت پوری فوج کو آگے بڑھایا۔
2.82.27
सज्जम् तु तत् बलम् दृष्ट्वा भरतः गुरु सम्निधौ ।
रथम् मे त्वरयस्व इति सुमन्त्रम् पार्श्वतः अब्रवीत् ॥ २.८२.२७ ॥
اس لشکر کو تیار دیکھ کر بھرت نے بزرگوں کی موجودگی میں، پاس کھڑے سمنترا سے کہا، "میرا رتھ جلد لاؤ۔"
2.82.28
भरतस्य तु तस्य आज्ञाम् प्रतिगृह्य प्रहर्षितः ।
रथम् गृहीत्वा प्रययौ युक्तम् परम वाजिभिः ॥ २.८२.२८ ॥
بھرت کا وہ حکم قبول کر کے سمنترا نہایت خوش ہوا؛ اعلیٰ گھوڑوں سے جُتا ہوا رتھ لے کر روانہ ہوا۔
2.82.29
स राघवः सत्य धृतिः प्रतापवान् ।
ब्रुवन् सुयुक्तम् दृढ सत्य विक्रमः ।
गुरुम् महा अरण्य गतम् यशस्विनम् ।
प्रसादयिष्यन् भरतः अब्रवीत् तदा ॥ २.८२.२९ ॥
سچائی میں ثابت قدم اور پرتاپی وہ راگھو (رام)، پختہ سچائی اور بہادری والا، بڑے جنگل میں گئے ہوئے نامور بڑے بھائی کو منانے کا ارادہ رکھتے ہوئے، بھرت نے تب کہا۔
2.82.30
तूण समुत्थाय सुमन्त्र गच्च ।
बलस्य योगाय बल प्रधानान् ।
आनेतुम् इच्चामि हि तम् वनस्थम् ।
प्रसाद्य रामम् जगतः हिताय ॥ २.८२.३० ॥
اے سمنترا، جلد اٹھ کر جاؤ۔ لشکر کے اجتماع کے لیے لشکر کے سرداروں کو (بلا لاؤ)۔ جنگل میں مقیم اُن کو، دنیا کی بھلائی کے لیے رام کو راضی کرکے، لانا چاہتا ہوں۔
2.82.31
स सूत पुत्रः भरतेन सम्यग् ।
आज्ञापितः सम्परिपूर्ण कामः ।
शशास सर्वान् प्रकृति प्रधानान् ।
बलस्य मुख्यामः च सुहृज् जनम् च ॥ २.८२.३१ ॥
بھرت کی جانب سے بخوبی حکم پایا ہوا، پوری مراد والا وہ سوت کا بیٹا (سمنترا) رعایا کے تمام سرداروں، لشکر کے بڑوں اور دوستوں کو حکم دینے لگا۔
2.82.32
ततः समुत्थाय कुले कुले ते ।
राजन्य वैश्या वृषलाः च विप्राः ।
अयूयुजन्न् उष्ट्र रथान् खरामः च।
नागान् हयामः चैव कुल प्रसूतान् ॥ २.८२.३२ ॥
پھر ہر خاندان سے اٹھ کر راجنیہ (کشتریہ)، ویشیہ، شودر اور برہمن اونٹوں سے جُتے رَتھ، گدھے، ہاتھی اور اعلیٰ نسل کے گھوڑے جوتنے لگے۔