ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.82.1
ताम् आर्य गण सम्पूर्णाम् भरतः प्रग्रहाम् सभाम् ।
ददर्श बुद्धि सम्पन्नः पूर्ण चन्द्राम् निशाम् इव ॥ २.८२.१ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಭರತನು ಆರ್ಯರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸಭೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಿರುವ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ.
2.82.2
आसनानि यथा न्यायम् आर्याणाम् विशताम् तदा ।
अदृश्यत घन अपाये पूर्ण चन्द्रा इव शर्वरी ॥ २.८२.२ ॥
ಆಗ ಆರ್ಯರು ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು; ಮೋಡಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಅದು ಕಾಣಿಸಿತು.
2.82.3
सा विद्वज्जनसम्पूर्णा सभा सुरुचिरा तदा ।
अदृश्यत घनापाये पूर्णचन्द्रेव शर्वरी ॥ २.८२.३ ॥
ವಿದ್ವಜ್ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಸಭೆ ಆಗ ಮೋಡಗಳು ಕಳೆದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.
2.82.4
राज्ञः तु प्रकृतीः सर्वाः समग्राः प्रेक्ष्य धर्मवित् ।
इदम् पुरोहितः वाक्यम् भरतम् मृदु च अब्रवीत् ॥ २.८२.४ ॥
ರಾಜನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಪುರೋಹಿತನು ಭರತನಿಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.82.5
तात राजा दशरथः स्वर् गतः धर्मम् आचरन् ।
धन धान्यवतीम् स्फीताम् प्रदाय पृथिवीम् तव ॥ २.८२.५ ॥
"ಮಗನೇ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ ರಾಜ ದಶರಥನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ; ಧನಧಾನ್ಯ ತುಂಬಿದ ಸಮೃದ್ಧ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ."
2.82.6
रामः तथा सत्य धृतिः सताम् धर्मम् अनुस्मरन् ।
न अजहात् पितुर् आदेशम् शशी ज्योत्स्नाम् इव उदितः ॥ २.८२.६ ॥
ರಾಮನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿ, ಸಜ್ಜನರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತ, ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ; ಉದಯಿಸಿದ ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಬೆಳದಿಂಗಳನ್ನು ಬಿಡದಂತೆ.
2.82.7
पित्रा भ्रात्रा च ते दत्तम् राज्यम् निहत कण्टकम् ।
तत् भुन्क्ष्व मुदित अमात्यः क्षिप्रम् एव अभिषेचय ॥ २.८२.७ ॥
ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ನಿನಗೆ ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ; ಅದರ ಮುಳ್ಳುಗಳು ನಾಶವಾಗಿವೆ. ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸು; ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ ಶೀಘ್ರವೇ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಕೋ.
2.82.8
उदीच्याः च प्रतीच्याः च दाक्षिणात्याः च केवलाः ।
कोट्या अपर अन्ताः सामुद्रा रत्नानि अभिहरन्तु ते ॥ २.८२.८ ॥
ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ, ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ, ದೂರದ ಗಡಿಗಳಿಂದ, ಸಮುದ್ರತೀರದಿಂದ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರತ್ನಗಳು ನಿನಗಾಗಿ ತರಲಿ.
2.82.9
तत् श्रुत्वा भरतः वाक्यम् शोकेन अभिपरिप्लुतः ।
जगाम मनसा रामम् धर्मज्ञो धर्म कान्क्षया ॥ २.८२.९ ॥
ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಧರ್ಮಜ್ಞ ಭರತನು ಧರ್ಮದ ಆಸೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
2.82.10
स बाष्प कलया वाचा कल हम्स स्वरः युवा ।
विललाप सभा मध्ये जगर्हे च पुरोहितम् ॥ २.८२.१० ॥
ಕಲಹಂಸ ಸ್ವರದ ಆ ಯುವಕನು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಭೆಯ ನಡುವೆ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿ ಪುರೋಹಿತನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದನು.
2.82.11
चरित ब्रह्मचर्यस्य विद्या स्नातस्य धीमतः ।
धर्मे प्रयतमानस्य को राज्यम् मद्विधो हरेत् ॥ २.८२.११ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನನ್ನಂಥವನು ಯಾರು ಅಪಹರಿಸಬಲ್ಲ?
2.82.12
कथम् दशरथाज् जातः भवेद् राज्य अपहारकः ।
राज्यम् च अहम् च रामस्य धर्मम् वक्तुम् इह अर्हसि ॥ २.८२.१२ ॥
ದಶರಥನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ನಾನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವವನಾಗಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಇಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ, ರಾಮನ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಮಾತನಾಡಬೇಕು.
