ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.82.1
ताम् आर्य गण सम्पूर्णाम् भरतः प्रग्रहाम् सभाम् ।
ददर्श बुद्धि सम्पन्नः पूर्ण चन्द्राम् निशाम् इव ॥ २.८२.१ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭରତ ଆର୍ଯ୍ୟଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ସୁସଜ୍ଜିତ ସଭାକୁ ଦେଖିଲେ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଯୁକ୍ତ ରାତ୍ରି ପରି।
2.82.2
आसनानि यथा न्यायम् आर्याणाम् विशताम् तदा ।
अदृश्यत घन अपाये पूर्ण चन्द्रा इव शर्वरी ॥ २.८२.२ ॥
ସେତେବେଳେ ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ ଯଥାନ୍ୟାୟ ଆସନରେ ବସିଲେ; ମେଘ ଅପସରିଗଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଯୁକ୍ତ ରାତ୍ରି ପରି ସେହି ସଭା ଦେଖାଗଲା।
2.82.3
सा विद्वज्जनसम्पूर्णा सभा सुरुचिरा तदा ।
अदृश्यत घनापाये पूर्णचन्द्रेव शर्वरी ॥ २.८२.३ ॥
ବିଦ୍ୱଜ୍ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଅତି ସୁନ୍ଦର ସଭା ସେତେବେଳେ ମେଘ ଅପସରିଲା ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଯୁକ୍ତ ରାତ୍ରି ପରି ଦେଖାଗଲା।
2.82.4
राज्ञः तु प्रकृतीः सर्वाः समग्राः प्रेक्ष्य धर्मवित् ।
इदम् पुरोहितः वाक्यम् भरतम् मृदु च अब्रवीत् ॥ २.८२.४ ॥
ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି ଦେଖି ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁରୋହିତ ଭରତଙ୍କୁ କୋମଳ ସ୍ୱରରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.82.5
तात राजा दशरथः स्वर् गतः धर्मम् आचरन् ।
धन धान्यवतीम् स्फीताम् प्रदाय पृथिवीम् तव ॥ २.८२.५ ॥
"ହେ ବତ୍ସ, ଧର୍ମାଚରଣ କରିଥିବା ରାଜା ଦଶରଥ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ଧନଧାନ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧ ପୃଥିବୀ ତୁମକୁ ସମର୍ପଣ କରି।"
2.82.6
रामः तथा सत्य धृतिः सताम् धर्मम् अनुस्मरन् ।
न अजहात् पितुर् आदेशम् शशी ज्योत्स्नाम् इव उदितः ॥ २.८२.६ ॥
ରାମ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ରହି, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରି, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଛାଡ଼ିନଥିଲେ; ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଛାଡ଼େ ନାହିଁ।
2.82.7
पित्रा भ्रात्रा च ते दत्तम् राज्यम् निहत कण्टकम् ।
तत् भुन्क्ष्व मुदित अमात्यः क्षिप्रम् एव अभिषेचय ॥ २.८२.७ ॥
ପିତା ଓ ଭାଇ ତୁମକୁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହାର କଣ୍ଟକ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ତାହା ଭୋଗ କର; ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ରଖି ଶୀଘ୍ର ଅଭିଷେକ କର।
2.82.8
उदीच्याः च प्रतीच्याः च दाक्षिणात्याः च केवलाः ।
कोट्या अपर अन्ताः सामुद्रा रत्नानि अभिहरन्तु ते ॥ २.८२.८ ॥
ଉତ୍ତର, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣରୁ, ଦୂର ସୀମାରୁ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରକୂଳରୁ କୋଟି କୋଟି ରତ୍ନ ତୁମ ପାଇଁ ଆଣାଯାଉ।
2.82.9
तत् श्रुत्वा भरतः वाक्यम् शोकेन अभिपरिप्लुतः ।
जगाम मनसा रामम् धर्मज्ञो धर्म कान्क्षया ॥ २.८२.९ ॥
ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶୋକରେ ଆଚ୍ଛନ୍ନ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭରତ ଧର୍ମେଚ୍ଛାରେ ମନରେ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
2.82.10
स बाष्प कलया वाचा कल हम्स स्वरः युवा ।
विललाप सभा मध्ये जगर्हे च पुरोहितम् ॥ २.८२.१० ॥
କଳହଂସ ସ୍ୱରର ସେ ଯୁବକ ଅଶ୍ରୁରେ ରୁଦ୍ଧ ବାଣୀରେ ସଭା ମଧ୍ୟରେ ବିଳାପ କଲେ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
2.82.11
चरित ब्रह्मचर्यस्य विद्या स्नातस्य धीमतः ।
धर्मे प्रयतमानस्य को राज्यम् मद्विधो हरेत् ॥ २.८२.११ ॥
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିଛନ୍ତି, ବିଦ୍ୟାରେ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଧର୍ମରେ ଯତ୍ନଶୀଳ, ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମୋ ପରି କିଏ ହରଣ କରିବ?
