Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.87.1
गुहस्य वचनम् श्रुत्वा भरतो भृशम् अप्रियम् ।
ध्यानम् जगाम तत्र एव यत्र तत् श्रुतम् अप्रियम् ॥ २.८७.१ ॥
Al escuchar las palabras de Guha, Bharata, profundamente afligido por lo que oyó, se sumió en la reflexión allí mismo sobre aquella noticia tan desagradable.
2.87.2
सुकुमारो महा सत्त्वः सिम्ह स्कन्धो महा भुजः ।
पुण्डरीक विशाल अक्षः तरुणः प्रिय दर्शनः ॥ २.८७.२ ॥
Delicado y de gran espíritu, de hombros de león y grandes brazos, de ojos anchos como loto, joven y agradable a la vista.
2.87.3
प्रत्याश्वस्य मुहूर्तम् तु कालम् परम दुर्मनाः ।
पपात सहसा तोत्रैर् हृदि विद्ध इव द्विपः ॥ २.८७.३ ॥
Recobrándose por un momento, pero profundamente afligido, Bharata cayó de repente, como un elefante herido en el corazón por el aguijón.
2.87.4
भरतम् मुर्च्छितम् द्रुष्ट्वा विवर्णवदनो गुहः ।
बभूव व्यथितस्तत्र भूमिकम्पे यथा द्रुमः ॥ २.८७.४ ॥
Al ver a Bharata desmayado, el rostro de Guha palideció; quedó afligido allí, como un árbol en un terremoto.
2.87.5
तद् अवस्थम् तु भरतम् शत्रुघ्नो अनन्तर स्थितः ।
परिष्वज्य रुरोद उच्चैर् विसम्ज्नः शोक कर्शितः ॥ २.८७.५ ॥
Shatrughna, que estaba cerca, abrazó a Bharata en aquel estado y, consumido por el dolor y como sin sentido, lloró en voz alta.
2.87.6
ततः सर्वाः समापेतुर् मातरो भरतस्य ताः ।
उपवास कृशा दीना भर्तृ व्यसन कर्शिताः ॥ २.८७.६ ॥
Entonces llegaron todas las madres de Bharata, demacradas por el ayuno, desdichadas y consumidas por la aflicción ante la desgracia de su esposo.
2.87.7
ताः च तम् पतितम् भूमौ रुदन्त्यः पर्यवारयन् ।
कौसल्या तु अनुसृत्य एनम् दुर्मनाः परिषस्वजे ॥ २.८७.७ ॥
Y las madres, llorando, lo rodearon mientras yacía caído en el suelo; pero Kauśalyā, con el corazón afligido, avanzó y lo abrazó.
2.87.8
वत्सला स्वम् यथा वत्सम् उपगूह्य तपस्विनी ।
परिपप्रच्छ भरतम् रुदन्ती शोक लालसा ॥ २.८७.८ ॥
Como una vaca que abraza a su propio becerro, la tierna y austera Kauśalyā, estrechando a Bharata, le preguntó llorando, anhelante en su pena.
2.87.9
पुत्र व्याधिर् न ते कच्चित् शरीरम् परिबाधते ।
अद्य राज कुलस्य अस्य त्वद् अधीनम् हि जीवितम् ॥ २.८७.९ ॥
Hijo mío, ¿espero que ninguna enfermedad aflija tu cuerpo? Ahora la vida de esta casa real depende solo de ti.
2.87.10
त्वाम् दृष्ट्वा पुत्र जीवामि रामे सभ्रातृके गते ।
वृत्ते दशरथे राज्नि नाथ एकः त्वम् अद्य नः ॥ २.८७.१० ॥
Hijo mío, solo vivo al verte, ahora que Rāma se ha ido con su hermano y el rey Daśaratha ha fallecido; hoy tú solo eres nuestro protector.
2.87.11
कच्चिन् न लक्ष्मणे पुत्र श्रुतम् ते किम्चिद् अप्रियम् ।
पुत्र वा ह्य् एकपुत्रायाः सह भार्ये वनम् गते ॥ २.८७.११ ॥
Hijo mío, ¿has oído alguna noticia desagradable sobre Lakṣmaṇa? El hijo de la madre de un solo hijo y su esposa se han ido juntos al bosque.
2.87.12
स मुहूर्तम् समाश्वस्य रुदन्न् एव महा यशाः ।
कौसल्याम् परिसान्त्व्य इदम् गुहम् वचनम् अब्रवीत् ॥ २.८७.१२ ॥
Aquel de gran gloria, tras recobrarse un momento, aún llorando, consoló a Kauśalyā y luego dijo estas palabras a Guha.
