వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.82.1
ताम् आर्य गण सम्पूर्णाम् भरतः प्रग्रहाम् सभाम् ।
ददर्श बुद्धि सम्पन्नः पूर्ण चन्द्राम् निशाम् इव ॥ २.८२.१ ॥
బుద్ధిమంతుడైన భరతుడు ఆర్యులతో నిండిన ఆ సువ్యవస్థిత సభను చూశాడు, పూర్ణచంద్రుడు ఉన్న రాత్రిలా.
2.82.2
आसनानि यथा न्यायम् आर्याणाम् विशताम् तदा ।
अदृश्यत घन अपाये पूर्ण चन्द्रा इव शर्वरी ॥ २.८२.२ ॥
అప్పుడు ఆర్యులు న్యాయానుసారంగా ఆసనాలపై కూర్చున్నారు; మేఘాలు తొలగిన తరువాత పూర్ణచంద్రుడున్న రాత్రిలా అది కనిపించింది.
2.82.3
सा विद्वज्जनसम्पूर्णा सभा सुरुचिरा तदा ।
अदृश्यत घनापाये पूर्णचन्द्रेव शर्वरी ॥ २.८२.३ ॥
విద్వాంసులతో నిండిన ఆ అత్యంత సుందరమైన సభ అప్పుడు మేఘాలు తొలగిన పూర్ణచంద్ర రాత్రిలా కనిపించింది.
2.82.4
राज्ञः तु प्रकृतीः सर्वाः समग्राः प्रेक्ष्य धर्मवित् ।
इदम् पुरोहितः वाक्यम् भरतम् मृदु च अब्रवीत् ॥ २.८२.४ ॥
రాజు యొక్క ప్రజలందరూ, మంత్రులు సమగ్రంగా ఉండటం చూసి, ధర్మజ్ఞుడైన పురోహితుడు భరతునితో మృదువుగా ఈ మాట చెప్పాడు.
2.82.5
तात राजा दशरथः स्वर् गतः धर्मम् आचरन् ।
धन धान्यवतीम् स्फीताम् प्रदाय पृथिवीम् तव ॥ २.८२.५ ॥
"తాతా, ధర్మాన్ని ఆచరించిన రాజు దశరథుడు స్వర్గానికి వెళ్లాడు; ధనధాన్యాలతో నిండిన సంపన్న భూమిని నీకు అప్పగించి."
2.82.6
रामः तथा सत्य धृतिः सताम् धर्मम् अनुस्मरन् ।
न अजहात् पितुर् आदेशम् शशी ज्योत्स्नाम् इव उदितः ॥ २.८२.६ ॥
రాముడు కూడా సత్యంలో స్థిరంగా ఉండి, సజ్జనుల ధర్మాన్ని స్మరిస్తూ, తండ్రి ఆజ్ఞను విడిచిపెట్టలేదు; ఉదయించిన చంద్రుడు తన వెన్నెలను విడువనట్లు.
2.82.7
पित्रा भ्रात्रा च ते दत्तम् राज्यम् निहत कण्टकम् ।
तत् भुन्क्ष्व मुदित अमात्यः क्षिप्रम् एव अभिषेचय ॥ २.८२.७ ॥
తండ్రి, సోదరుడు నీకు ఈ రాజ్యాన్ని ఇచ్చారు; దాని ముళ్ళు నాశనమయ్యాయి. దానిని అనుభవించు; మంత్రులను సంతోషపెట్టి వెంటనే పట్టాభిషేకం చేయించుకో.
2.82.8
उदीच्याः च प्रतीच्याः च दाक्षिणात्याः च केवलाः ।
कोट्या अपर अन्ताः सामुद्रा रत्नानि अभिहरन्तु ते ॥ २.८२.८ ॥
ఉత్తరం, పశ్చిమం, దక్షిణం నుండి, దూర సరిహద్దుల నుండి, సముద్రతీరం నుండి కోట్ల రత్నాలు నీ కోసం తేబడుగాక.