2.82.12
कथम् दशरथाज् जातः भवेद् राज्य अपहारकः ।
राज्यम् च अहम् च रामस्य धर्मम् वक्तुम् इह अर्हसि ॥ २.८२.१२ ॥
ଦଶରଥଙ୍କଠାରୁ ଜାତ ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଅପହରଣକାରୀ କିପରି ହେବି? ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟ, ମୋ ଓ ରାମଙ୍କ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଆପଣ କହିବା ଉଚିତ।
2.82.13
ज्येष्ठः श्रेष्ठः च धर्म आत्मा दिलीप नहुष उपमः ।
लब्धुम् अर्हति काकुत्स्थो राज्यम् दशरथो यथा ॥ २.८२.१३ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମାତ୍ମା, ଦିଲୀପ ଓ ନହୁଷଙ୍କ ସମାନ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଦଶରଥଙ୍କ ପରି ରାଜ୍ୟ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ।
2.82.14
अनार्य जुष्टम् अस्वर्ग्यम् कुर्याम् पापम् अहम् यदि ।
इक्ष्वाकूणाम् अहम् लोके भवेयम् कुल पाम्सनः ॥ २.८२.१४ ॥
ଯଦି ମୁଁ ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଚରିତ, ସ୍ୱର୍ଗବିରୋଧୀ ପାପ କରେ, ତେବେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଏ ଲୋକରେ ମୁଁ କୁଳକଳଙ୍କୀ ହେବି।
2.82.15
यद्द् हि मात्रा कृतम् पापम् न अहम् तत् अभिरोचये ।
इहस्थो वन दुर्गस्थम् नमस्यामि कृत अन्जलिः ॥ २.८२.१५ ॥
ମାତାଙ୍କ କୃତ ପାପକୁ ମୁଁ ଅନୁମୋଦନ କରେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଠିଆ ହୋଇ, ହାତ ଯୋଡ଼ି, ଦୁର୍ଗମ ବନରେ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।
2.82.16
रामम् एव अनुगच्चामि स राजा द्विपदाम् वरः ।
त्रयाणाम् अपि लोकानाम् राघवो राज्यम् अर्हति ॥ २.८२.१६ ॥
ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ହିଁ ଅନୁସରଣ କରିବି। ସେ ଦ୍ୱିପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା; ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ରାଘବ।
2.82.17
तत् वाक्यम् धर्म सम्युक्तम् श्रुत्वा सर्वे सभासदः ।
हर्षान् मुमुचुर् अश्रूणि रामे निहित चेतसः ॥ २.८२.१७ ॥
ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ରାମଙ୍କଠାରେ ମନ ସ୍ଥିର କରିଥିବା ସମସ୍ତ ସଭାସଦ ହର୍ଷରେ ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷାଇଲେ।
2.82.18
यदि तु आर्यम् न शक्ष्यामि विनिवर्तयितुम् वनात् ।
वने तत्र एव वत्स्यामि यथा आर्यो लक्ष्मणः तथा ॥ २.८२.१८ ॥
ଯଦି ମୁଁ ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବନରୁ ଫେରାଇ ଆଣି ନପାରେ, ତେବେ ଆର୍ଯ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବନରେ ବାସ କରିବି।
2.82.19
सर्व उपायम् तु वर्तिष्ये विनिवर्तयितुम् बलात् ।
समक्षम् आर्य मिश्राणाम् साधूनाम् गुण वर्तिनाम् ॥ २.८२.१९ ॥
ଆର୍ଯଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଫେରାଇ ଆଣିବା ପାଇଁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଉପାୟ କରିବି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀ ସାଧୁଙ୍କ ସମକ୍ଷରେ।
2.82.20
विष्टिकर्मान्तिकाः सर्वे मार्गशोधनरक्षकाः ।
प्रस्थापिता मया पूर्वम् यात्रापि मम रोचते ॥ २.८२.२० ॥
ବେଗାର-କର୍ମର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପଥ ପରିଷ୍କାର ଓ ରକ୍ଷକ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ପଠାଇଛି; ଏ ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁଛି।
2.82.21
एवम् उक्त्वा तु धर्म आत्मा भरतः भ्रातृ वत्सलः ।
समीपस्थम् उवाच इदम् सुमन्त्रम् मन्त्र कोविदम् ॥ २.८२.२१ ॥
ଏହିପରି କହି ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ଭ୍ରାତୃବତ୍ସଳ ଭରତ ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ମନ୍ତ୍ରକୋବିଦ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
2.82.22
तूर्णम् उत्थाय गच्च त्वम् सुमन्त्र मम शासनात् ।
यात्राम् आज्ञापय क्षिप्रम् बलम् चैव समानय ॥ २.८२.२२ ॥
ସୁମନ୍ତ୍ର, ଶୀଘ୍ର ଉଠି ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଯାଅ; ଯାତ୍ରାର ଆଦେଶ ଶୀଘ୍ର ଦିଅ ଏବଂ ସେନାକୁ ମଧ୍ୟ ଏକତ୍ର କର।
2.82.23