2.87.13
भ्राता मे क्व अवसद् रात्रिम् क्व सीता क्व च लक्ष्मणः ।
अस्वपत् शयने कस्मिन् किम् भुक्त्वा गुह शम्स मे ॥ २.८७.१३ ॥
¿Dónde pasó la noche mi hermano? ¿Dónde estaban Sītā y Lakṣmaṇa? ¿En qué lecho durmieron y qué comieron? Dímelo, Guha.
2.87.14
सो अब्रवीद् भरतम् पृष्टो निषाद अधिपतिर् गुहः ।
यद् विधम् प्रतिपेदे च रामे प्रिय हिते अतिथौ ॥ २.८७.१४ ॥
Preguntado por Bharata, Guha, señor de los Niṣādas, le respondió, relatando cómo había recibido a Rāma, su querido y benefactor huésped.
2.87.15
अन्नम् उच्च अवचम् भक्ष्याः फलानि विविधानि च ।
रामाय अभ्यवहार अर्थम् बहु च उपहृतम् मया ॥ २.८७.१५ ॥
Para que Rāma comiera, le ofrecí mucha comida: arroz, platos selectos y sencillos, y frutas de muchas clases.
2.87.16
तत् सर्वम् प्रत्यनुज्नासीद् रामः सत्य पराक्रमः ।
न हि तत् प्रत्यगृह्णात् स क्षत्र धर्मम् अनुस्मरन् ॥ २.८७.१६ ॥
Rāma, de verdadero valor, no consintió en nada de ello; recordando el dharma del guerrero, no lo aceptó.
2.87.18
न ह्य् अस्माभिः प्रतिग्राह्यम् सखे देयम् तु सर्वदा ।
लक्ष्मणेन समानीतम् पीत्वा वारि महा यशाः ।
औपवास्यम् तदा अकार्षीद् राघवः सह सीतया ॥ २.८७.१८ ॥
Amigo, nosotros no debemos aceptar, sino siempre dar. Habiendo bebido el agua que trajo Lakṣmaṇa, el ilustre Rāghava ayunó entonces junto con Sītā.
2.87.19
ततः तु जल शेषेण लक्ष्मणो अप्य् अकरोत् तदा ।
वाग् यताः ते त्रयः सम्ध्याम् उपासत समाहिताः ॥ २.८७.१९ ॥
Luego Lakṣmaṇa también hizo lo mismo con el agua sobrante. Los tres, callados y recogidos, practicaron entonces la adoración del crepúsculo.
2.87.20
सौमित्रिः तु ततः पश्चाद् अकरोत् स्वास्तरम् शुभम् ।
स्वयम् आनीय बर्हीम्षि क्षिप्रम् राघव कारणात् ॥ २.८७.२० ॥
Entonces Saumitri, trayendo él mismo hierba kuśa, preparó rápidamente un buen lecho por causa de Rāghava.
2.87.21
तस्मिन् समाविशद् रामः स्वास्तरे सह सीतया ।
प्रक्षाल्य च तयोः पादौ अपचक्राम लक्ष्मणः ॥ २.८७.२१ ॥
Rāma se acostó en aquel buen lecho junto con Sītā; tras lavarles los pies, Lakṣmaṇa se apartó.
2.87.22
एतत् तद् इन्गुदी मूलम् इदम् एव च तत् तृणम् ।
यस्मिन् रामः च सीता च रात्रिम् ताम् शयितौ उभौ ॥ २.८७.२२ ॥
Esta es la raíz del árbol ingudī, y esta es la misma hierba sobre la que Rāma y Sītā, ambos, durmieron aquella noche.
2.87.23
नियम्य पृष्ठे तु तल अन्गुलित्रवान् ।
शरैः सुपूर्णौ इषुधी परम् तपः ।
महद् धनुः सज्यम् उपोह्य लक्ष्मणो ।
निशाम् अतिष्ठत् परितो अस्य केवलम् ॥ २.८७.२३ ॥
Lakṣmaṇa, con dos aljabas bien llenas atadas a la espalda y protegido el dedo, tensó el gran arco y permaneció solo de guardia en torno a ellos durante toda la noche.
2.87.24
ततः तु अहम् च उत्तम बाण चापधृक् ।
स्थितो अभवम् तत्र स यत्र लक्ष्मणः ।
अतन्द्रिभिर् ज्नातिभिर् आत्त कार्मुकैर् ।
महा इन्द्र कल्पम् परिपालयमः तदा ॥ २.८७.२४ ॥
Entonces yo también, portando excelentes flechas y un arco, me puse donde estaba Lakṣmaṇa; con parientes incansables y arqueros armados, lo protegíamos entonces, como al gran Indra.