2.82.9
तत् श्रुत्वा भरतः वाक्यम् शोकेन अभिपरिप्लुतः ।
जगाम मनसा रामम् धर्मज्ञो धर्म कान्क्षया ॥ २.८२.९ ॥
ఆ మాటలు విని శోకంతో మునిగిపోయిన ధర్మజ్ఞుడైన భరతుడు, ధర్మాన్ని కోరి మనసులో రాముని దగ్గరకు వెళ్ళాడు.
2.82.10
स बाष्प कलया वाचा कल हम्स स्वरः युवा ।
विललाप सभा मध्ये जगर्हे च पुरोहितम् ॥ २.८२.१० ॥
కలహంస స్వరం వంటి స్వరం గల ఆ యువకుడు కన్నీటితో గద్గదమైన మాటలతో సభ మధ్యలో విలపించి, పురోహితుని నిందించాడు.
2.82.11
चरित ब्रह्मचर्यस्य विद्या स्नातस्य धीमतः ।
धर्मे प्रयतमानस्य को राज्यम् मद्विधो हरेत् ॥ २.८२.११ ॥
బ్రహ్మచర్యాన్ని ఆచరించి, విద్యలో స్నానం చేసి, బుద్ధిమంతుడై, ధర్మంలో ప్రయత్నించే వాని రాజ్యాన్ని నా వంటివాడు ఎవరు అపహరించగలరు?
2.82.12
कथम् दशरथाज् जातः भवेद् राज्य अपहारकः ।
राज्यम् च अहम् च रामस्य धर्मम् वक्तुम् इह अर्हसि ॥ २.८२.१२ ॥
దశరథుని నుండి జన్మించిన నేను రాజ్యాన్ని అపహరించేవాడిగా ఎలా కాగలను? ఇక్కడ రాజ్యం గురించి, నా గురించి, రాముని ధర్మం గురించి మీరు మాట్లాడాలి.
2.82.13
ज्येष्ठः श्रेष्ठः च धर्म आत्मा दिलीप नहुष उपमः ।
लब्धुम् अर्हति काकुत्स्थो राज्यम् दशरथो यथा ॥ २.८२.१३ ॥
జ్యేష్ఠుడు, శ్రేష్ఠుడు, ధర్మాత్ముడు, దిలీప నహుషులతో సమానుడైన కాకుత్స్థుడు రాముడు దశరథుడు వలె రాజ్యాన్ని పొందదగినవాడు.
2.82.14
अनार्य जुष्टम् अस्वर्ग्यम् कुर्याम् पापम् अहम् यदि ।
इक्ष्वाकूणाम् अहम् लोके भवेयम् कुल पाम्सनः ॥ २.८२.१४ ॥
నేను అనార్యులు అనుసరించే, స్వర్గానికి దూరం చేసే పాపాన్ని చేస్తే, ఇక్ష్వాకు వంశంలో ఈ లోకంలో నేనే కులాన్ని కళంకపరచినవాడను అవుతాను.
2.82.15
यद्द् हि मात्रा कृतम् पापम् न अहम् तत् अभिरोचये ।
इहस्थो वन दुर्गस्थम् नमस्यामि कृत अन्जलिः ॥ २.८२.१५ ॥
తల్లి చేసిన పాపాన్ని నేను ఆమోదించను. ఇక్కడే నిలిచి, చేతులు జోడించి, దుర్గమ అరణ్యంలో ఉన్న రాముడికి నమస్కరిస్తున్నాను.
2.82.16
रामम् एव अनुगच्चामि स राजा द्विपदाम् वरः ।
त्रयाणाम् अपि लोकानाम् राघवो राज्यम् अर्हति ॥ २.८२.१६ ॥
నేను రాముడినే అనుసరిస్తాను. ఆయన ద్విపదులలో శ్రేష్ఠ రాజు; మూడు లోకాలకూ రాజ్యం చేయదగిన రాఘవుడు.
2.82.17
तत् वाक्यम् धर्म सम्युक्तम् श्रुत्वा सर्वे सभासदः ।
हर्षान् मुमुचुर् अश्रूणि रामे निहित चेतसः ॥ २.८२.१७ ॥
ధర్మయుక్తమైన ఆ మాటలను విని, రాముడిపై మనసు నిలిపిన సభికులందరూ ఆనందంతో కన్నీరు విడిచారు.