एवम् उक्तः सुमन्त्रः तु भरतेन महात्मना ।
हृष्टः सो अदिशत् सर्वम् यथा सम्दिष्टम् इष्टवत् ॥ २.८२.२३ ॥
ମହାତ୍ମା ଭରତ ଏହିପରି କହିବାରୁ ସୁମନ୍ତ୍ର ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ସବୁ କିଛି ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
2.82.24
ताः प्रहृष्टाः प्रकृतयो बल अध्यक्षा बलस्य च ।
श्रुत्वा यात्राम् समाज्ञप्ताम् राघवस्य निवर्तने ॥ २.८२.२४ ॥
ରାଘବଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ଯାତ୍ରାର ଆଦେଶ ହୋଇଛି ଶୁଣି ସେହି ପ୍ରଜାମାନେ ଓ ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।
2.82.25
ततः योध अन्गनाः सर्वा भर्तृऋन् सर्वान् गृहे गृहे ।
यात्रा गमनम् आज्ञाय त्वरयन्ति स्म हर्षिताः ॥ २.८२.२५ ॥
ତେବେ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀ, ଯାତ୍ରା ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଜାଣି ହର୍ଷିତ ହୋଇ, ଘରେ ଘରେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କୁ ତ୍ୱରା କରାଇଲେ।
2.82.26
ते हयैः गो रथैः शीघ्रैः स्यन्दनैः च मनो जवैः ।
सह योधैः बल अध्यक्षा बलम् सर्वम् अचोदयन् ॥ २.८२.२६ ॥
ସେହି ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷମାନେ ଘୋଡ଼ା, ବଳଦଗାଡ଼ି, ଦ୍ରୁତ ରଥ ଓ ମନର ଗତିର ରଥ ସହିତ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଆଗକୁ ଚଳାଇଲେ।
2.82.27
सज्जम् तु तत् बलम् दृष्ट्वा भरतः गुरु सम्निधौ ।
रथम् मे त्वरयस्व इति सुमन्त्रम् पार्श्वतः अब्रवीत् ॥ २.८२.२७ ॥
ସେହି ସେନାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖି ଭରତ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ସାକ୍ଷାତରେ, ପାଖରେ ଥିବା ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ରଥ ଶୀଘ୍ର ଆଣ।"
2.82.28
भरतस्य तु तस्य आज्ञाम् प्रतिगृह्य प्रहर्षितः ।
रथम् गृहीत्वा प्रययौ युक्तम् परम वाजिभिः ॥ २.८२.२८ ॥
ଭରତଙ୍କର ସେହି ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି ସୁମନ୍ତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହେଲେ; ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ିଥିବା ରଥ ନେଇ ସେ ଚାଲିଲେ।
2.82.29
स राघवः सत्य धृतिः प्रतापवान् ।
ब्रुवन् सुयुक्तम् दृढ सत्य विक्रमः ।
गुरुम् महा अरण्य गतम् यशस्विनम् ।
प्रसादयिष्यन् भरतः अब्रवीत् तदा ॥ २.८२.२९ ॥
ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଓ ପ୍ରତାପୀ ସେହି ରାଘବ (ରାମ), ଦୃଢ଼ ସତ୍ୟ ଓ ବିକ୍ରମଶାଳୀ, ମହାବନକୁ ଯାଇଥିବା ଯଶସ୍ୱୀ ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଭରତ ତେବେ କହିଲେ।
2.82.30
तूण समुत्थाय सुमन्त्र गच्च ।
बलस्य योगाय बल प्रधानान् ।
आनेतुम् इच्चामि हि तम् वनस्थम् ।
प्रसाद्य रामम् जगतः हिताय ॥ २.८२.३० ॥
ସୁମନ୍ତ୍ର, ଶୀଘ୍ର ଉଠି ଯାଅ। ସେନାର ସମାବେଶ ପାଇଁ ସେନାର ପ୍ରଧାନମାନଙ୍କୁ (ଡାକି ଆଣ)। ବନରେ ରହୁଥିବା ତାଙ୍କୁ, ଜଗତର ହିତ ପାଇଁ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଆଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
2.82.31
स सूत पुत्रः भरतेन सम्यग् ।
आज्ञापितः सम्परिपूर्ण कामः ।
शशास सर्वान् प्रकृति प्रधानान् ।
बलस्य मुख्यामः च सुहृज् जनम् च ॥ २.८२.३१ ॥
ଭରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରାପ୍ତ, ପୂର୍ଣ୍ଣମନୋରଥ ସେ ସୂତପୁତ୍ର (ସୁମନ୍ତ୍ର) ପ୍ରଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରଧାନ, ସେନାର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏବଂ ସୁହୃଦମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
2.82.32
ततः समुत्थाय कुले कुले ते ।
राजन्य वैश्या वृषलाः च विप्राः ।
अयूयुजन्न् उष्ट्र रथान् खरामः च।
नागान् हयामः चैव कुल प्रसूतान् ॥ २.८२.३२ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁଳରୁ ଉଠି ରାଜନ୍ୟ (କ୍ଷତ୍ରିୟ), ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓଟ ଯୋଡ଼ା ରଥ, ଗଧ, ହାତୀ ଓ ଉଚ୍ଚକୁଳଜାତ ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ିଲେ।