2.82.13
ज्येष्ठः श्रेष्ठः च धर्म आत्मा दिलीप नहुष उपमः ।
लब्धुम् अर्हति काकुत्स्थो राज्यम् दशरथो यथा ॥ २.८२.१३ ॥
ಹಿರಿಯನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ದಿಲೀಪ ನಹುಷರಿಗೆ ಸಮಾನನೂ ಆದ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಮನು ದಶರಥನಂತೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹನು.
2.82.14
अनार्य जुष्टम् अस्वर्ग्यम् कुर्याम् पापम् अहम् यदि ।
इक्ष्वाकूणाम् अहम् लोके भवेयम् कुल पाम्सनः ॥ २.८२.१४ ॥
ನಾನು ಅನಾರ್ಯರು ಆಚರಿಸುವ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಯಾದ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಾನೇ ಕುಲವನ್ನು ಕಳಂಕಗೊಳಿಸುವವನಾಗುವೆ.
2.82.15
यद्द् हि मात्रा कृतम् पापम् न अहम् तत् अभिरोचये ।
इहस्थो वन दुर्गस्थम् नमस्यामि कृत अन्जलिः ॥ २.८२.१५ ॥
ತಾಯಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತು, ಕೈಮುಗಿದು, ದುರ್ಗಮ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.82.16
रामम् एव अनुगच्चामि स राजा द्विपदाम् वरः ।
त्रयाणाम् अपि लोकानाम् राघवो राज्यम् अर्हति ॥ २.८२.१६ ॥
ನಾನು ರಾಮನನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವೆನು. ಅವನು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೂ ರಾಜ್ಯವಾಳಲು ಅರ್ಹನಾದ ರಾಘವನು.
2.82.17
तत् वाक्यम् धर्म सम्युक्तम् श्रुत्वा सर्वे सभासदः ।
हर्षान् मुमुचुर् अश्रूणि रामे निहित चेतसः ॥ २.८२.१७ ॥
ಧರ್ಮಯುಕ್ತವಾದ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಮನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಸಭಿಕರೆಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದರು.
2.82.18
यदि तु आर्यम् न शक्ष्यामि विनिवर्तयितुम् वनात् ।
वने तत्र एव वत्स्यामि यथा आर्यो लक्ष्मणः तथा ॥ २.८२.१८ ॥
ಆರ್ಯನನ್ನು ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಆರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಂತೆ ನಾನೂ ಅಲ್ಲೇ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವೆನು.
2.82.19
सर्व उपायम् तु वर्तिष्ये विनिवर्तयितुम् बलात् ।
समक्षम् आर्य मिश्राणाम् साधूनाम् गुण वर्तिनाम् ॥ २.८२.१९ ॥
ಆರ್ಯನನ್ನು ಬಲದಿಂದಲಾದರೂ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ನಾನು ಎಲ್ಲ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಶ್ರೇಷ್ಠರೂ ಸದ್ಗುಣಿಗಳೂ ಸಾಧುಗಳೂ ಇರುವ ಸಭೆಯ ಮುಂದೆಯೇ.
2.82.20
विष्टिकर्मान्तिकाः सर्वे मार्गशोधनरक्षकाः ।
प्रस्थापिता मया पूर्वम् यात्रापि मम रोचते ॥ २.८२.२० ॥
ಕೆಲಸಗಾರರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರೂ ದಾರಿ ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವವರೂ ರಕ್ಷಕರೂ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಾನು ಮೊದಲೇ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಈ ಪ್ರಯಾಣವೂ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
2.82.21
एवम् उक्त्वा तु धर्म आत्मा भरतः भ्रातृ वत्सलः ।
समीपस्थम् उवाच इदम् सुमन्त्रम् मन्त्र कोविदम् ॥ २.८२.२१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ಸಹೋದರ ವಾತ್ಸಲ್ಯವುಳ್ಳವನೂ ಆದ ಭರತನು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಂತ್ರ ಕೋವಿದ ಸುಮಂತ್ರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.82.22
तूर्णम् उत्थाय गच्च त्वम् सुमन्त्र मम शासनात् ।
यात्राम् आज्ञापय क्षिप्रम् बलम् चैव समानय ॥ २.८२.२२ ॥
ಸುಮಂತ್ರ, ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಹೋಗು; ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಶೀಘ್ರ ಆದೇಶ ಕೊಡು, ಸೈನ್ಯವನ್ನೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸು.
2.82.23
एवम् उक्तः सुमन्त्रः तु भरतेन महात्मना ।
हृष्टः सो अदिशत् सर्वम् यथा सम्दिष्टम् इष्टवत् ॥ २.८२.२३ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಸುಮಂತ್ರನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.