2.82.18
यदि तु आर्यम् न शक्ष्यामि विनिवर्तयितुम् वनात् ।
वने तत्र एव वत्स्यामि यथा आर्यो लक्ष्मणः तथा ॥ २.८२.१८ ॥
ఆర్యుడిని అరణ్యం నుండి వెనక్కి మళ్ళించలేకపోతే, ఆర్యుడు లక్ష్మణుడు ఉన్నట్లు నేను కూడా అక్కడే అరణ్యంలో నివసిస్తాను.
2.82.19
सर्व उपायम् तु वर्तिष्ये विनिवर्तयितुम् बलात् ।
समक्षम् आर्य मिश्राणाम् साधूनाम् गुण वर्तिनाम् ॥ २.८२.१९ ॥
ఆర్యుని బలవంతంగా వెనక్కి మరల్చడానికి నేను అన్ని ఉపాయాలూ చేస్తాను; ఇక్కడ ఉన్న పెద్దలు, సద్గుణులైన సాధువుల సమక్షంలోనే.
2.82.20
विष्टिकर्मान्तिकाः सर्वे मार्गशोधनरक्षकाः ।
प्रस्थापिता मया पूर्वम् यात्रापि मम रोचते ॥ २.८२.२० ॥
పని అధికారులూ, మార్గాన్ని శుభ్రం చేసి కాపాడేవారూ అందరినీ నేను ముందే పంపించాను; ఈ యాత్ర కూడా నాకు ఇష్టమే.
2.82.21
एवम् उक्त्वा तु धर्म आत्मा भरतः भ्रातृ वत्सलः ।
समीपस्थम् उवाच इदम् सुमन्त्रम् मन्त्र कोविदम् ॥ २.८२.२१ ॥
ఇలా చెప్పి, ధర్మాత్ముడూ సోదర వాత్సల్యం కలవాడూ అయిన భరతుడు, దగ్గర నిలిచి ఉన్న మంత్రకోవిదుడైన సుమంత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
2.82.22
तूर्णम् उत्थाय गच्च त्वम् सुमन्त्र मम शासनात् ।
यात्राम् आज्ञापय क्षिप्रम् बलम् चैव समानय ॥ २.८२.२२ ॥
సుమంత్రా, వెంటనే లేచి నా ఆజ్ఞ మేరకు వెళ్ళు; యాత్రకు త్వరగా ఆదేశమివ్వు, సైన్యాన్ని కూడా సమకూర్చు.
2.82.23
एवम् उक्तः सुमन्त्रः तु भरतेन महात्मना ।
हृष्टः सो अदिशत् सर्वम् यथा सम्दिष्टम् इष्टवत् ॥ २.८२.२३ ॥
మహాత్ముడైన భరతుని ఈ మాటలు విని సుమంత్రుడు సంతోషించి, ఆదేశించినట్లే అన్నింటికీ తగిన ఆజ్ఞలిచ్చాడు.
2.82.24
ताः प्रहृष्टाः प्रकृतयो बल अध्यक्षा बलस्य च ।
श्रुत्वा यात्राम् समाज्ञप्ताम् राघवस्य निवर्तने ॥ २.८२.२४ ॥
రాఘవుని తిరిగి తీసుకురావడానికి యాత్ర ఆదేశించబడిందని విని, ఆ ప్రజలూ సైన్య నాయకులూ ఎంతో సంతోషించారు.
2.82.25
ततः योध अन्गनाः सर्वा भर्तृऋन् सर्वान् गृहे गृहे ।
यात्रा गमनम् आज्ञाय त्वरयन्ति स्म हर्षिताः ॥ २.८२.२५ ॥
అప్పుడు యోధుల భార్యలందరూ, యాత్ర నిర్గమనం గురించి తెలిసి సంతోషంతో, ఇంటింటా తమ భర్తలను త్వరపెట్టారు.
2.82.26
ते हयैः गो रथैः शीघ्रैः स्यन्दनैः च मनो जवैः ।
सह योधैः बल अध्यक्षा बलम् सर्वम् अचोदयन् ॥ २.८२.२६ ॥
ఆ సేనాధిపతులు గుర్రాలు, ఎద్దుల బండ్లు, వేగమైన రథాలు, మనోవేగ రథాలతో, యోధులతో కలిసి మొత్తం సైన్యాన్ని ముందుకు నడిపించారు.
2.82.27
सज्जम् तु तत् बलम् दृष्ट्वा भरतः गुरु सम्निधौ ।
रथम् मे त्वरयस्व इति सुमन्त्रम् पार्श्वतः अब्रवीत् ॥ २.८२.२७ ॥
ఆ సైన్యం సిద్ధంగా ఉండడం చూసిన భరతుడు, పెద్దల సన్నిధిలో, పక్కనే ఉన్న సుమంత్రునితో, "నా రథాన్ని త్వరగా తీసుకురా" అని అన్నాడు.
2.82.28
भरतस्य तु तस्य आज्ञाम् प्रतिगृह्य प्रहर्षितः ।
रथम् गृहीत्वा प्रययौ युक्तम् परम वाजिभिः ॥ २.८२.२८ ॥
భరతుని ఆ ఆజ్ఞను స్వీకరించి సుమంత్రుడు ఎంతో సంతోషించి, ఉత్తమ గుర్రాలు కట్టిన రథాన్ని తీసుకొని బయలుదేరాడు.
2.82.29
स राघवः सत्य धृतिः प्रतापवान् ।
ब्रुवन् सुयुक्तम् दृढ सत्य विक्रमः ।
गुरुम् महा अरण्य गतम् यशस्विनम् ।
प्रसादयिष्यन् भरतः अब्रवीत् तदा ॥ २.८२.२९ ॥
సత్యంలో స్థిరుడై ప్రతాపవంతుడైన ఆ రాఘవుడు (రాముడు), దృఢమైన సత్యంతో పరాక్రమంతో, మహారణ్యానికి వెళ్ళిన యశస్విగా ఉన్న అన్నను ప్రసన్నం చేయాలనుకుంటూ, భరతుడు అప్పుడు ఇలా అన్నాడు.
2.82.30
तूण समुत्थाय सुमन्त्र गच्च ।
बलस्य योगाय बल प्रधानान् ।
आनेतुम् इच्चामि हि तम् वनस्थम् ।
प्रसाद्य रामम् जगतः हिताय ॥ २.८२.३० ॥
సుమంత్రా, వేగంగా లేచి వెళ్ళు. సైన్యాన్ని సమకూర్చడానికి సేనాప్రధానులను (పిలువు). అడవిలో నివసిస్తున్న రాముడిని, లోక హితం కోసం ప్రసన్నం చేసి, తీసుకురావాలని నేను కోరుతున్నాను.
2.82.31
स सूत पुत्रः भरतेन सम्यग् ।
आज्ञापितः सम्परिपूर्ण कामः ।
शशास सर्वान् प्रकृति प्रधानान् ।
बलस्य मुख्यामः च सुहृज् जनम् च ॥ २.८२.३१ ॥
భరతుడు సరిగ్గా ఆజ్ఞాపించగా, సంపూర్ణ కోరికతో ఉన్న ఆ సూతపుత్రుడు (సుమంత్రుడు) ప్రజల ప్రధానులందరికీ, సైన్యంలోని ముఖ్యులకు, మిత్రులకు ఆజ్ఞాపించాడు.
2.82.32
ततः समुत्थाय कुले कुले ते ।
राजन्य वैश्या वृषलाः च विप्राः ।
अयूयुजन्न् उष्ट्र रथान् खरामः च।
नागान् हयामः चैव कुल प्रसूतान् ॥ २.८२.३२ ॥
అప్పుడు ప్రతి కులం నుండి లేచి, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు, బ్రాహ్మణులు, ఒంటెలతో కట్టిన రథాలను, గాడిదలను, ఏనుగులను, ఉత్తమ కులాల గుర్రాలను కట్టారు.