2.82.24
ताः प्रहृष्टाः प्रकृतयो बल अध्यक्षा बलस्य च ।
श्रुत्वा यात्राम् समाज्ञप्ताम् राघवस्य निवर्तने ॥ २.८२.२४ ॥
ರಾಘವನನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಆಜ್ಞೆ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಆ ಪ್ರಜೆಗಳೂ ಸೈನ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು.
2.82.25
ततः योध अन्गनाः सर्वा भर्तृऋन् सर्वान् गृहे गृहे ।
यात्रा गमनम् आज्ञाय त्वरयन्ति स्म हर्षिताः ॥ २.८२.२५ ॥
ಆಗ ಯೋಧರ ಪತ್ನಿಯರೆಲ್ಲರೂ, ಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಮನೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ತ್ವರೆಮಾಡಿದರು.
2.82.26
ते हयैः गो रथैः शीघ्रैः स्यन्दनैः च मनो जवैः ।
सह योधैः बल अध्यक्षा बलम् सर्वम् अचोदयन् ॥ २.८२.२६ ॥
ಆ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳು ಕುದುರೆ, ಎತ್ತಿನ ಬಂಡಿ, ವೇಗದ ರಥ ಮತ್ತು ಮನೋವೇಗದ ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯೋಧರ ಸಹಿತ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿಸಿದರು.
2.82.27
सज्जम् तु तत् बलम् दृष्ट्वा भरतः गुरु सम्निधौ ।
रथम् मे त्वरयस्व इति सुमन्त्रम् पार्श्वतः अब्रवीत् ॥ २.८२.२७ ॥
ಆ ಸೇನೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಭರತನು, ಹಿರಿಯರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಮಂತ್ರನಿಗೆ, "ನನ್ನ ರಥವನ್ನು ತ್ವರೆಮಾಡು" ಎಂದನು.
2.82.28
भरतस्य तु तस्य आज्ञाम् प्रतिगृह्य प्रहर्षितः ।
रथम् गृहीत्वा प्रययौ युक्तम् परम वाजिभिः ॥ २.८२.२८ ॥
ಭರತನ ಆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸುಮಂತ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ರಥವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಟನು.
2.82.29
स राघवः सत्य धृतिः प्रतापवान् ।
ब्रुवन् सुयुक्तम् दृढ सत्य विक्रमः ।
गुरुम् महा अरण्य गतम् यशस्विनम् ।
प्रसादयिष्यन् भरतः अब्रवीत् तदा ॥ २.८२.२९ ॥
ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೃಢನೂ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯೂ ಆದ ಆ ರಾಘವನು (ರಾಮ), ದೃಢ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳವನು, ಮಹಾ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಹಿರಿಯಣ್ಣನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಬಯಸಿ, ಭರತನು ಆಗ ಹೇಳಿದನು.
2.82.30
तूण समुत्थाय सुमन्त्र गच्च ।
बलस्य योगाय बल प्रधानान् ।
आनेतुम् इच्चामि हि तम् वनस्थम् ।
प्रसाद्य रामम् जगतः हिताय ॥ २.८२.३० ॥
ಸುಮಂತ್ರ, ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು ಹೋಗು. ಸೇನೆಯ ಸೇರುವಿಕೆಗಾಗಿ ಸೇನೆಯ ಪ್ರಧಾನರನ್ನು (ಕರೆದು ತಾ). ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಅವನನ್ನು, ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಮನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಕರೆತರಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
2.82.31
स सूत पुत्रः भरतेन सम्यग् ।
आज्ञापितः सम्परिपूर्ण कामः ।
शशास सर्वान् प्रकृति प्रधानान् ।
बलस्य मुख्यामः च सुहृज् जनम् च ॥ २.८२.३१ ॥
ಭರತನಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಆಜ್ಞಾಪಿತನಾದ ಆ ಸೂತಪುತ್ರನು (ಸುಮಂತ್ರನು), ಪೂರ್ಣಮನೋರಥನಾಗಿ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನರಿಗೆ, ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು.
2.82.32
ततः समुत्थाय कुले कुले ते ।
राजन्य वैश्या वृषलाः च विप्राः ।
अयूयुजन्न् उष्ट्र रथान् खरामः च।
नागान् हयामः चैव कुल प्रसूतान् ॥ २.८२.३२ ॥
ಆಗ ಪ್ರತಿ ಕುಲದಿಂದ ಎದ್ದು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಒಂಟೆ ಕಟ್ಟಿದ ರಥಗಳನ್ನು, ಕತ್ತೆಗಳನ್ನು, ಆನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕುಲದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು.